Bölgecilik Uygulamaları Olarak Özerklik Modelleri ve Federalizm: Avrupa Anayasaları Odaklı Normatif Bir Çalışma

Özerklik modelleri ve federalizm türleri bağlamındaki uygulama çeşitliliği, öğretide kapsamlı bir şekilde irdelenmektedir. Bölgecilik uygulamalarının çeşitliliği yönünden ise literatürde genel bir ihmal gözlemlenmektedir. Bahse konu ihmalin bertarafı sürecine katkı sunma amacıyla hazırlanan bu çalışmada, 20 Avrupa devletindeki bölgecilik örnekleri incelenmekte ve bölgecilik uygulamalarının gerek özerklik modelleri gerek federalizm ile bağdaşma düzeyi araştırılmaktadır. Normatif yöntemin işlevsel kılındığı bu çalışmada, bireysel özerkliğin bağdaştığı herhangi bir bölgecilik uygulamasının bulunmadığı ileri sürülmektedir. Bir başka özerklik modeli olan fonksiyonel özerklik ise fonksiyonel bölgecilikle bağdaşır vaziyettedir. Özerkliğin diğer modellerinden olan kültürel ve idari özerklik modellerinin bölge temelli uygulamaları ile idari bölgecilik arasındaki uyum da çalışmamızda belirtilmektedir. Paralel yöndeki uyum, siyasi özerklik modelleri ve bölge temelli federalizm uygulamaları olan birleşmeci ve yetki devredici federalizm ile siyasi bölgecilik arasında gözlemlenmektedir. Bu noktada önemle belirtmek gerekir ki, siyasi özerklik modelleri ile bölge temelli federalizm türlerinde gözlemlenen siyasi bölgeciliğin niteliği anlamlı derecede farklıdır. Siyasi özerklik modelleriyle işlevsel kılınan siyasi bölgecilik uygulamaları öz yönetim odaklıyken, birleşmeci ve yetki devredici federalizm vasıtasıyla şekillendirilen siyasi bölgecilik uygulamaları, hem öz yönetim hem de birlikte yönetim odaklıdır. Siyasi özerklik temelli siyasi bölgecilik ve federalizm temelli siyasi bölgecilik arasında yetki paylaşımının anayasal niteliği ve (a)simetrikliği açısından da farklılıklar bulunmaktadır.

The diversity of practices in the context of autonomy models and types of federalism is extensively analysed in the doctrine. In terms of regionalist practices, however, a general neglect is observed in the literature. This article aims to fill the aforementioned research gap by analysing examples of regionalism in 20 European states and investigating the compatibility of regionalist practices with autonomy models and federalism. Using the normative method, this article argues that no practice of regionalism is compatible with individual autonomy. However, functional autonomy, a different model of autonomy, is compatible with functional regionalism. The article also finds out a level of compatibility between the region-based models of cultural and administrative autonomy and administrative regionalism. According to the article, there is also a clear correlation between the models of political autonomy and the practices of region-based federalism, particularly associative and devolutionist federalism, and political regionalism. It is important to note at this point that the nature of political regionalism in the models of political autonomy and region-based federalism is significantly different. While political regionalism as operationalised through the models of political autonomy focuses on self-rule, political regionalism as shaped via associative and devolutionary federalism focuses on both self- and shared-rule. Moreover, political regionalism based on political autonomy differs from political regionalism based on federalism in terms of the constitutional feature of the power-sharing system and its (a)symmetric characteristic.