Öz
The healthcare sector is a strategic field in which service quality directly affects human life. Therefore, effective supply chain management in healthcare institutions is of critical importance for ensuring service continuity and operational efficiency. The complex structure of healthcare supply chains and the critical nature of the materials involved distinguish this sector from other industries. The aim of this study is to examine supply chain management practices in Turkish healthcare institutions, identify existing challenges, and propose improvements. Ten criteria obtained from a comprehensive literature review were evaluated using the Best–Worst Method (BWM), one of the multi-criteria decision-making (MCDM) techniques, and the relative importance levels of each criterion were determined. According to the analysis results, “integration of purchasing and logistics processes” was identified as the highest-priority criterion. This was followed by supplier relationship management, digitalization, and meeting patient expectations. The findings indicate that process integration, technological infrastructure, and stakeholder relationships hold strategic importance in healthcare supply chain management. In contrast, environmental sustainability was evaluated as the lowest-priority criterion, suggesting that environmental awareness in the healthcare sector is still underdeveloped. In conclusion, the study provides a strategic framework for identifying priorities in healthcare supply chain management and offers a practical roadmap for decision-makers seeking to enhance efficiency, transparency, and sustainability within healthcare organizations.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar, Z., & Çakmak, E. (2018). Depo ve dağıtım merkezleri yönetimi. UTKAD Yayınları: İstanbul.
- Akgün, O. (2017). Kamu hastanelerinde tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının çalışanların bakış açıları doğrultusunda değerlendirilmesi (Ankara onkoloji eğitim araştırma hastanesi uygulaması) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Alp, T. (2019). Geleneksel tedarik zincirinden yeşil tedarik zincirine dönüşüm ve entegre et tesisinde pilot bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yaşar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Atasever, M. (2018). Tıbbi tedarik zincirinin özellikleri. Satın Alma Dergisi, 66, 52-53.
- Chowdhury, M. M. H., & Quaddus, M. (2017). Supply chain resilience: Conceptualization and scale development using dynamic capability theory. International Journal of Production Economics, 188, 185-204.
- Dembińska-Cyran I. (2005). Internal and external supply chain of hospital. LogForum, 1(1), 5.
- Görçün, Ö. (2019). Örnek olay ve uygulamalarla tedarik zinciri yönetimi. Beta Yayınları: İstanbul.
- Hammer, M. (2007). The process adult. Harvard Business Review, 85(4), 111-124.
- Houllihan, J. B. (1985). International supply chain management. Internatioanal Journal of Physical Distribution and Materials Management, 15(1).
- Iyengar, V., et al. (2023). Sustainability in healthcare supply chain management through lean and resilient methods. Academy of Marketing Studies Journal, 27(6), 244–257.
- Karakaş, G. (2018). Hastanelerde tedarik zinciri yönetiminde karşılaşılan sorunlar üzerine bir alan araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Khuntia, J., Kaup, P., & Marathe, R. R. (2022). Integration vs collaborative redesign strategies of health-care supply chains in the post-COVID-19 era. BMC Health Services Research, 22, 345. https://formative.jmir.org/2022/6/e35317
- Long, D. (2019). Uluslararası lojistik (Çev. Mehmet Tanyaş, Murat Düzgün). Nobel Kitapevi: Ankara.
- Özdemir, A. İ. (2004). Tedarik zinciri yönetiminin gelişimi, süreçleri ve yararları. Erciyes Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23.
- Özgüner, M. (2017). Tedarik zinciri risklerinin işletme performansına etkisi ve tedarikçi ilişkilerinin moderatör (düzenleyici) rolü [Doktora tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
- Rezaei, J. (2015). Best-worst multi-criteria decision-making method. Omega, 53, 49–57. https://doi.org/10.1016/j.omega.2014.11.009
- Rezali, N. N. (2018). Empowering green healthcare supply chain management practices for sustainable development in Malaysia. International Journal of Supply Chain and Operations Management, 5(3), 200–211.
- Şentürk, T., İkizler, Ç., & Aytekin, G. (2020). Sağlık kurumlarında tedarik zinciri yönetimi kapsamında stok yönetiminin incelenmesi bir alan çalışması. Ufuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(7), 46.
