Sanal Zorbalık İle Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği İlişkisinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada Türkiye’de bir devlet üniversitesinin İşletme Fakültesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin sanal zorbalık düzeyi ile toplumsal cinsiyet eşitsizliği algısının incelenmesi amaçlanmaktadır. Tanımlayıcı tipteki araştırmanın çalışma grubu 15.2.2026-15.03.2026 tarihleri arasında öğrenim gören 321 öğrenci oluşturmuştur. Araşturma verilerinin toplanmasında “Tanımlayıcı anket formu”, “Siber Mobbing Ölçeği” ve “Toplumsal Cinsiyet Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma bulgularında kadınların TCÖ (Toplumsal Cinsiyet Ölçeği) puanları erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bu araştırmada erkek öğrencilerde SM (siber mobbing) biçim ve sıklık puanları kadınlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bu erkek öğrencilerin çevrimiçi ortamlarda bu tür davranışlara ve risklere daha fazla maruz kaldığını göstermektedir. Kadınların SM Tepki Düzeyi (Aile/arkadaş), Kadınların SM Önleyici Tedbirler ve SM Önleyici Tedbirler Beklenti puanları erkeklerden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bu da kadın öğrencilerin çevrimiçi mobbing deneyimlerine karşı daha duyarlı, önleyici ve destek arayıcı stratejiler geliştirdiklerini düşündürmektedir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre siber mobbing toplam puanı ile toplumsal cinsiyet ölçeği arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır ( = 0.090, p = 0.108). Bu çalışma sonuçlarına göre toplumsal cinsiyetin doğrudan siber mobbing deneyimi veya maruz kalma düzeyini tek başına belirlememektedir. Bununla birlikteSM Önleyici Tedbirler Beklenti ile Toplumsal Cinsiyet Ölçeği (TCÖ_Toplam) arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişkinin bulunması toplumsal cinsiyet farkındalığı yüksek bireylerin, siber zorbalığın önlenmesine yönelik daha güçlü beklentilere sahip olma eğiliminde olduklarını düşündürmektedir. Çalışma TÜBİTAK-2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Desteği Programınca desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: sanal zorbalık, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, Siber Mobbing Ölçeği, Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği

Anahtar Kelimeler

• sanal zorbalık
• toplumsal cinsiyet eşitsizliği
• siber mobbing ölçeği
• toplumsal cinsiyet algısı ölçeği

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK-2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri

Etik Beyan

Araştırma öncesinde araştırmanın yapılacağı Adnan Menderes Üniversitesi’nin Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu'ndan onay alınmıştır (Sayı: E-21315140-050.04-739052, Tarih:1.6.2025).

Examining the Relationship Between Cyberbullying and Gender Inequality

Öz

This study aims to examine the cyberbullying levels and gender inequality perceptions of students studying at the Faculty of Business Administration of a state university in Turkey. The study group of this descriptive research consisted of 321 students studying between 15.02.2026 and 15.03.2026. A "Descriptive Questionnaire Form," the "Cyber Mobbing Scale," and the "Gender Scale" were used to collect the research data. In the research findings, women's Gender Scale (GS) scores were found to be statistically significantly higher than men's. In this study, male students' cyber mobbing (CM) form and frequency scores were significantly higher than female students'. This indicates that male students are more exposed to such behaviors and risks in online environments. Women's CM Reaction Level (Family/friend), Women's CM Preventive Measures, and CM Preventive Measures Expectation scores were significantly higher than men's. This suggests that female students develop more sensitive, preventive, and support-seeking strategies against online mobbing experiences. According to the results of this research, there is no significant relationship between the total cyber mobbing score and the gender scale (r = 0.090, p = 0.108). According to these study results, gender alone does not directly determine the experience of cyber mobbing or the level of exposure. However, the positive and significant relationship found between CM Preventive Measures Expectation and the Gender Scale (GS_Total) suggests that individuals with high gender awareness tend to have stronger expectations regarding the prevention of cyberbullying. The study was supported by the TÜBİTAK-2209-A University Students Research Projects Support Program. Keywords: cyberbullying, gender inequality, Cyber Mobbing Scale, Gender Perception Scale

Anahtar Kelimeler

• cyvberbullying
• gender inequality
• cyber mobbing scale
• gender perception scale

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK-2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri

Etik Beyan

Prior to the study, ethical approval was obtained from the Social and Sciences and Humanities Research Ethics Committee (Institutional Review Board) of Aydın Adnan Menderes University (Decision No: E-21315140-050.04-739052, Date: June 1, 2025).

