Ortaokul Öğrencilerinde Öz Yeterlilik ve Fiziksel Aktivite Tutumunun Yaşam Doyumuna Etkisi

Öz

Amaç: Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin yaşam doyumu, öz yeterlik ve fiziksel aktivite tutumlarını; akademik başarı düzeyi ve okul takımında yer alma değişkenleri açısından incelemek; ayrıca yaşam doyumunu yordayan faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış kesitsel bir çalışmadır. Araştırma, 237 ortaokul öğrencisi ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Çocuklar için Öz yeterlik Ölçeği, Fiziksel Aktiviteye Yönelik Tutum Ölçeği ve Çocuklar İçin Uyarlanmış Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Öz yeterlik ve fiziksel aktivite tutumunun bağımsız değişkenler, yaşam doyumunun ise bağımlı değişken olarak yer aldığı çoklu regresyon analizi sonucunda kurulan model anlamlı bulunmuş ve yaşam doyumundaki varyansın %17’sini açıklamıştır (R² = ,174, Adjusted R² = ,167). Bu değer Cohen’s f² = .21 olarak hesaplanmış olup, orta düzeyde bir etki büyüklüğüne işaret etmektedir. Bulgular, öz yeterliliğin yaşam doyumunun güçlü ve anlamlı bir yordayıcısı olduğunu göstermektedir (β = ,388, p < ,001). Buna karşılık, fiziksel aktivite tutumu yaşam doyumunu anlamlı biçimde (β = –,085, p = ,166) yordamamıştır. Sonuç: Ortaokul öğrencilerinde öz yeterlik yaşam doyumu ile pozitif yönde ilişkili olup incelenen değişkenler arasında yaşam doyumunun en güçlü yordayıcısıdır. Bu bulgu, ergenlik dönemindeki öğrencilerin psikolojik iyi oluşlarını artırmada öz yeterlik algısını güçlendirecek okul temelli destek programlarının kritik bir role sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fiziksel aktivite tutumu
• Öz-yeterlilik
• Yaşam doyumu

The Effect of Self-Efficacy and Physical Activity Attitudes on Life Satisfaction in Middle School Students

Öz

Objective: This study aims to examine middle school students' life satisfaction, self-efficacy, and attitudes towards physical activity in relation to academic achievement level and participation in school teams; and to identify factors predicting life satisfaction. Materials and Methods: This cross-sectional study was designed using a correlational survey model, a quantitative research methodology. The study was conducted with 237 middle school students. Data were collected using a Socio-Demographic Information Form, the Self-Efficacy Scale for Children, the Attitudes Toward Physical Activity Scale, and the Life Satisfaction Scale Adapted for Children. Independent samples t-test, ANOVA, Pearson correlation, and multiple linear regression analyses were performed on the data. Results: The multiple regression analysis, with self-efficacy and physical activity attitude as independent variables and life satisfaction as the dependent variable, yielded a statistically significant model explaining 17% of the variance in life satisfaction (R^2=,174, Adjusted R^2=,167). The effect size was calculated as Cohen’s f^2=.21, indicating a moderate effect size. The findings demonstrate that self-efficacy is a strong and significant positive predictor of life satisfaction (β=,388,p<,001). Conversely, attitude toward physical activity did not significantly predict life satisfaction (β=-,085,p=,166). Conclusion: Among middle school students, self-efficacy is positively correlated with life satisfaction and serves as the strongest predictor of life satisfaction among the variables examined. These findings highlight that school-based intervention programs designed to enhance self-efficacy perceptions play a pivotal role in promoting the psychological well-being of adolescent students.

Anahtar Kelimeler

• Physical activity attitude
• Self-efficacy
• Life satisfaction

Kaynakça

1. Altay, D. ve Ekşi, H. (2018). Çocuklar için yaşam doyumu ölçeği geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. 5. Uluslararası Eğitim Bilimleri Sempozyumu, İstanbul, 25-27 Ekim 2018, 354-362.
2. Azizli, N., Atkinson, B. E., Baughman, H. M., ve Giammarco, E. A. (2015). Relationships between general self-efficacy, planning for the future, and life satisfaction. Personality and Individual Differences, 82, 58-60.
3. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychological review, 84(2), 191-215.
4. Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52(1), 1-26.
5. Cao, L., Yu, Q., Feng, X., Wang, L., ve Lang, J. (2025). The influence of physical exercise on achievement motivation among college students: the mediating roles of self-efficacy and life satisfaction. Frontiers in Psychology, 16, 1-10.
6. Cheng, L., Chen, Q., ve Zhang, F. (2021). Mediating effects of meaning in life on the relationship between general self-efficacy and nursing professional commitment in nursing students: a structural equation modeling approach, Medicine, 100(29), 1-7.
7. Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., ve Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71–75.
8. Emmons, R. A., ve Diener, E. (1985). Personality correlates of subjective well-being. Personality and Social Psychology Bulletin, 11(1), 89–97.

9. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., ve Lang, A. G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
10. Gadermann, A. M., Schonert-Reichl, K. A., ve Zumbo, B. D. (2010). Investigating validity evidence of the satisfaction with life scale adapted for children. Social Indicators Research, 96, 229–247.
11. Guo, Y., Qin, K., Yu, Y., Wang, L., Xu, F., Zheng, Q., ve Zheng, J. (2024). Physical exercise can enhance meaning in life of college students: the chain mediating role of self-efficacy and life satisfaction. Frontiers in Psychology, 14, 1-10.
12. Hills, A.P., King, N.A., ve Armstrong, T.P. (2007). The contribution of physical activity and sedentary behaviours to the growth and development of children and adolescents: implications for overweight and obesity. Sports Medicine, 37(6): 533–545.
13. Lent, R. W., Singley, D., Sheu, H., Gainor, K. A., Brenner, B. R., Treistman, D., vd. (2005). Social cognitive predictors of domain and life satisfaction: Exploring the theoretical precursors of subjective well-being. Journal of Counseling Psychology, 52(3), 429–442.
14. Luszczynska, A., Gutiérrez‐Doña, B., ve Schwarzer, R. (2005). General self‐efficacy in various domains of human functioning: Evidence from five countries. International journal of Psychology, 40(2), 80-89
15. Marques, S. C. (2016). Psychological strengths in childhood as predictors of longitudinal outcomes. School Mental Health, 8(3), 377-385.
16. Martínez-Martí, M. L., ve Ruch, W. (2016). Character strengths predict resilience over and above positive affect, self-efficacy, optimism, social support, self-esteem, and life satisfaction. The Journal of Positive Psychology, 12(2), 110-119.
17. Muris, P. (2001). A brief questionnaire for measuring self-efficacy in youths, Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment. 23(3), 145–149.
18. Savi Çakar, F. (2012). The relationship between the SelfEfficacy and Life Satisfaction of Young Adults. International Education Studies, 5(6), 123-130.
19. Siyez, D. M. (2016). Ergenlerde problem davranışlar: Okul temelli önleme çalışmaları ile ilgili uygulama örnekleri (5. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
20. Strong WB, Malina RM, Blimkie CJR, Daniels SR, Dishman RK.; Gutın B. vd. (2005). Evidence based physical activity for school-age youth. The Journal of Pediatrics, 146(6), 732–737.
21. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics. (6th ed.), Boston: Allyn and Bacon.
22. Telef, B. ve Karaca, R. (2012). Çocuklar için öz-yeterlik ölçeginin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 169–187.
23. Tian, H., Zhou, W., Qiu, Y., ve Zou, Z. (2022). The role of recreation specialization and self-efficacy on life satisfaction: the mediating effect of flow experience. Int. J. Environ. Res. Public Health,19(6), 1-10.
24. Tsang, S. K., Hui, E. K., ve Law, B. (2012). Self-efficacy as a positive youth development construct: a conceptual review. The Scientific World Journal, 2012(1), 1-7.
25. Usán Supervía, P., Salavera Bordás, C., Juarros Basterretxea, J., ve Latorre Cosculluela, C. (2023). Influence of psychological variables in adolescence: the mediating role of self-esteem in the relationship between self-efficacy and satisfaction with life in senior high school students. Social Sciences, 12(6), 329-340.
26. Ye, Y. P., Qin, G. Y., Zhang, X., Han, S. S., Li, B., Zhou, N., ve Shao, Q. Q. (2025). The impact of physical exercise on university students’ life satisfaction: The chain mediation effects of general self-efficacy and health literacy. PLoS One, 20(6), 1-14.
27. Yıldızer, G., Bilgin, E., Korur, E. N., Yuksel, Y., ve Demirhan, G. (2019). Orta okul öğrencileri için fiziksel aktivite tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Spor Bilimleri Dergisi, 30(2), 63–73.
28. Yılmaz, E., Yiğit, R., ve Kaşarcı, İ. (2012). İlköğretim öğrencilerinin öz yeterlik düzeylerinin akademik başarı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (23), 371-388.
29. Zhang, Y., Ding, X., Liu, Y., Han, Y., Wang, G., Cai, M., vd. (2024). The relationship between social support and suicide resilience in Chinese cancer patients: a chain multiple mediation model through self-care self-efficacy and meaning in life. Cancer Nurs, 47(4), 236-244.