- Simwita, Y., & Salema, G. (2023). Systematic assessment of the literature on healthcare supply chain sustainability practices and methodological trends. Business Management Review, 26(2), 53–72. https://doi.org/10.56279/bmrj.v26i2.4
- Yıldız, Y. (2008). Yataklı sağlık kuruluşlarında yönetsel sorunların incelenmesi edirne ilinde örnek bir uygulama. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Öz
Sağlık sektörü, hizmet kalitesinin doğrudan insan yaşamını etkilediği stratejik bir alandır. Bu nedenle sağlık kurumlarında etkin bir tedarik zinciri yönetimi, hizmet sürekliliği ve verimlilik açısından kritik öneme sahiptir. Sağlık tedarik zincirinin karmaşık yapısı ve taşıdığı kritik malzemeler, bu alanı diğer sektörlerden farklı kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki sağlık kurumlarında tedarik zinciri yönetimi uygulamalarını incelemek, mevcut sorunları belirlemek ve bu alanda iyileştirme önerileri sunmaktır. Literatür taramasından elde edilen on kriter, çok kriterli karar verme yöntemlerinden Best–Worst Method (BWM) kullanılarak değerlendirilmiş ve her bir kriterin göreli önem düzeyleri belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, “satın alma ve lojistik süreçlerinin entegrasyonu” en yüksek önceliğe sahip kriter olarak öne çıkmıştır. Bunu tedarikçi ilişkileri yönetimi, dijitalleşme ve hasta beklentilerini karşılama kriterleri izlemiştir. Bulgular, sağlık kurumlarında süreç entegrasyonu, teknolojik altyapı ve paydaş ilişkilerinin stratejik önem taşıdığını göstermektedir. Buna karşılık çevresel sürdürülebilirlik en düşük öncelikli kriter olarak değerlendirilmiş, bu durum sağlık sektöründe çevresel farkındalığın henüz yeterince gelişmediğine işaret etmiştir.Sonuç olarak çalışma, sağlık tedarik zinciri yönetiminde stratejik önceliklerin belirlenmesine ve karar vericilere yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar, Z., & Çakmak, E. (2018). Depo ve dağıtım merkezleri yönetimi. UTKAD Yayınları: İstanbul.
- Akgün, O. (2017). Kamu hastanelerinde tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının çalışanların bakış açıları doğrultusunda değerlendirilmesi (Ankara onkoloji eğitim araştırma hastanesi uygulaması) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Alp, T. (2019). Geleneksel tedarik zincirinden yeşil tedarik zincirine dönüşüm ve entegre et tesisinde pilot bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yaşar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Atasever, M. (2018). Tıbbi tedarik zincirinin özellikleri. Satın Alma Dergisi, 66, 52-53.
- Chowdhury, M. M. H., & Quaddus, M. (2017). Supply chain resilience: Conceptualization and scale development using dynamic capability theory. International Journal of Production Economics, 188, 185-204.
- Dembińska-Cyran I. (2005). Internal and external supply chain of hospital. LogForum, 1(1), 5.
- Görçün, Ö. (2019). Örnek olay ve uygulamalarla tedarik zinciri yönetimi. Beta Yayınları: İstanbul.
- Hammer, M. (2007). The process adult. Harvard Business Review, 85(4), 111-124.
- Houllihan, J. B. (1985). International supply chain management. Internatioanal Journal of Physical Distribution and Materials Management, 15(1).
- Iyengar, V., et al. (2023). Sustainability in healthcare supply chain management through lean and resilient methods. Academy of Marketing Studies Journal, 27(6), 244–257.
- Karakaş, G. (2018). Hastanelerde tedarik zinciri yönetiminde karşılaşılan sorunlar üzerine bir alan araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Khuntia, J., Kaup, P., & Marathe, R. R. (2022). Integration vs collaborative redesign strategies of health-care supply chains in the post-COVID-19 era. BMC Health Services Research, 22, 345. https://formative.jmir.org/2022/6/e35317
- Long, D. (2019). Uluslararası lojistik (Çev. Mehmet Tanyaş, Murat Düzgün). Nobel Kitapevi: Ankara.
- Özdemir, A. İ. (2004). Tedarik zinciri yönetiminin gelişimi, süreçleri ve yararları. Erciyes Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23.
- Özgüner, M. (2017). Tedarik zinciri risklerinin işletme performansına etkisi ve tedarikçi ilişkilerinin moderatör (düzenleyici) rolü [Doktora tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
- Rezaei, J. (2015). Best-worst multi-criteria decision-making method. Omega, 53, 49–57. https://doi.org/10.1016/j.omega.2014.11.009
- Rezali, N. N. (2018). Empowering green healthcare supply chain management practices for sustainable development in Malaysia. International Journal of Supply Chain and Operations Management, 5(3), 200–211.
