1304 Sakarya Expedition - A Study on the Identification of Leblebici-Çadırlı and Lefke Castles

Öz

Abstracht The Ottomans came to the Eskişehir-Bilecik and Bursa line, which we call the Es-tablishment Geography, during the Ertuğrul Gazi period. While the Kayı clan lived in pla-teaus and barracks around Söğüt-Bozüyük-Domaniç-Pazarcık, after the death of Ertuğrul Gazi, his son Osman Bey became the head of the principality, and it became an assertive Turkish principality in the Byzantine-Seljuk border region. It conquered Karacahisar in 1287-88. By 1299, Osman Bey had built Bilecik, Köprühisar, Yarhisar and İnegöl. It an-nexed important points of Byzantium, such as, to its territory, and started preparations for the conquest of Iznik and Bursa. This study contains information about Leblebici, Çadırlı, Lefke, Mekece, Akhisar and Geyve Castles, which were captured by Osman Bey in 1304 Sakarya Expedition in order to pave the way for the Conquest of Iznik. Since determinati-ons and publications regarding the locations of Mekece, Akhisar and Geyve Castles were previously made in the study, special attention was paid to Leblebici, Çadırlı and Lefke Castles in this article. Information about the locations of the castles has been prepared with the aim of determining the accuracy of their locations, supported by both archives and field studies.

Anahtar Kelimeler

• Osman Gazi
• Çadırlı
• Lefke
• Leblebici. Ottoman Foundation Period

Osman Gazinin 1304 Sakarya Seferi Leblebici, Çadırlı ve Lefke Kalelerinin Tespiti Üzerine Bir Çalışma

Öz

Öz Osmanlılar, Kuruluş Coğrafyası olarak adlandırılan Eskişehir-Bilecik ve Bursa hattına Ertuğrul Gazi döneminde yerleştiler. Kayılar, Ertuğrul Bey’in idaresinde Söğüt-Domaniç- çevresinde yaylak ve kışlak hayatı sürdürdüler ve dönemde izlenen mudaraa siyaseti çerçevesinde çevresindeki güçlerle barış içerisinde yaşadılar. Osmanlılar, Ertuğrul Gazi’nin vefatının akabinde oğlu Osman Bey’in beyliğin başına geçmesi ile birlikte Bizans-Selçuklu uc bölgesinde iddialı bir Türk beyliği konumuna geldiler. 1287-88 yıllarında Kara-cahisarı fetheden Osman Bey, 1299 yılına gelindiğinde Bilecik, Köprühisar, Yarhisar ve İnegöl gibi Bizansın mühim noktalarını topraklarını ele geçirmiş; İznik ve Bursanın fethi için hazırlıklara başlamıştır. Bu Çalışma Osman Bey’in 1304 Sakarya Seferinde İznik’in Fethinin önünü açmak maksadıyla ele geçirdiği Leblebici, Çadırlı, Lefke, Mekece, Akhisar ve Geyve Kaleleri ile alakalı bilgileri içermektedir. Çalışmada evvelce Mekece, Akhisar ve Geyve Kalelerinin yerleri ile alakalı tespitler ve yayınlar yapıldığından bunlardan ziyâde Leblebici, Çadırlı ve Lefke Kaleleri üzerinde durulmuştur. Bu kaleler ile ilgili bilgiler hem kronikler, hem arşiv hem de saha çalışmalarıyla desteklenerek yerlerinin ve bunu bağlı olarak sefer güzergâhlarının tespitine çalışılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Osman Gazi
• Çadırlı
• Lefke
• Leblebici
• Osmanlı Kuruluş Dönemi

Kaynakça

1. Arıkan, R. (2023). “Bilecik’in Fethinin Osmanlı Kuruluş Tarihi Açısından Önemi”, VAKANÜVİS- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 8 (1): Dr. Recep Yaşa’ya Armağan, 2175-2201. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1351405
2. Aşıkpaşazade Tarihi 1285-1502 (2013), Haz. Necdet Öztürk, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.
3. Altunsoy, N. (2019). Türkiye Selçukluları Döneminde Gayrimüslimler, Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Kırklareli.
4. Anonim Osmanlı Kroniği Osmanlı Tarihi 1299-1512 (2015), Haz. Necdet öztürk, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.
5. Ayönü, Y. (2014). Selçuklular ve Bizans, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
6. Arabacıoğlu S. (2023). Kuruluş Dönemi Osmanlı Kaleleri, Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bursa.
7. Atsız, A. N. (2013). Evliya Çelebi Seyahatnamesinden Seçmeler, Ötüken Yayınları, İstanbul.
8. Barkan, Ö. L.- Meriçli E. (1998). Hüdavendigar Livası Tarir Defterleri, C.1. Türk Tarih Kurumu, Ankara.

