İfaya Eklenen Ceza Koşulunda Çekince İleri Sürülmesi

In Article 179 of the Turkish Code of Obligations are regulated the alternative penalty clause, the cumulative penalty clause and the withdrawal/resolution penalty. In the alternative penalty clause, the creditor may demand the penalty clause in the contract instead of performance if an obligor who fails to discharge an obligation at all or as required. In the cumulative penalty clause, the creditor may demand the penalty together with the performance due to non-performance of the obligation at a certain time and place. In the withdrawal/resolution penalty, obligor has the right to withdrawal or terminate the contract by paying the penalty in the contract. Among these types, only the demand of cumulative penalty is subject to a reservation at the latest time of acceptance of performance. Therefore, the distinction of the cumulative penalty from the alternative penalty clause and the liquidated compensation that an institution not regulated by code, the legal nature of the reservation, the consequences attached to this nature and acceptation of performance with a reservation or without a reservation constitute the basis of this study.

Türk Borçlar Kanunu m. 179 hükmünde, ifa yerine ceza koşulu, ifaya eklenen ceza koşulu ve dönme/fesih cezası kurumları düzenlenmiştir. İfa yerine ceza koşulunda alacaklı borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi halinde ifa yerine sözleşmedeki ceza koşulunu talep edebilmektedir. İfaya eklenen ceza koşulunda alacaklı, borcun belirli yer ve zamanda ifa edilmemesi nedeniyle ifa ile birlikte ceza koşulunu talep edebilmektedir. Dönme/fesih cezasında ise taraflardan biri sözleşmedeki cezayı ödeyerek sözleşmeden dönme veya sözleşmeyi fesih hakkına sahiptir. Bu türlerden sadece ifaya eklenen ceza koşulunun talep edilmesi en geç ifanın kabul edildiği anda çekince ileri sürülmesine bağlanmıştır. Çalışmanın özünü de ifaya eklenen ceza koşulunun ifa yerine ceza koşulundan ve kanunda düzenlenmemiş bir kurum olan götürü tazminattan ayrılması, çekincenin hukukî niteliği, bu niteliğe bağlanan sonuçlar, çekince ileri sürülmesinin ve sürülmemesinin sonuçları oluşturmaktadır.