Kaynakça

1. Akkaş, İ. (2024). Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları çerçevesinde ortaya çıkan toplumsal cinsiyet ayrımcılığı. EKEV Akademi Dergisi, ICOAEF Özel Sayı, 97-118. https://izlik.org/JA23CJ94DU
2. Altınova, H. H., & Duyan, V. (2013). Toplumsal cinsiyet algısı ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(2), 9–22. https://izlik.org/JA98YA87WD
3. Aslan, A., & Önay Doğan, B. (2017). Çevrimiçi şiddet: Bir siber zorbalık alanı olarak “Potinss” örneği. Marmara İletişim Dergisi, (27), 95–119. https://doi.org/10.17829/midr.20172729524
4. Baker, Ö., & Kavşut, F. (2007). Akran zorbalığının yeni yüzü: Siber zorbalık. Eurasian Journal of Educational Research, (27), 31–42.
5. Balmumcu, A., & Yüceyılmaz, H. (2023). Genç kadınlarda siber zorbalık ve siber mağduriyet düzeyinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 127–140. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.1285980
6. Batool, I.; Shah, M.; Dhawankar, P.; Gonul, S. (2025) Behind the Screens: A Systematic Literature Review on Barriers and MitigatingStrategies for CombatingCyberbullying. Information 2025, 16,263. https://doi.org/10.3390/ info16040263
7. BM (2021) Kadın Birimi Stratejik Planı 2022-2025 Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Sağlandığı Bir Dünya İnşa Etmek https://www.unwomen.org/sites/default/files/2021-12/UN-Women-Strategic-Plan-2022-2025-brochure-tr.pdf
8. Cosma, A., Bjereld, Y., Elgar, F. J., Richardson, C., Phil, D., Bilz, L., Craig, W., Augustine, L., Molcho, M., Malinowska-Cieslik, M., & Walsh, S. (2022). Gender differences in bullying reflect societal gender inequality: A multilevel study with adolescents in 46 countries. Journal of Adolescent Health, 71(5), 601–608. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2022.05.015

9. Demircan, Ü., Işık, M., & Gürhan, N. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ve siber zorbalık. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 596–609. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.889889
10. Demirtas, Ö., & Karaca, M. (2018). Siber mobbing: Kavramsal çerçeve, öncülleri ve sonuçları. International Journal Entrepreneurship and Management Inquiries (Journal EMI), 2(2), 19–34. https://izlik.org/JA74HU53XB
11. Dilmaç, B. (2009). Psychological needs as a predictor of cyber bullying: A preliminary report on college students. Educational Sciences: Theory and Practice, 9(3), 1307–1325.
12. Ekinci, O., & Kayapalı Yıldırım, S. (2020). Kadınlarda siber mobbing düzeyinin incelenmesi: Erzurum örneği. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 749–777.
13. Fawzi, N. (2009). Cyber-mobbing: ursachen und auswirkungen von mobbing im internet 37. 1. Aufl.. Baden-Baden: Nomos, Ed. Fischer.
14. Gabler, H. (2013). Cyber-Mobbing in sozialen Netzwerken. Philotec. 1-23.
15. Giddens, A., (2012). Sosyoloji. İstanbul: Kırmızı Yayınları.
16. ICRW (2018). Technology-facilitated gender-based violence: What is it, and how do wemeasure it?. https://www.icrw.org/wpcontent/uploads/2018/07/ICRW_TFGBVMarketing_Brief_v8-Web.pdf
17. Kayapalı Yıldırım, S. & Ekinci, O. (2019) Siber Mobbing Ölçeği Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması, Mavi Atlas, 7(2)/2019: 294-320DOI: 10.18795/gumusmaviatlas.627092
18. Kaygısız, E. G. (2020). Şiddetin E-Hali: Siber Zorbalık. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 4-5, 161-174. https://izlik.org/JA28YP57RE
19. Kurutaş, M. (2017). Siber zorbalık ve siber mağduriyet ile internet bağımlılığı ve çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
20. Küçükkaya, B., Süt, H. K., & Aslan, F. (2019). Hemşirelik öğrencilerinde siber zorbalık ve mağduriyet ile sosyal ağ kullanım amaçları arasındaki ilişki. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 6(1), 31–53.
21. Rodop, Ş., Yıldırım, S., Dikmen Yıldız, P., & Gürtunca Hanif, A. (2022). Üniversite öğrencilerinde siber zorbalık: Başa çıkma stratejileri, değer yönelimleri ve akademik başarılarıyla ilişkileri. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 10(26), 97–111. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.899396
22. Sarısın, M. (2022). Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin yeni yüzü: Dijital şiddet. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 8(2), 257–285. https://doi.org/10.21798/kadem.2022.118
23. Selkie E.M.,& Kota R., Moreno, M. (2016). Cyberbullying behaviors among female college students: Witnessing, perpetration, and victimization. College Student Journal, 50(2), 278–287.
24. Stevens, F. Enock,F.E., Sippy, T., Bright, J., Cross,M., Johansson,P., Wajcman, J., Margetts, H.Z. (2024) Understanding gender differences in experiences and concerns surrounding online harms:A nationally representative survey of UK, adultsww.turing.ac.uk/sites/default/files/2024-03/understanding_gender_differences_in_experiences_and_concerns_surrounding_online_harms_-_a_nationally_representative_survey_of_uk_adults.pdf
25. Toplumsal Bilgi ve Iletisim Dernegi (TBID) (2021). Türkiye’de dijital siddet arastırması.https://dijitalsiddet.org/wp-content/uploads/2021/09/konda-rapor-8eylul.pdf
26. Yazğılı, E., & Baykara, M. (2021). Siber zorbalık tespit yöntemleri potansiyel uygulama alanları ve zorluklar. DÜMF Mühendislik Dergisi, 12(1), 23–35. https://doi.org/10.24012/dumf.85965