- Şentürk, T., İkizler, Ç., & Aytekin, G. (2020). Sağlık kurumlarında tedarik zinciri yönetimi kapsamında stok yönetiminin incelenmesi bir alan çalışması. Ufuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(7), 46.
- Simwita, Y., & Salema, G. (2023). Systematic assessment of the literature on healthcare supply chain sustainability practices and methodological trends. Business Management Review, 26(2), 53–72. https://doi.org/10.56279/bmrj.v26i2.4
- Yıldız, Y. (2008). Yataklı sağlık kuruluşlarında yönetsel sorunların incelenmesi edirne ilinde örnek bir uygulama. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Ekonomi, İşletme ve Yönetim Müfredatı ve Öğretimi, Alan Eğitimleri (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 29 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 7 Kasım 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 29 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 3 |
Kaynak Göster
Amaç ve Kapsam
Dergimizin amacı iktisat, maliye, işletme, siyaset bilimi, çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri, uluslararası ilişkiler, sosyoloji ve hukuk gibi çeşitli alanlarda, kuramsal ve uygulama alanlarında etki yaratabilecek, orijinal ve yüksek kaliteli çalışmaları yayınlamaktır. Dergi aynı zamanda teknik ve yöntemsel konular ile ilgili notları,literatür taramalarını, geçmiş makaleler ile ilgili yorumları ve diğer ilgili çalışmaları da yayınlamaktadır.
Dergi daha önce İngilizce veya Türkçe olarak herhangi bir yerde yayınlanmamış veya değerlendirme sürecine girmemiş akademik çalışmaları yayınlamaktadır. Sakarya Üniversitesi, İktisat Dergisi 2012 yılında yayın hayatına başlamış olup yılda üç kez yayınlanmaktadır. Dergiye gönderilen çalışmalar en az iki hakemin yer aldığı isimsiz değerlendirme sürecine tabi olmaktadır. Değerlendirme süreci normal koşullarda iki ile üç ay arasında sonlanmaktadır. Dergimizin yayın sürecinin hiçbir aşamasında herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
Yazım Kuralları
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI
Sakarya İktisat Dergisi yayın etiği kapsamında tüm paydaşlarından aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklemektedir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır. COPE İş Akış Diyagramları (Türkçe).
Hakemli dergide bir makalenin yayımlanması uyumlu ve saygı duyulan bilgi ağının gelişmesinde gerekli bir temel yapı taşıdır. Hakemli makaleler bilimsel metotları destekler ve şekillendirir. Bu yüzden beklenen etik davranışların standartlarında anlaşmaya varmak yayımlama ile ilgili tüm taraflar, yazar, dergi editörü, hakem ve yayımcı kuruluşlar için önemlidir.
1. Etik İlkeler
1. Makalenin Yazarlığı:
Yazarlık, rapor edilen çalışmanın tasarımına, yürütülmesine veya yorumlanmasına önemli katkılarda bulunan kişilerle sınırlandırılmalıdır. Önemli katkılarda bulunan herkes ortak yazar olarak listelenmelidir. Araştırma projesinin belirli önemli yönlerine katılmış olan başka kişiler varsa, bunlar kabul edilmeli veya katkıda bulunanlar olarak listelenmelidir. İlgili yazar, makaleye tüm uygun ortak yazarların dahil edildiğinden ve uygun olmayan ortak yazarların bulunmadığından ve tüm ortak yazarların makalenin son halini görüp onayladığından ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiğinden emin olmalıdır.
2. Çıkar Çatışmaları:
Yazarlar: Tüm yazarlar, makalelerinin sonuçlarını veya yorumunu etkilemek üzere yorumlanabilecek herhangi bir mali veya diğer önemli çıkar çatışmalarını makalelerinde açıklamalıdır. Proje için tüm finansal destek kaynakları açıklanmalıdır.
Hakemler: Hakemler, değerlendirdikleri makalede herhangi bir çıkar çatışması olduğundan şüphelendiklerinde değerlendirme süreci ile ilgili olarak dergi editörlüğüne bilgi vermeli ve gerekirse makale değerlendirmesini ret etmelidirler. Çıkar çatışmasını engellemek için makale yazarlarının görev yaptığı kurumlardaki kişiler, makale için hakemlik yapamazlar.
