Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Gelir Eşitsizliği Perspektifinden Analizi

Öz

Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYY) üretimi, istihdamı, sermaye ve döviz gelirlerini artırmak gibi birçok kazanç sağladığı bilinmektedir. Bu sebeple doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının iktisadi göstergeler üzerine etkisini araştıran yaygın bir literatür bulunmaktadır. Ülkelere gelen yabancı yatırımların faydalarının adaletli bir iktisadi bölüşüme katkı sağlayıp sağlamadığı ele alınan konulardan biridir. Bu çalışmada Türkiye’de DYY girişlerinin gelir dağılımı eşitsizliği üzerine etkileri incelenmiştir. 1970-2015 periyodu için ARDL metodu ile bağımlı değişken Gini katsayısı, bağımsız değişken DYY ve kontrol değişkenler büyüme, ticaret ve enflasyon olarak ele alınmıştır. Analizlere birim kök testleriyle başlanmıştır. Serilerin aynı derecede durağan olmamaları sebebiyle ARDL Sınır Testi’ne başvurulmuştur. Sınır testi sonuçları seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin olduğunu göstermiştir. Uzun dönem katsayı tahmini DYY girişleri ve enflasyonunun gelir eşitsizliğini artırdığını göstermiştir. Büyüme ve ticaret değişkenlerinin ise istatistiki olarak anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra hata düzeltme modeli tahmin edilmiştir. Modeldeki hata düzeltme katsayısının negatif ve istatistiki olarak anlamlı olduğu gözlemlenmiştir. Yani kısa dönemde meydana gelen şokların neden olduğu dengeden sapmalar ya da dalgalanmalar yeniden denge düzeyine kavuşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• ARDL Sınır Testi
• Doğrudan Yabancı Sermaya Yatırımları
• Gelir Eşitsizliği

Income Distribution Analysis from the Perspective of Foreign Direct Investment in Turkey

Öz

It is known that foreign direct investment (FDI) provides many benefits such as production, employment, and increasing capital and foreign exchange revenues. For this reason, there is a large literature investigating the effect of foreign direct investment on economic indicators. Whether the benefits of foreign investment inflows contribute to a fair economic distribution is one of the issues discussed. This study examined the effects on income inequality of FDI inflows in Turkey. For the period 1970-2015, dependent variable Gini coefficient, independent variable FDI and control variables were discussed as growth, trade and inflation with ARDL method. The analysis started with unit root tests. As the series are not equally stable, ARDL Bound Test was applied. Bound test results showed that there is a cointegration relationship between the series. Long-term coefficient estimation showed that FDI inflows and inflation increased income inequality. Growth and trade variables were found to be statistically insignificant. Then the error correction model was estimated. It was observed that the error correction coefficient in the model was negative and statistically significant. In other words, deviations or fluctuations from the equilibrium caused by shocks occurring in the short-term reach the equilibrium level again.

Anahtar Kelimeler

• ARDL Bound Test
• Foreign Direct Investment
• Income Distribution
• Gini Coefficient

Kaynakça

1. Adelman, Irma – Robinson, Sherma. Income Distribution and Development, in H. Chenery and T. N. Srinivasan (Eds.), Handbook of Development Economics. New York: North Holland, 949-1003, 1989.
2. Akel, Veli - Gazel, Sümeyra. “Döviz Kurları ile BIST Sanayi Endeksi Arasındaki Eşbütünleşme İlişkisi: Bir ARDL Sınır Testi Yaklaşımı”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 44, (2014), 23-41.
3. Atkinson, Anthony B. Eşitsizlik: Ne Yapılabilir. Çev. Ö. Liman - E. Kaya, Ankara: Efil Yayınevi, 2018.
4. Bahmani-Oskooee, Mohsen - Ng, Raymond Chi Wing. “Long-Run Demand for Money in Hong Kong: An Application of the ARDL Model”. International Journal of Business and Economics, 1(2), (2002), 147-155.
5. Barış, Serap - Karanfil, Nagehan. ‘‘Doğrudan Yabancı Yatırımlar Gelir Eşitsizliğini Artırır mı? Türkiye Ekonomisinden Ampirik Bir Kanıt’’. Kafkas University Faculty of Economics and Administrative Sciences Journal, (2017), 8(15), 101.
6. Basu, Parantap - Guarıglia, Alessandra. ‘‘Foreign Direct Investment, Inequality and Growth. Journal of Macroeconomics’’. Journal of Macroeconomics, (2007), 29 (4), 824–39.
7. Bayraktar, Yüksel. vd. ‘‘Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Gelir Eşitsizliği İlişkisi: Türkiye Deneyimi’’. Akademik Hassasiyetler, (2019), 6(12), 445-475.
8. Bhandari, Bornali. “Effect of Inward Foreign Direct Investment on Income Inequality in Transition Countries”. Journal of Economic Integration, 22(4), (2007), 888–928.

