Dijitalleşen Belediye Ruhsatlandırma Süreçleri: Çankaya Belediyesi Örneği Üzerinden Algoritmik Sosyal Eşitlik Modeli Önerisi

Öz

Bu araştırmada, yerel yönetimlerde yürütülen ruhsatlandırma süreçleri sosyal eşitlik perspektifiyle yeniden ele alınarak eşitsizliğin nasıl ve hangi mekanizmalar üzerinden üretildiği analiz edilmektedir. Araştırmanın temel amacı belediye ruhsatlandırma faaliyetlerinin veri üretimi, çok aşamalı değerlendirme mekanizmaları, düzenleyici araçlar ve süreklilik dinamikleri aracılığıyla işleyen çok katmanlı bir karar sistemi olduğunu ortaya koyarak algoritmik sosyal eşitlik modeli çerçevesinde kavramsal ve analitik bir değerlendirme sunmaktadır. Bu kapsamda araştırma örnek olay deseniyle yürütülmüş ve Çankaya Belediyesi örneklem olarak seçilmiştir. Veri toplama sürecinde belediyenin kurumsal web sitesi, dijital başvuru sistemleri, ruhsat başvuru belgeleri, ücret tarifeleri ve ilgili düzenleyici içerikleri web içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen bulgular veri katmanı, değerlendirme süreci, sonuç katmanı ve yönetişim boyutlarını içeren kapsamlı bir analiz çerçevesi içinde değerlendirilmiştir. Bulgular, ruhsatlandırma süreçlerinde eşitsizliğin veri gereklilikleri, ön inceleme mekanizmaları, çok aktörlü değerlendirme süreçleri, ekonomik ve mekânsal düzenlemeler ile süreç sürekliliği boyunca kademeli ve yeniden üretildiğini göstermektedir. Bu bağlamda dijitalleşen kamu hizmetlerinin sosyal eşitlik açısından sonuç odaklı yaklaşımlar yerine süreç temelli bir perspektifle değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Araştırmada geliştirilen algoritmik sosyal eşitlik modeli ise benzer veri temelli karar alma süreçlerinin analizinde kullanılabilecek analitik bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yerel Yönetimler
• E-Belediyecilik
• Dijital Kamu Hizmetleri

Digitization of Municipal Licensing Processes: A Proposal for an Algorithmic Social Equity Model Based on the Example of Çankaya Municipality

Öz

In this study, licensing processes carried out by local governments are reexamined from the perspective of social equity, analyzing how inequality is produced and through which mechanisms. The primary objective of the study is to demonstrate that municipal licensing activities constitute a multi-layered decision-making system operating through data generation, multi-stage evaluation mechanisms, regulatory tools, and dynamics of continuity, thereby providing a conceptual and analytical assessment within the framework of an algorithmic social equity model. In this context, the study was conducted using a case study design, with Çankaya Municipality selected as the sample. During the data collection process, the municipality’s official website, digital application systems, permit application documents, fee schedules, and relevant regulatory content were examined using web content analysis methods. The findings were evaluated within a comprehensive analytical framework encompassing the data layer, evaluation process, outcome layer, and governance dimensions. The findings indicate that inequality in licensing processes is reproduced incrementally throughout the process, driven by data requirements, preliminary review mechanisms, multi-stakeholder evaluation processes, and economic and spatial regulations. In this context, it is understood that the digitalization of public services should be evaluated from a process-based perspective rather than through outcome-focused approaches in terms of social equity. The algorithmic social equity model developed in the study, however, provides an analytical framework that can be used to analyze similar data-driven decision-making processes.

Anahtar Kelimeler

• Local Governments
• E-Government
• Digital Public Services

Kaynakça

1. Altınöz, A. (2023). E-Belediyecilik Uygulamaları Ve Web Sitesi Kullanımı Çerçevesinde Karşılaştırmalı Bir Analiz: Karesi Ve Altıeylül İlçeleri Örneği. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(2), 109-127.
2. Atmaca, Y., & Karaçay, F. (2020). Türkiye’deki kamu yönetimi reformlarında dijitalleşme ve e-yönetişim. International Journal of Management and Administration, 4(8), 260–268.
3. Eubanks, V. (2018). Automating inequality: How high-tech tools profile, police, and punish the poor. St. Martin’s Press.
4. Frederickson, H. G. (1990). Public administration and social equity. Public Administration Review, 50(2), 228–237.
5. Gözler, K. (2019). İdare hukuku (3. Baskı). Ekin Yayınevi.
6. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik. (2005, 10 Ağustos). Resmî Gazete (Sayı: 25902).
7. Janssen, M., & Kuk, G. (2016). The challenges and limits of big data algorithms in technocratic governance. Government Information Quarterly, 33(3), 371-377.
8. Karaca, Y., & Öztürk, N. K. (2019). Yeni nesil belediyecilik: Dijital belediye uygulamaları. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2(3), 528–537. doi:10.33712/mana.649557

9. Karataş, E., & Tarhan, A. (2021). Yerel yönetimlerde e-belediye uygulamaları: Büyükşehir belediyeleri üzerine bir içerik analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45, 317–335. doi:10.52642/susbed.899679
10. Kasirzadeh, A. (2022, July). Algorithmic fairness and structural injustice: Insights from feminist political philosophy. In Proceedings of the 2022 AAAI/ACM Conference on AI, Ethics, and Society (pp. 349-356).
11. Kıraç, S., & Boyalı, H. (2024). E-belediyecilik ve yerel demokrasi üzerine bir inceleme. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 10(2), 395–408.
12. Kitchin, R. (2021). The Data Revolution: A critical analysis of big data, open data and data infrastructures.
13. Mecek, M. (2017). E-devlet ve e-belediye: Kavramsal çerçeve ve Türkiye’de belediye web sitelerine yönelik yapılan çalışmaların incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Kayfor15 Özel Sayısı), 1815–1851.
14. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik. (2005, 10 Ağustos). Resmî Gazete (Sayı: 25902). Oğurlu, Y. (2002). Karşılaştırmalı idare hukukunda ölçülülük ilkesi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 51(4), 485–521.
15. O’Neil, C. (2017). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. Crown.
16. Seçkin, S., & Üstün, G. (2015). İdari işlemlerde takdir yetkisi ve gerekçe ilkesi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 21(2), 509-534.
17. Stivers, C., Pandey, S. K., DeHart-Davis, L., Hall, J. L., Newcomer, K., Portillo, S., Sabharwal, M., Strader, E., & Wright II, J. (2023). Beyond social equity: Talking social justice in public administration. Public Administration Review, 83(2), 229–240.
18. Van Dijck, J., Poell, T., & De Waal, M. (2018). The platform society. Oxford University Press.
19. Veale, M., & Brass, I. (2019). Administration by algorithm? Public management meets public sector machine learning. Public management meets public sector machine learning.
20. Yıldırım, T., & Göçgün, M. (2016). İdarenin düzenleyici işlemlerinde eşitlik ilkesi. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3(2), 39-60.
21. Zouridis, S., Van Eck, M., & Bovens, M. (2019). Automated discretion. In Discretion and the quest for controlled freedom (pp. 313-329). Cham: Springer International Publishing.
22. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun. (1989, 17 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 20198).