Editörler: Editörlerin, makalelerle kişisel veya mali açıdan çıkar çatışması olmamalıdır.
3. Veri Erişimi ve Saklama:
Yazarlardan, editoryal inceleme için bir makaleyle bağlantılı olarak ham verileri sağlamaları istenir ve mümkünse, bu tür verilere halkın erişimini sağlamaya hazırlıklı olmalı ve her halükarda bu tür verileri yayınlandıktan sonra makul bir süre boyunca saklamaya hazır olmalıdır.
4. Uydurma Veri Üretimi ve Sahtecilik:
Görüntüler de dahil olmak üzere uydurulmuş ve/veya tahrif edilmiş deneysel sonuçlar.
5. Yinelenen / Çoklu Makale Gönderimleri:
Başka bir yere gönderildiği veya başka bir yerde yayınlandığı tespit edilen makaleler. Yazarlar, daha önce gönderilmiş veya yayınlanmış kendi çalışmalarını gönderilen bir makale için temel olarak kullanmışlarsa, önceki çalışmalara atıfta bulunmaları gerekir. Ayrıca, sundukları makalelerde önceki çalışmalara ek olarak yeni katkıların nasıl sunulduğunu da belirtmeleri gerekir.
6. Fikri Mülkiyet Hakkı
• Yazarlar, gönderdikleri makalenin (ve herhangi bir destekleyici öğenin) kendi fikri mülkiyetleri olduğunu ve telif hakkının başkalarına devredilmediğini onaylar.
• Yazarlar, makalenin intihal, uydurma, tahrifat, manipüle edilmiş alıntılar içermediğini ve makalenin JSS yazarlık politikalarına uygun olduğunu onaylar.
• Tüm el yazmaları, revizyonlar, taslaklar ve dizgiler yazar(lar)ın fikri mülkiyetinde kalır. Kararlaştırılan lisansta belirtilenin dışında, yazar(lar) eserlerinin telif hakkını elinde tutar.
• Tüm inceleme yorumları ve raporları, inceleyenin veya editörün fikri mülkiyetinde kalır. Kararlaştırılan lisansta belirtilenin dışında, yazar(lar) eserlerinin telif hakkını elinde tutar.
• Yazarlar, hakemler ve editörler, hakemlerden veya editörlerden gelen tüm iletişimleri, yorumları veya raporları gizli tutmayı kabul eder.
• Hakemler ve editörler, yayınlanan nihai dizgi(ler) dışında tüm el yazmalarını, düzeltmeleri ve taslakları gizli tutmayı kabul ederler.
7. Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
• Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit ederse düzeltme yapabilirler.
• Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar/ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekebilirler.
• Yazarlar tarafından araştırma veya yayını kötüye kullanmaya yönelik olasılık söz konusu ise; bulguların güvenilir olmadığına ve yazarların kurumlarının olayı soruşturmadığına dair kanıtlar var veya olası soruşturma haksız veya sonuçsuz görünüyor ise, editörler endişe ifadesi yayımlayabilirler. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ve ICJME yönergeleri dikkate alınır.
8. Anket ve Mülakata Dayanan Çalışmaların Yayını
SİD dergisi bilimsel süreli yayıncılıkta etik güvence oluşturmak amacıyla, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) “Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehber İlkeleri” ve “Dergi Yayıncıları için Davranış Kuralları” ilkelerini benimsemektedir. Bu kapsamda dergiye gönderilen çalışmalarda aşağıdaki hususlara uyulmalıdır:
• Etik kurul izni gerektiren, tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.
• Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda, izinle ilgili bilgilere (kurul adı, tarih ve sayı numarası) yöntem bölümünde yer verilebilir. Fakat Makale sonunda makale bilgi formunda olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmelidir.
Etik Kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki gibidir:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
• İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
•İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
•Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
•Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
Ayrıca;
• Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,
• Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
• Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi.
9. Ek veya Özel Sayı Yayımlama Politikası
Dergimizde Editör Kurulu'nun talebi üzerine yılda bir kez özel sayı yayımlanabilir. Özel sayıda yer alması için gönderilen makalelerin tüm süreçleri standart makale süreciyle aynıdır.
• Ek veya Özel sayı: Bir derginin normal aralıklarla çıkarılan düzenli sayılarına ek olarak yayınlanan sayılardır. Kongre/sempozyum vb etkinlik bildirilerinden veya belli bir konudaki makalelerden oluşur.
