İrhâsât ve Tebşîrât Rivayetlerindeki Mezhebî Etki: Bihâru’l-Envâr Örneği

The human factor has an important place in the formation of sects, which are the interpretation of religion. Likewise, sects have strong and direct effects on people's understanding, interpretation and living of religion. One of the areas where we can clearly see this mutual interaction is the texts belonging to the sects. When these texts, most of which are based on narrative culture, are examined, it is seen that they reflect the mentality of the sects. One of such texts and one of the works that brings together thousands of narrations belonging to the Imamiyya Shia is Bihar al-Anwar. In this voluminous study, which he compiled with the aim of collecting all the narrations belonging to the sect, Allama Majlisi, one of the important names of the Imamiyya Shia, touched upon almost every subject of Islamic sciences. Issues related to Prophet Muhammad's life and prophecy are among these. Two of the proofs used to prove the prophethood of Muhammad are irhâsât and tabshira. The narrations of Irhasat correspond to the marvels of the Prophet before he became a prophet, and the narrations of enlightenment correspond to the good news of him. In other words, these narrations describe what happened in the time before the preaching of Islam. Like other sects, Imamiyya emerged long after the death of Prophet Muhammad. Despite this, there are traces of sect in these narrations. In this article, we will try to examine the sectarian influence in the irhâsât and tabshira narrations in Bihâr al-Anwâr. We will try to show this through the characteristics of the sect.

Dinin yorum biçimi olan mezheplerin oluşumunda insan faktörü önemli bir yer tutmaktadır. Aynı şekilde insanların dini anlama, yorumlama ve yaşamalarında mezheplerin güçlü ve doğrudan etkileri vardır. Bu karşılıklı etkileşimi açık bir şekilde görebileceğimiz alanların başında mezheplere ait metinler gelmektedir. Pek çoğu rivayet kültürüne dayanan bu metinler incelendiğinde mezheplerin düşünce yapısını yansıttıkları görülmektedir. Böyle metinlerden biri olan ve İmâmiyye Şiası’na ait binlerce rivayeti bir araya getiren eserlerden biri de Bihâru’l-Envâr’dır. İmâmiyye Şiası’nın önemli isimlerinden Allâme Meclisî, mezhebe ait bütün rivayetleri toplama gayesiyle telif ettiği bu hacimli çalışmada İslamî ilimlere ait hemen hemen her konuya değinmiştir. Hz. Muhammed’in hayatı ve nübüvveti ile ilgili meseleler de bunlar arasındadır. Hz. Muhammed’in peygamberliğini ispat için kullanılan delillerden ikisi de irhâsât ve tebşîrâttır. İrhâsât rivayetleri, Hz. Peygamber’in peygamber olmadan önceki dönemindeki harikuladeliklere, tebşîrât rivayetleri ise onun müjdelenmesine tekabül etmektedir. Yani bu rivayetler, İslam dininin tebliğ edilmesinden önceki zamanda olanları anlatmaktadır. İmâmiyye de diğer mezhepler gibi Hz. Muhammed’in ölümünden çok sonra ortaya çıkmıştır. Buna rağmen bu rivayetlerde mezhebe ait izler bulunmaktadır. Biz bu makalede Bihâru’l-Envâr’daki irhâsât ve tebşîrât rivayetlerine yansıyan mezhebî etkiyi incelemeye çalışacağız. Bunu da mezhebin karakteristik özellikleri üzerinden göstermeye gayret edeceğiz.