Tekstil Firmalarının Finansal Oranları ve Karlılık Oranları Arasındaki İlişkilerinin İncelenmesi: Borsa İstanbul Tekstil ve Giyim Firmaları Üzerine Bir Panel Veri Araştırması

Öz

Bu çalışmada, Türkiye tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmaların finansal oranlarının kârlılık üzerindeki etkileri panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Likidite, faaliyet ve kaldıraç oranlarının firma performansı üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Sahte regresyon probleminin önlenmesi amacıyla değişkenlerin durağanlıkları ADF-Fisher ve PP-Fisher panel birim kök testleri ile test edilmiş ve tüm değişkenlerin durağan olduğu tespit edilmiştir. Uygun panel veri modeli Hausman testi ile belirlenmiş ve rassal etkiler modeli tercih edilmiştir. Analiz sonuçları, alacak devir hızının kârlılığı artırıcı yönde etkilediğini, borçluluk oranlarının ise kârlılığı azaltıcı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, finansal kaynakların etkin yönetiminin ve özellikle alacak yönetimi ile sermaye yapısı kararlarının firma kârlılığı açısından belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, Türkiye tekstil sektörü özelinde ampirik bulgular sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Firma Karlılığı
• Panel Veri Analizi
• BİST Tekstil ve Deri

An Examination Of The Relationships Between Financial Ratios And Profitability Ratios Of Textile Firms: A Panel Data Study On Borsa Istanbul Textile And Apparel Companies

Öz

This study examines the effects of financial ratios on profitability of firms operating in the Turkish textile sector using panel data analysis. The impacts of liquidity, activity, and leverage ratios on firm performance are analyzed. To prevent the problem of spurious regression, the stationarity of the variables is tested using ADF-Fisher and PP-Fisher panel unit root tests, and all variables are found to be stationary. The appropriate panel data model is determined using the Hausman test, and the random effects model is preferred. The analysis results indicate that accounts receivable turnover has a positive effect on profitability, while leverage ratios have a negative impact on firm profitability. The findings reveal that effective financial resource management-particularly receivables management and capital structure decisions-is a key determinant of firm profitability. This study contributes to the literature by providing empirical evidence specific to the Turkish textile sector.

Anahtar Kelimeler

• Firm Profitability
• Panel Data Analysis
• BIST Textile and Leather

Kaynakça

1. Akarcay, M. (2025). BİST’te işlem gören imalat sanayi firmalarının trade off (dengeleme) ve pecking order (finansal hiyerarşi) teorileri ile geçerliliğinin test edilmesi: ekonometrik bir araştırma. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(1), 463–480.
2. Akyüz, H. S. (2019). Çalışma sermayesine ilişkin finansal oranların işletme karlılığına etkisi: BİST imalat sektöründe bir uygulama. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 217–233. https://doi.org/10.31454/usb.634720
3. Ali, M. U., & Muzammil, M. (2025). The nexus between capital structure, firm specific factors, macroeconomic factors, and financial performance of the textile sector of Pakistan. Journal of Management & Social Science, 2(3), 1–16.
4. Büyükşalvarcı, Y., & Elitaş, A. L. (2010). Faaliyet raporlarında finansal oranlara yer verme: İMKB imalat sektörü üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 101–118.
5. Dayı, F., & Çetinkaya, R. (2019). The effect of liquidity on liabilities: an application in automotive companies. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(3), 1813–1829. https://doi.org/10.15869/itobiad.583740
6. Demir, C., & Güleç, Ö. F. (2019). Araştırma ve geliştirme giderlerinin firma karlılığı üzerine etkisi: BİST imalat sektörü örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (34), 57–72.
7. Demirhan, D. (2022). İmalat ve hizmet sektörlerinde kârlılık oranlarını etkileyen faktörlerin analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (94), 31–52. https://doi.org/10.25095/mufad.1054212
8. Dikici, Z. (2020). Türkiye’de ihracatın ithalata bağımlılığı: tekstil sektörü üzerine bir değerlendirme (Yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Türkiye.