9. Bogliaccini, Juan A. - Egan, Patrick J.W. “Foreign Direct Investment and Inequality in Developing Countries: Does Sector Matter?”. Economics and Politics, 29, (2017), 209-236.
10. Bonassi, Chiara. vd. The Effects of FDI on Growth and Inequality. In Pro-Poor Macroeconomics. Palgrave Macmillan, London. (2006), 119-143.
11. Chang, Ha Joon - Grabel, İlene, Kalkınma Yeniden: Alternatif İktisat Politikaları Elkitabı. Çev. Emre Özçelik, İmge Kitabevi.
12. Chintrakarn, Pandej. vd. ‘‘FDI and Income Inequality: Evidence from a Panel of US States’’. Economic Inquiry, (2012), 50(3), 788-801.
13. Choi, Changkyu. ‘‘Does Foreign Direct Investment Affect Domestic Income Inequality?’’. Applied Economics Letters, (2006), 13(12), 811-814.
14. Dickey, David A. - Wayne, A. Fuller. “Likelihood Ratıo Statistics for Autoregressive Time Series With a Unit Root”. Econometrica, 49(4), (1981), 1057-1072.
15. Feenstra, Robert C. - Hanson, Gordon H. “Foreign Direct Investment and Relative Wages: Evidence from Mexico’s Maquiladoras”. Journal of International Economics, 42(3/4), (1997), 371-393.
16. Fei, John C. H. - Ranis, Gustav. Development of the Labor Surplus Economy: Theory and Policy, Homewood, IL.: Richard D. Irwin, 1964.
17. Figini, Paolo - Görg, Holger. Does Foreign Direct Investment Affect Wage Inequality? An Empirical Investigation. University of Nottingham Research Paper, (2006/29).
18. Figini, Paolo - Görg, Holger. ‘‘Does Foreign Direct Investment Affect Wage Inequality? An Empirical Investigation’’. The World Economy, (2011), 34(9), 1455-1475.
19. Gopinath, Munisamy - Chen, Weiyan. ‘‘Foreign Direct Investment and Wages: A Cross-Country Analysis’’. Journal of International Trade & Economic Development, (2003), 12(3), 285-309.
20. Gujarati Damodar N. Temel Ekonometri. Çev.: Ü. Şenesen - G.G. Şenesen, Dördüncü Baskı, İstanbul, 2006.
21. Herzer, Dierk, vd. ‘‘FDI and Income Inequality—Evidence from Latin American Economies’’. Review of Development Economics, (2014), 18(4), 778-793.
22. Jensen, Nathan M. - Rosas, Guillermo. ‘‘Foreign Direct Investment and Income Inequality in Mexico, 1990-2000’’. International Organization, (2007), 467-487.
23. Jin, Furong. “Foreign Direct Investment and Income Inequality in China”. Seoul Journal of Economics, (2009), 22(3), 311-339.
24. Karagöl, Erdal vd. “Türkiye’de Ekonomik Büyüme İle Elektrik Tüketimi İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(1),2007, 72-80.
25. Kouassi, Yeboua. Growth and Income Inequalty Effects of Foreign Direct Invstement in Africa: The Role of Domestic Factors. Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2019.
26. Lenski, GerhardE., Power and Privilege: A Theory of Social Stratification, New York: McGraw-Hill, 1966.
27. Lheem, Han Gyu - Guo, Sujian. “Political Economy of FDI and Economic Growth in China: a Longitudinal Test at Provincial Level”. Journal of Chinese Political Science, 9(1), (2004), 43-62.
28. Lin, Shu Chin. vd. “Foreign Direct Investment and Income Inequality: Human Capital Matters”. Journal of Regional Science, (2013), 53 (5), 874-896.