• Ek veya Özel sayıdaki sayfa numaraları, yıl içindeki düzenli sayılardan farklı şekilde numaralandırılır.
• Ek veya Özel sayı adedi; normal periyodun 1/3’ünden fazla olamaz. Kongre bildiri özetlerini içeren özel sayılar bu kapsama dâhil edilmezler.
• Ek veya Özel sayıda yayınlanan olgu sunumları, derleme ve araştırma makalesi oranları (kongre özetleri hariç), diğer sayılarda yayınlanan makale oranlarına dâhil edilecektir.
• Armağan sayıları, özel veya ek sayı statüsünde kabul edilmez. Normal sayı olarak numaralandırılır ve yüklenir.
10. İntihal Eylem Planı ve Derginin Önlemleri
Dergi fikri mülkiyete saygı duyar ve yazarlarının özgün çalışmalarını korumayı ve teşvik etmeyi amaçlar. İntihal içerikli yazılar kalite, araştırma ve yenilik standartlarına aykırıdır. Bu nedenle, dergiye makale gönderen tüm yazarların etik standartlara uyması ve her türlü intihalden kaçınması beklenir. Gönderilen veya yayınlanan bir yazının intihal içermesinden şüphelenilmesi durumunda, öncelikle çalışmayı derginin Yayın Kurulu inceler. Sonrasında bu çalışma Editörler Kurulu'nda incelenir. Daha sonra Dergi 15 gün içinde açıklamalarını göndermek için yazar(lar)la iletişime geçer. Dergi, belirtilen süre içinde yazardan herhangi bir yanıt almazsa, yazarın bağlı olduğu üniversite ile iletişime geçerek iddianın araştırılmasını talep eder.
Dergi, intihal içerdiği tespit edilen yayınlanmış yazılara karşı aşağıda belirtilen ciddi önlemleri alacaktır:
• Dergi, ilgili yazar hakkında kesin işlem yapılması için yazar(lar)ın bağlı olduğu üniversite ile derhal iletişime geçecektir.
• Dergi, yayınlanan makalenin PDF kopyasını web sitesinden kaldıracak, sayı tam dosyasından çıkarılacak ve yayımlanan makalenin tüm bağlantılarını devre dışı bırakacaktır. İntihal Yapılmış Makale ibaresi yayınlanan makalenin başlığına eklenecektir.
• Dergi, yazar hesabını devre dışı bırakacak ve yazarın gelecekteki tüm gönderilerini 2 yıl süreyle reddedecektir.
Not: Okuyucular yayınlanan bir makalede hata veya yanlışlık fark ederlerse, sakaryaiktisatdergisi@sakarya.edu.tr adresine e-posta göndererek önerilerde bulunabilirler.
Dergiye gönderilen yeni çalışmalarda benzerlik raporunu yazar sunmalıdır. Ön kontrolden geçirilen makaleler, herhangi bir yazılımı kullanılarak tekrar intihal taramasına tabi tutulabilir.
İntihal/kendi kendine intihal tespit edilirse yazarlar bilgilendirilir. Yüksek benzerlik oranları (en fazla %15) bulunan veya tek bir kaynaktan %3 'ten fazla benzerlik oranı bulunan makale tespit edilirse reddedilebilir veya benzerlik oranının düşürülmesi için tekrar yazara gönderilebilir.
Bilim araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır:
İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Diğer etik ihlal türleri:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,
ç) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak,
d) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
e) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
f) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
g) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
h) Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar vermek,
ı) Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak.
i) Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak.
j) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
k) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
l) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.
Yazarların Sorumlulukları ve Uyması Gereken Etik İlkeler
• Çalışmaların özgün olması ve araştırmaya dayalı olması gerekmektedir.
• Makalede ismi yazılacak olan diğer yazarların araştırmaya katkı sağladığından emin olunmalıdır. Akademik katkısı olmayan kişilerin ilave yazar olarak gösterilmesi veya katkı sırası gözetilmeksizin, unvan, yaş ve cinsiyet gibi bilim dışı ölçütlerle yazar sıralaması yapılması bilim etiğine aykırıdır.
• Çok yazarlı makalelerde yazarların makalenin hangi aşamasına hangi oranda katkı sağladıkları net bir şekilde belirtilmelidir.
