ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS

Esin Erdoğan; Hüseyin Aslan

doi:10.31798/ses.1592489

ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS

Öz

Bu araştırmanın amacı, imam hatip okullarında görev yapan öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilemleri belirlemektir. Etik kavramı, insanı iyiye ve doğruya ulaştırmayı hedefleyen çabalar bütünüdür. Eğitim ve öğretim faaliyetleri yerine getirilirken bir çok etik ikilem durumları yaşanmaktadır. Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgubilimi deseninde yapılmıştır. Araştırmada amaçlı örnekleme yoluyla belirlenen çalışma grubunu Yozgat ilinde 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılında imam hatip liselerinde görev yapan 21 branş öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu ile öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilemler ve çözümleri ile ilgili veriler toplanmıştır. Amaca uygun hazırlanmış olan üç açık uçlu sorudan oluşmaktadır. Sorulan soruların içeriğinde öğretmenlerin etik kavramı hakkındaki genel görüşleri, hangi tür etik ikilem yaşadıkları ve etik ikilemlerle karşılaştıklarında nasıl davrandıkları, en aza indirmek için neler yaptıkları sorularak etik ikilemlerin neler olduğu ve öğretmenlerin etik ikilem hakkında görüşleri değerlendirilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. İçerik analizi sonucunda ikilemlere ait 5 kategori, 13 tema ve çözümlere ait ise 7 kategori ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin en çok yaşadıkları etik ikilemler; öğrencilerle ilgili durumlar, adil davranma, müfredat, okul yönetimi ve kurallar, meslektaş ilişkileridir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin etik kavramına hakim oldukları ancak etik ikilem durumlarıyla karşılaştıklarında çözüm için zorlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Yaşanan etik ikilemleri öğretmenler daha çok faydacı davranma, eşitlik ve adalet ilkelerini dikkate alarak çözdüklerini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Arslan, M. (2018). Meslek etiği ve öğretmenlik meslek etiğine ilişkin öğretmen görüşlerinin belirlenmesi (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Aydın, İ. (2022). Eğitim ve öğretimde etik. Ankara: Pegem Yayınları.
Aydın, İ. (2021). Öğretmenlik meslek etiği ve etkinlik kitabı. Erişim: 10,09,2024 https://etik.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_06/09103848_meslek_etigi_kitap.pdf
Baştürk, S., Dönmez, G. ve Dicle, A. N. (2013). Geçerlik ve güvenirlik. S. Baştürk (Ed.) Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (ss.161-196). Ankara: Vize Yayıncılık
Beken, A. (2022, Haziran). Hâris el-Muhâsibî’de eğitimle ilgili bazı kavramlar. Atebe Dini Araştırmalar Dergisi, (7), 35-59. doi: 10.51575/atebe.1116998
Cevent Nisani, E., Uğurlu, C. T. (2024). Bir mesleki ve teknik Anadolu lisesinde etik dışı davranışlar, etik ikilemler, çözüm önerileri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(13), 76-105. doi:org/10.56677/mkuefder.1485380
Cevizci, A. (2021). Etik, ahlak felsefesi. İstanbul: Say Yayınları.
Çalıkoğlu, B. S. (2022). Özel eğitim öğretmenlerinin hipoetik etik ikilemler için çözüm üretme biçimleri. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 33-46. doi:10.47770/ukmead.1020584