29. Mahutga, Matthew C. - Bandelj, Nina. “Foreign Investment and Income Inequality: The Natural Experiment of Central and Eastern Europe”. International Journal of Comparative Sociology, (2008), 49(6), 429-454.
30. Mihaylova, Svilena. “Foreign Direct Investment and Income Inequality in Central and Eastern Europe”. Theoretical and Applied Economics, XXII, 2(603), (2015), 23-42.
31. Milanovic, Branko. Can We Discern the Effect of Globalization on Income Distribution? Evidence From Household Budget Surveys. The World Bank. Policy Research Working Paper, (2002).
32. Mushtaq, Mansoor. vd. “Impact of FDI on Income Distribution in Selected SAARC Countries”. Journal of Applied Environmental and Biological Science, (2014), 4, 1-10.
33. Ongan, T. Hakan. “Gelir Eşitsizliği, Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ters U Eğrisi”. İktisat Fakültesi Mecmuası, 54(1),( 2004), 153-65.
34. Pesaran, M.Hashem - Shin, Yongcheol - Smith, Richard J. “Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships”. Journal of Applied Econometrics, 16, (2001), 289-326.
35. Phillips, Peter C. B. - Perron, Pierre. “Testing for a Unit Root in Time Series Regression”. Biometrika, 75(2), (1988), 335-346.
36. Seyidoğlu, Halil. Uluslararası İktisat Teori, Uygulama ve Politika. İstanbul: Güzemcan Yayınları, 2013.
37. Suanes, Macarena. “Foreign Direct Investment and Income Inequality In Latin America: A Sectoral Analysis”. Cepal Review, (2016), 118, 45-61.
38. Sun, Feng. “Foreign Direct Investment, Economic Growth, and Income Inequality”. In Annual meeting of the Midwest Political Science Association, (2007), Retrieved May (22, 2008).
39. Stiglitz, Joseph. Eşitsizliğin Bedeli: Bugünün Bölünmüş Toplumu Geleceğimizi Nasıl Tehlikeye Atıyor? , Çev. O. İşler, 2. Basım, İstanbul: İletişim Yayınları, 2016.
40. Sylwester, Kevın. “Foreign Direct Investment, Growth and Income Inequality in Less Developed Countries”. International Review of Applied Economics, (2005), 19(3), 289-300.
41. Velde te, Dirk Willem - Morrissey, Oliver. “Foreign Direct Investment, Skills and Wage Inequality in East Asia”. Journal of the Asia Pacific Economy, (2002), 9(3), 348-369.
42. Tsai, Pan-Long. “Foreign Direct Investment and ıncome Inequality: Further Evidence. World Development, 23, (1995), 469-483.
43. Ucal, Meltem. vd. “Income Inequality and FDI: Evidence with Turkish Data”. Applied Economics, (2016), 48(11), 1030-1045.
44. UNCTAD, https://unctad.org/en/Pages/statistics.aspx, Erişim Tarihi:25.05.2020.
45. University of Texas Inequality Project, https://utip.lbj.utexas.edu/, Erişim Tarihi:25.05.2020
46. Wei, Kailei. vd. ‘‘Foreign Direct Investment and Regional Inequality in China’’, Review of Development Economics, (2009), (13/4), 543-791.
47. Worldbank, Worldbank Indicators, https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators, Erişim Tarihi:25.05.2020.
48. Wu, Jyun Yi. - Hsu, Chih Chiang. ‘‘Foreign Direct Investment and Income Inequality: Does The Relationship Vary With Absorptive Capacity’’. Economic Modelling, (2012), 29, 2183-2189.