• Makale aynı anda farklı dergilere gönderilmemelidir ve daha önce başka bir dergiye gönderilmiş olmamalıdır. Gönderilmesi halinde yayın süreci iptal edilecektir.
• Dergiye makale gönderen yazarların derginin yayım ve yazım ilkelerini okuduğu ve kabul ettiği varsayılır ve yazarlar bu ilkelerde kendinden beklenenleri taahhüt etmiş sayılmaktadır.
• Atıf gösterimi ve Kaynakça listesi eksiksiz olmalıdır.
• İntihal yapılmamalı ve sahte veriye yer verilmemelidir.
• Benzerlik taraması sonucunda makalenin hakem sürecinin başlatılabilmesi için benzerlik oranı %15’i geçmemelidir.
• Bir makale en fazla 2 ÖN KONTROL sürecine dâhil edilir, bu süreçte yazara iletilen hususlar düzeltilmezse makale reddedilir.
• Sorumlu yazar herhangi bir çıkar çatışması durumunda dergi editörünü bilgilendirmelidir.
Bu hususta
https://www.wame.org/conflict-of-interest-in-peer-reviewed-medical-journals
WAME’ye atıf yapılabilir.
Hakemliklerin Sorumlulukları ve Uyması Gereken Etik İlkeler
• Hakemler dergide yayımlanacak makalenin akademik kalitesinin en temel tespit edicisi olduklarının bilinciyle davranmalı ve akademik kaliteyi arttırma sorumluluğuyla değerlendirme yapmalıdır.
• Hakemler, yalnızca uygun bir değerlendirmeyi yapmak için gereken uzmanlığa sahip oldukları, kör hakemlik gizliliğine riayet edebilecekleri ve makaleye dair detayları her şekilde gizli tutabilecekleri makalelerin hakemliğini kabul etmelidirler.
• Makale inceleme süreci sonrasında da incelenen makaleye dair herhangi bir bilgi hiçbir şekilde başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
• Hakemler, yalnızca makalelerin içeriğinin doğruluğunu ve akademik ölçütlere uygunluğunu değerlendirmelidir. Makalede ortaya konan düşüncelerin hakemin düşüncelerinden farklı olması değerlendirmeyi etkilememelidir.
• Hakem raporları objektif ve ölçülü olmalıdır. Hakaret içeren, küçümseyici ve itham edici ifadelerden kesinlikle kaçınılmalıdır.
• Hakemler, değerlendirme raporlarında yüzeysel ve muğlak ifadelerden kaçınmalıdır. Sonucu olumsuz olan değerlendirmelerde sonucun dayandığı eksik ve kusurlu hususlar somut bir şekilde gösterilmelidir.
• Hakemler, kendilerine tanınan süre içerisinde makaleleri değerlendirmelidir. Şayet değerlendirme yapmayacaklarsa, makul bir süre içerisinde dergiye bildirmelidirler.
Editörlerin Sorumlulukları ve Uyması Gereken Etik İlkeler
• Editörler, dergi politikasında belirtilen ilgili alanlara katkı sağlayacak makaleleri değerlendirme sürecine kabul etmelidir.
• Editörler, kabul veya ret edilen makaleler ile herhangi bir çıkar çatışması/ilişkisi içinde olmamalıdır.
• Editörler bir makaleyi kabul etmek ya da reddetmek için tüm sorumluluğa ve yetkiye sahiptir.
• Hakemlerin ve yazarların isimlerinin karşılıklı olarak gizli tutulması editörlerin sorumluluğudur.
• Sadece alana katkı sağlayacak makaleler kabul edilmelidir.
• Hatalar bulunduğu zaman düzeltmenin yayımlanmasını ya da geri çekilmesini desteklemelidir.
• Dergiye gönderilen makalelerin ön inceleme, hakemlik, düzenleme ve yayınlama süreçlerinin vaktinde ve sağlıklı bir şekilde tamamlanması editörlerin görevidir.
• Editörler dergiye katkısı olmayan kişileri yayın kurulu üyesi veya yardımcı editör olarak göstermemelidir.