9. Erdinç, N. (2020). Borsa İstanbul’da işlem gören imalat işletmelerinin karlılığını etkileyen işletmeye özgü ve makroekonomik değişkenlerin analizi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(4), 2108–2125.
10. Gümüş, U. T., Şakar, Z., Akkın, G., & Şahin, M. (2017). Finansal analizde kullanılan oranlar ve firma değer ilişkisi: BİST’te işlem gören çimento firmaları üzerine bir analiz. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(16), 1–23.
11. Hacıevliyagil, N., & Şit, A. (2016). İmalat sanayi alt sektörlerinde sektör farklılıklarının finansal oranlar açısından karşılaştırılması. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 107–122.
12. Intrisano, C., Micheli, A. P., & Calce, A. M. (2019). Capital structure and performance: evidence from European listed companies. Journal of Business Economics and Finance, 8(4), 259–267.
13. Işıldak, M. S. (2024). Karlılığa etki eden finansal oranlar: BİST bilişim endeksinde panel veri analizi uygulaması. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 7(1), 1–19.
14. Kasasbeh, F. I. (2021). Impact of financing decisions ratios on firm accounting-based performance: evidence from Jordan listed companies. Future Business Journal, 7(1), 15. https://doi.org/10.1186/s43093-021-00069-3
15. Mashavave, F., & Tsaurai, K. (2015). Capital structure and profitability: a case of JSE listed companies. Risk Governance and Control: Financial Markets and Institutions, 5(1), 81–93.
16. Mujahid, M., & Akhtar, K. (2014). Impact of capital structure on firms’ financial performance and shareholders’ wealth: textile sector of Pakistan. International Journal of Learning and Development, 4(2), 27–33.
17. Özbey, S., & Özsarı, Ç. (2020). Borsa İstanbul imalat sanayi işletmelerinin kârlılığa etki eden faktörlerinin regresyon ile incelenmesi. Business & Management Studies: An International Journal, 8(1), 541–574. https://doi.org/10.15295/bmij.v8i1.1327
18. Özçelik, H., & Arslan, Z. (2019). Effect of financial structure ratios on profitability: panel data analysis on manufacturing sector. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(1), 504–516.
19. Rahimian, M. (2016). The relationship between capital structure and profitability of companies listed in Tehran stock exchange. European Online Journal of Natural and Social Sciences.
20. Sertçelik, Ş., & Gökmen, A. M. (2021). İnovasyon, beşerî sermaye ve ekonomik büyüme arasındaki ampirik ilişki: OECD ülkeleri için panel veri analizi. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(1), 278–296. https://doi.org/10.47097/piar.937726
21. Shamsi, N. I., & Farjana, T. (2016). Impact of financial leverage on firm performance: a panel data study. In Proceedings of the 14th Asian Business Research Conference (pp. 30–31).
22. Şişman, M., & Bağcı, E. (2015). Türkiye tekstil ve hazır giyim sektöründe ithalat bağımlılığı. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 36(1), 29–53.
23. Tinmes, M. W. (2023). Kurumsal sürdürülebilirlik ve finansal performans ilişkisi: BİST’te bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Türkiye.
24. Toraman, C., & Sönmez, A. R. (2021). Çalışma sermayesi bileşenlerinin sektörel ortalamalar üzerindeki etkisi: imalat sektörü üzerine bir uygulama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (68), 384–396. https://doi.org/10.51290/dpusbe.876655
25. Ullah, A., Pinglu, C., Ullah, S., Zaman, M., & Hashmi, S. H. (2020). The nexus between capital structure, firm-specific factors, macroeconomic factors and financial performance in the textile sector of Pakistan. Heliyon, 6(8), e04745. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e04745
26. Ülker, Y., & Arslan, Ö. (2020). Finansal oranlar aracılığıyla stok yönetimi ve kârlılık ilişkisinin incelenmesi: imalat sektöründe bir uygulama. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(4), 1153–1163. https://doi.org/10.18506/anemon.668756
27. Yenisu, E. (2019). Finansal tabloların oran analizi ile incelenmesi: Adese örneği. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 19–45. https://doi.org/10.38122/ased.537634