Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler
Öz
Orta Aras Havzası’nın Demir Çağı arkeolojik verileri iki ayrı kültüre işaret etmektedir. Birinci kültürün mimari yapıları blok taşlarla inşa edilmişken, ikinci kültürün mimari yapıları kaba işli, polygonal taşlarla inşa edilmiştir. Bu iki farklı kültürün tanımlanması bakımından çivi yazılı belgeler önemli bir referans oluşturmaktadır. Urartu Krallığı’na ait olan bu yazıtlarda Erikua Krallığı’na yapılan seferlerden söz edilmektedir. O halde birinci kültürün Urartu Krallığı’na, ikinci kültürün ise Erikua Krallığı’na ait olduğu düşünülebilir. Minua döneminde başlayan Urartu-Erikua mücadelesi, Sarduri II dönemine kadar devam etmiştir. Bu süre içerisinde Erikua Krallığı yeni bir başkent inşa etmiştir. Erikua Krallığı'nın stratejik konumu Urartuların kuzey yayılımını sekteye uğratmıştır. Çilli ve Karakoyunlu’daki arkeolojik araştırmalar, iki büyük Erikua yerleşmesinin tahrip edildiğini göstermektedir. Urartular Karakoyunlu’da tahrip ettikleri yerleşmenin yakınlarında Minuahinili ismiyle yeni bir kale-kent inşa etmiştir. Daha güneyde bulunan Bulakbaşı Kale 4’ün ise muhtemelen II Sarduri döneminde inşa edilmiştir. Kale-kentin inşası, Orta Aras Havzası’nın Iğdır Ovası bölümünün tamamen ele geçirildiğine işaret etmektedir. Bu çalışmada Urartu krallığının Orta Aras Havzasına düzenlediği askeri operasyonların olası rotaları ve bu rotalar üzerinde bulunan yerleşim birimlerinin niteliği değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda Urartuların askeri operasyonlar düzenlemeden önce bölge hakkında bilgi sahibi olduğu, Erikua krallığı ile olan mücadelelerini aşamalı olarak sürdürdüğü anlaşılmıştır. Sonuç olarak Urartuların Kafkasya’ya yayılma politikası, Erikua Krallığı’nın ortadan kalkmasıyla gerçekleşmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Türk Tarih Kurumu, Kafkas Üniversitesi BAP
Teşekkür
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Türk Tarih Kurumu, Kafkas Üniversitesi BAP'a teşekkür ederiz
Kaynakça
- Alizadeh, R. (2015). Urartu Çivi Yazıları Belgelerine Göre Güney Kafkasya’nın Bazı Küçük Beylikleri: Etiuni,
- Erikuahi, Uelki, Qu-Albani, Luipruani, Arquqiu, Uluslararası Doğu Anadolu ve Güney Kafkasya Sempozyumu Bildiriler Kitabı II, Ed. Mehmet Işıklı-Birol Can, Cambridge Scholars Publishing, 25-28.
- Belli, O. (1977). Urartular Çağında Van Bölgesi Yol Şebekesi İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Eskiçağ Tarihi Kürsüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
- Belli, O. (2009). Ağrı Dağı Bölgesi’nin Urartu Krallığı İçin Önemi II. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu, Ed. Oktay Belli, Ağrı Valiliği Kültür Yayınları No: 9, İstanbul, 42-50.
- Barnet, D. R. (1963). The Urartian Cemetery at Iğdır Anatolian Studies 13, 153-198.
- Doğan, A., Barış, G., Yardimciel, A. (2022). 2019-2020 Yılı Yüzey Araştırmaları Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 2019-2020 Yılı Yüzey Araştırmaları, Cilt 1, Ankara, 229-244.
- Metin, H. (2023). Demir Çağı’nda Doğubayazıt-Iğdır Arasındaki Kafkasya Yolu: Savunma Üniteleri, Aras Havzası II, Kabalcı Yayıncılık, İstanbul.
- Nikol’skij, M. V. (1896). “Klinoobraznye nadpisi” Zakavkaz’ya Materialy po Arxeologii Kavkaza V, Sobrannye Sobrannye ēkspedicijami Imperatorskago Moskovskago Arxeologičeskago Obščestva, snarjažennymi na Vysočajše darovannyja sredstva, Tipografija i Slovolitnja Ottonaba Osipoviča Gerbeka. Moscow Tafel IV-2.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Arkeoloji Bilimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2024
Gönderilme Tarihi
10 Temmuz 2024
Kabul Tarihi
6 Ağustos 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 2
APA
Yardimciel, A., & Metin, H. (2024). Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 683-701. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1513875
AMA
1.Yardimciel A, Metin H. Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler. sinopusd. 2024;8(2):683-701. doi:10.30561/sinopusd.1513875
Chicago
Yardimciel, Ayhan, ve Hüseyin Metin. 2024. “Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 (2): 683-701. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1513875.
EndNote
Yardimciel A, Metin H (01 Kasım 2024) Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 2 683–701.
IEEE
[1]A. Yardimciel ve H. Metin, “Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler”, sinopusd, c. 8, sy 2, ss. 683–701, Kas. 2024, doi: 10.30561/sinopusd.1513875.
ISNAD
Yardimciel, Ayhan - Metin, Hüseyin. “Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8/2 (01 Kasım 2024): 683-701. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1513875.
JAMA
1.Yardimciel A, Metin H. Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler. sinopusd. 2024;8:683–701.
MLA
Yardimciel, Ayhan, ve Hüseyin Metin. “Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 8, sy 2, Kasım 2024, ss. 683-01, doi:10.30561/sinopusd.1513875.
Vancouver
1.Ayhan Yardimciel, Hüseyin Metin. Demir Çağı’nda Urartu’nun Orta Aras Havzası’na Düzenlediği Askeri Operasyonlar: Urartu-Erikua Krallıkları Arasındaki Mücadeleler. sinopusd. 01 Kasım 2024;8(2):683-701. doi:10.30561/sinopusd.1513875