Çapar, M., Ceylan, M. (2022). Durum çalışması ve olgubilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (Özel Sayı 2), 295-312. doi:org/10.18037/ausbd.1227359.
Çelik, G., Saban, A. (2020). Sınıf öğretmenlerinin yaşadığı etik ikilemler. Milli Eğitim Dergisi. 49(228), 39-70. doi:org/10.37669/millieğitim.621752
Çelikkaya, H. (1991). Eğitimin anlamları ve farklı açılardan görünüşü. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(3), 73-85.
Dewey, J. (2023). Eğitimin ahlak ilkeleri. Etimesgut: Kırmızı Ada Yayınları.
Dirik, M. Z. (2015). Eğitim programları ve öğretim ve öğretim ilke ve yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
Erdemli, Ö., Demir, T. G. (2018). Öğretmenlik meslek etiği açısından hediye alma: Örnek olay ekseninde değerlendirme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 611-637.
Erdoğan, O. (2018). Okul yöneticileri ve öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilemler: nedenler ve baş etme stratejileri (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Erdoğan, O. (2019). Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilemler: Demografik değişkenler açısından bir inceleme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 25(3), 569-602. doi:10.14527/kuey.2019.014
Erol, A., Erol, M. (2018). Platon’un “Devlet” eserinin eğitsel açıdan değerlendirilmesi. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 1(1), 12-27.
Ertürk, S. (1988). Türkiye’de eğitim felsefesi sorunu. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3, 11-16. Haynes, F. (2020). The ethical school. (S.K. Akbaş, Cev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları
Kant, I. (2021). Eğitim üzerine. C. Özkan (Ed.), Eğitim üzerine (ss.8). İstanbul: Sen Yayınları.
Karahan, S., Uca, S., Güdük, T. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme türleri ve görüşme tekniklerinin uygulanma süreci/ Interviews and interviewing techniques in qualitative research. Nitel Sosyal Bilimler, 4(1), 78-101. doi.org/10.47105/nsb.1118399
Karayaman, S. (2021). Okul yöneticilerini etik ikileme iten baskı ve güç kaynaklarının okul kademelerine göre incelenmesi. İnsan ve İnsan, 8(27), 235-253. doi: org/10.29224/insanveinsan.797652
Keskin, N., Keskin, İ. (2023). Öğretmen adaylarının eğitimde etik dışı davranışlara ilişkin görüşleri. European Journal of Education a Social Siciences, 8(1), 18-31. doi:org/10.5281/zenodo.7853737
Korkmaz, O., Alıcı, O. V., Deran, A. (2022). Kamu iç denetçilerinin karşılaştıkları etik ikilemler. Denetişim Dergisi (25), 131-147.
Levent, A. F., Şallı, D. (2022). Pandemi sürecinde uzaktan eğitimde yaşanan etik sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri. İş Ahlakı Dergisi, 15(1), 109-149. doi:org/10.12711/tjbe/m3437
MEB (2021). Millî Eğitim Bakanlığı Etik Komisyon. Erişim: http//etik.meb.gov.tr/www/eğitimciler-icin-mesleki-etik-ilkeler/içerik/10 adresinden 04,18,2024 tarihinde alındı.
Özkan, C. (Ed.). (2021). Eğitim üzerine. İstanbul: Sen Yayınları.
Özkan, H. H., Çelikten, M. (2018). Öğretmenlerin meslek eğitimi ile ilgili etik olmayan durumlar. Turkish Journal of Educational Studies, 5(2), 76-84. doi:org/10.33907/turkjes.414323
Özmen, F., Güngör, A. (2008). Eğitim denetiminde etik. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(15), 137-155.
Poyraz, H. (2022). Etik (Felsefe). Tübitak Popüler Bilim Yayınları.
Şen, S., Akbaba-Altun, S. (2022). Dönemin ruhunun Türk milli eğitim şûralarına (1939-2014) etkileri: Hermenötik bir analiz. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 23-45.
Tezcan, G., Güvenç, G. (2019). Ortaokul öğretmenlerinin mesleki etik ikilemleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (PAU Journal of Education) 49, 439-460. doi:10.9779/pauefd.588753.
Tosun, H. (2021). Sağlık bakım uygulamalarında etik duyarlılık. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 3(1), 101-104. doi:org/10.33308/2687248X.202131212
Türk Dil Kurumu. (2023). Güncel Türkçe sözlük Erişim: https://sozluk.gov.tr/
Uzun, E. M., Elma, C. (2012, Ağustos). Okul öncesi öğretmelerinin mesleki etik ikilemleri çözümleme biçimleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(3), 274.
Yıldırım, A., Simsek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı: 1999-2018).
Yücel, D., Kasapoğlu tankutay, H. (2023). Öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilem durumlarının ve bu durumlara ilişkin çözüm yollarının değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(237), 409-436. doi:org/1037669/milliegitim.1076119

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Esin Erdoğan ^*
0009-0000-5693-7749
Türkiye

Hüseyin Aslan
0000-0003-2724-0445
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

21 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

27 Kasım 2024

Kabul Tarihi

21 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.31798/ses.1592489

IZ

https://izlik.org/JA52KB55ZR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Erdoğan, E., & Aslan, H. (2024). ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS. Scientific Educational Studies, 8(2), 146-172. https://doi.org/10.31798/ses.1592489

AMA

1.Erdoğan E, Aslan H. ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS. SES. 2024;8(2):146-172. doi:10.31798/ses.1592489

Chicago

Erdoğan, Esin, ve Hüseyin Aslan. 2024. “ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS”. Scientific Educational Studies 8 (2): 146-72. https://doi.org/10.31798/ses.1592489.

EndNote

Erdoğan E, Aslan H (01 Aralık 2024) ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS. Scientific Educational Studies 8 2 146–172.

IEEE

[1]E. Erdoğan ve H. Aslan, “ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS”, SES, c. 8, sy 2, ss. 146–172, Ara. 2024, doi: 10.31798/ses.1592489.

ISNAD

Erdoğan, Esin - Aslan, Hüseyin. “ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS”. Scientific Educational Studies 8/2 (01 Aralık 2024): 146-172. https://doi.org/10.31798/ses.1592489.

JAMA

1.Erdoğan E, Aslan H. ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS. SES. 2024;8:146–172.

MLA

Erdoğan, Esin, ve Hüseyin Aslan. “ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS”. Scientific Educational Studies, c. 8, sy 2, Aralık 2024, ss. 146-72, doi:10.31798/ses.1592489.

Vancouver

1.Esin Erdoğan, Hüseyin Aslan. ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS. SES. 01 Aralık 2024;8(2):146-72. doi:10.31798/ses.1592489