2. Yayın Politikası
SİD’de yayınlanmak üzere düşünülen herhangi bir yazı, aşağıdaki ölçütleri yerine getirmelidir:
• Özgünlük
• Etik ihlal içermemek
• Bilim çevrelerine iletilecek açık mesajlar içermek
• Alandaki araştırmacılara ne düzeyde bir katkı sağlayacağı ve bunun sosyal bilimleri açısından önemi
• Sosyal bilimleri alanındaki araştırmacıların ilgi duydukları güncel alan ve konular
• Yapısal ve mantıksal bütünlük taşıması
• Araştırma sonuçlarının bilimsel kanıtlara dayanması
• Bilimsel yöntemin uygunluğu
Yazıların Değerlendirilmesi
SİD'de makale başvurusu https://dergipark.org.tr/tr/pub/sid adresinden "Makale Yönetim Sistemi"ne kaydolarak yapılır. E-posta ile gönderilen makaleler değerlendirmeye alınmaz.
Ön İnceleme ve İntihal Taraması
Derginin yazım kurallarına uygunluk açısından incelenir ve intihali önlemek için benzerlik taraması yapılır. Benzerlik programı kullanılarak benzerlik taramasından geçirilir. Benzerlik oranının %15’ten az olması ve tek bir kaynaktan en fazla %3 olması şartı aranır. Benzerlik oranı fazla %15'ten fazla ise çalışma ya reddedilir ya da benzerlik oranının düşürülmesi için tekrar yazara yollanır. Ön inceleme en fazla 30 gün içinde tamamlanır.
Editör / Alan Editörü İncelemesi
Ön inceleme ve benzerlik taraması aşamasından geçen çalışma, ilgili editör / alan editörü tarafından konu, kapsam, dil ve akademik yeterlilik açısından incelenir. Bu inceleme, en fazla 30 gün içinde tamamlanır.
Hakemlik Süreci (Çift-Kör Hakemlik)
Ön inceleme ve Editör incelemesinden geçen çalışmalar çift taraflı kör hakemlik uygulaması çerçevesinde gizlilik içinde yürütülür. Çift körleme stratejisine göre dergiye yayın gönderen yazarlar makalelerinin hangi hakemler tarafından değerlendirileceği bilgisine erişemezler. Aynı şekilde, bir makaleyi değerlendiren hakemler de hangi yazar(lar)a ait çalışmayı değerlendirdiklerini bilemezler. Diğer bir deyişle, değerlendirme sürecindeki bir makalenin yazar ve hakem kimlikleri gizli tutularak değerlendirme süreci tamamlanmaktadır. Ayrıca raporlar Makale Yönetim Sisteminde saklanır. Detaylı bilgi için Hakem Rehberi sayfasını ziyaret ediniz. (Hakem Rehberi sayfasına yönlendirme yapınız)
Yazar Düzenlemesi
Yazarlar, hakem ve Yayın Kurulunun eleştiri ve önerilerini dikkate alırlar. Katılmadıkları hususlar varsa, gerekçeleriyle birlikte itiraz etme hakkına sahiptirler. Raporlar kapsamında makaleyi düzenleyip makalenin son halini sisteme yüklerler.
Alan Editörü Kontrolü
Alan editörü, yazarın metinde kendisinden talep edilen düzeltmeleri yapıp yapmadığını kontrol eder. Eğer hakem raporları içerisinde “Major Revizyon” var ise ilgili hakeme makaleyi yollar. Eğer “Kabul” veya “Minör Revizyon” var ise düzenlemeler yapılmış ise makaleyi dil kontrolü aşamasına yönlendirebilir (Kontrol işlemi, en fazla 7 gün içinde tamamlanır.). Düzeltmelerin yapılmadığını tespit etmesi halinde yazara makaleyi tekrar yollar. Yazar tekrar düzeltmeleri yapmazsa makaleyi reddedebilir. Yayına kabul edilmeyen yazılar, sistemden silinmez. Süreç aşaması ve tüm dosyaları sistemde kayıt altındadır.
Türkçe Dil Kontrolü
Hakem sürecinden geçen çalışmalar Türkçe Dil Editörü tarafından incelenir ve gerekli ise yazardan düzeltme istenir. Kontrol işlemi, en fazla 15 gün içinde tamamlanır.
İngilizce Dil Kontrolü
Türkçe dil kontrolünden geçen çalışmalar, İngilizce Dil Editörü tarafından incelenir ve gerekli ise yazardan düzeltme istenir. Kontrol işlemi, en fazla 15 gün içinde tamamlanır.
Yayın Kurulu İncelemesi
Teknik, akademik ve dilsel incelemelerden geçen makaleler, Yayın Kurulu’nda incelenerek nihai yayın durumu karara bağlanır. Üyelerden itiraz gelmesi hâlinde Kurul, oy çokluğu ile karar verir.
Dizgi ve Mizanpaj Aşaması
Yayın Kurulu tarafından yayımlanması kararlaştırılan çalışmaların dizgi ve mizanpajı yapılarak yayına hazır hale getirilir.
Yazım Dili
SİD'de Türkçe ve İngilizce makaleler yayımlanır. Makalelerin Türkçe basılan makalelerde İngilizce özete de yer verilir. İngilizce basılan makalelerde Türkçe özet bulunmak zorunda değildir. Eğer makale İngilizce dışında ise bir dil ile yazılmış ise kaynakçadan sonra genişletilmiş İngilizce özet eklenmelidir. Genişletilmiş özet, makalenin yazım kuralları ile aynı olmalıdır ve en fazla 750 kelime olmalıdır.
Yazar Değişikliği
SİD Dergisi, makale yazarlarını yazının Başlık Sayfasındaki beyana göre kabul etmektedir. Bu nedenle, tam yazar sıralamasının son halini göndermek yazarların sorumluluğundadır. Makale gönderiminden sonra yazarlık değişikliğine ilişkin talepler (ör. yazarların çıkarılması/eklenmesi, sıranın değiştirilmesi vb.) editör onayına tabidir. Yayın Kurulu bu tür vakaları araştıracak ve COPE akış şemalarına göre hareket edecektir.
Yazarlık değişikliği talepleri, değişikliğin nedenlerini belirten resmi bir yazı ile Editöre iletilmelidir. Mektup tüm yazarlar tarafından imzalanmalı ve yazarlık değişikliğine ilişkin onaylarını içermelidir. Talep Yayın Kurulu tarafından onaylanırsa, yazarların nihai sıra listesine göre yeni bir Telif Hakkı Sözleşmesi Formu göndermeleri gerekmektedir.
İtiraz ve Şikâyet
Derginin Yayın Kurulu, itiraz ve şikâyet vakalarını, COPE rehberleri kapsamında işleme almaktadır. Yazarlar, itiraz ve şikâyetleri için doğrudan Editöryel Ofis ile temasa geçebilirler. İhtiyaç duyulduğunda Yayın Kurulu’nun kendi içinde çözemediği konular için tarafsız bir temsilci atanmaktadır. İtiraz ve şikâyetler için karar verme süreçlerinde nihai kararı Baş Editör verecektir.
Sorumluluk Reddi
Dergide yayınlanan makalelerde ifade edilen görüşler ve fikirler SİD Dergisi, Baş Editör, Editörler, Yayın Kurulu ve Yayıncı’nın değil, yazar(lar)ın bakış açılarını yansıtır. Baş Editör, Editörler, Yayın Kurulu ve Yayıncı bu gibi durumlar için hiçbir sorumluluk ya da yükümlülük kabul etmemektedir. Yayınlanan içerik ile ilgili tüm sorumluluk yazarlara aittir.
Ücret Politikası
• SİD dergisi makale gönderimi, hakemlik ve editörlük süreçleri, mizanpaj ve yayın basımı (sayfa veya renk ücretleri) için herhangi bir ücret talep etmemektedir.
• SİD dergisi yazarlara, hakemlere, editörlere ve yayın kuruluna herhangi bir ücret ödememektedir.
• SİD dergisindeki makalelerin okunması ve indirilmesi ücretsizdir.
• SİD dergisi Araştırma literatürüne ücretsiz erişimi teşvik eden Budapeşte Açık Erişim Girişimini (BOAI: Budapest Open Access Initiative) imzalamış ve bu girişimde açıklanmış olan Açık Erişim İlkeleri’ni kabul etmiştir.
• SİD dergisindeki tüm eserler TÜBİTAK ULAKBİM DergiPark aracılığıyla LOCKSS (Lots Of Copies Keep Stuff Safe) sistemi ile arşivlenmektedir.
• SİD dergisi yayın politikası gereği ilan, reklam, sponsorluk vb. faaliyetleri kabul etmemektedir.
Makalelerin ön değerlendirmesinin yapıldığı ortalama süre: 3
Makalelerin gözden geçirildiği ortalama süre: 60
Makalenin ortalama yayınlanma süresi: 90
Ücret Politikası
Tüm süreçler ücretsizdir.
Dizinler
Dergi Kurulları
Baş Editör
Editör Yardımcıları
Editör Kurulu
Mizanpaj Editörü
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Uluslararası Lisansı altında lisanslanmıştır.