9. Başar, F. (2020). “Mihaloğulları”, DİA, C.30, 24-25.
10. Beldiceanu, İ. (1992), “Başlangıçlar: Osman ve Orhan”, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, Ed. Robert Mantran, Say Yayıncılık, Cilt: 1, İstanbul.
11. Bilgin, T. (2015). Milli Mücadele Döneminde Bilecik, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Yayınları: Bilecik.
12. Bilgili, H. (2023). Bilecik Türbeleri, Tunç Yayıncılık, İstanbul.
13. BOA.Şd.01223.00002.001.
14. BOA-A.Dvns.Mhm.D.076.
15. BOA,A.Dvns.Mhm.D.075.
16. Beo.000354.026537.001.
17. Cahen C. (2014). Osmanlılardan Önce Anadolu, Çev. Erol Üyepazarcı, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
18. Çağırıcı, M. (2020), “Müdârâ”, DİA, C. 31, 459-460.
19. Çelik, T. Yalman, B. vd. (2006). Bilecik Kültür Envanteri, T.C. Bilecik Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.
20. Dinçel, Ö. F. (2019). Domaniç İkizce Savaşı, Domaniç Kültür Derneği, Ankara.
21. Demiryürek, H. (2015). Ertuğrul Sancağı (1900-1918), Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Yayınları, Bilecik.
22. Demiryürek, H. (2023) “Osmanlı’nın Gün Batımında Lefke”, Sakarya Nehrinin İncisi Osmaneli (Lefke) Tarih Kültür Mimari Coğrafya İdeal Kültür Yayınları, İstanbul, 37-50.
23. Demiryürek, H. (2023) “Bir Nahiyenin Portresi: Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Lefke”, Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7/2, 1231-1249. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1358434
24. Doğan, M. (2023). “19. Yüzyılda Lefke (Osmaneli) Gayrimüslimleri”, Sakarya Nehrinin İncisi Osmaneli Lefke Tarih Kültür Mimari Coğrafya, Ed: İlhami Yurdakul-Ali Okumuş, İdeal Kültür Yayıncılık, İstanbul, 241-286.
25. Foss, C. (2022). The Beginnings of the Ottoman Empire, Oxford University Press-Great Clarendon Street, Oxford, OX2 6DP, United Kingdom.
26. Güneş, İ. (2010). “Memlûk Sultanı I.Baybars’ın 1277 Yılındaki Anadolu Seferi”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20/2, 343-360.
27. Goltz, C. F. (2023). Goltz Paşanın Anadolu Anıları, Çev: Gönül Mutlu-İsmail Mutlu, Ark Yayınları, İstanbul.
28. Gibbons, H. A. (1998). Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşu, 21.yy Yayınları, Ankara. Hadidi Tarihi Manzum Osmanlı Tarihi 1285-1523 (2015), Haz. Necdet Öztürk, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.
29. İnalcık, H. (2020). “Osman I”, DİA, C.33, 443-453.
30. İnalcık, H. (2007). “Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg”, BELLETEN, 71/261, 480-536. https://doi.org/10.37879/belleten.2007.479
31. İnalcık, H. (2004). “İznik İçin Osman Gazi Ve Bizans Mücadelesi”, Tarih Boyunca İznik, Ed: Işıl Aybakgil, Halil İnalcık, Oktay Aslanapa, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul.
32. İmber, C. (2006). Osmanlı İmparatorluğu 1300-1650, Çev. Şiar Yalçın, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
33. Kırşehir Emiri Caca Oğlu Nur El-din’in 1272 Tarihli Arapça-Moğolca Vakfiyesi (1989), Haz. Dr. Phil Ahmet Temir, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
34. Köprülü, M. F. (2018). Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşu, Haz. Orhan Köprülü, Alfa Yayınları, İstanbul.
35. Kaplanoğlu, R. (2000). Osmanlı Devletinin Kuruluşu, Avrasya Etnografya Vakfı Yayınları, Bursa.
36. Mevlana Mehmet Neşri. (2013), Cihannüma Osmanlı Tarihi, Haz. Necdet Öztürk, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul.
37. Nikolayidis, H. (2016). Antik Kaynaklar ve Epigrafik Veriler Işığında Bilecik İli Tarihi Coğrafyası (M.Ö. 6. Yüzyıldan Roma İmparatorluk Dönemi Sonuna Kadar), Trakya Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
38. Ousterhout, R. (2016). Bizansın Yapı Ustaları, Çev: Fügen Yavuz, Koç Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
39. Öztürk, H. S. (2023). Nikaia Egemenlik Alanı Epigrafik Tarihi Coğrafya Araştırmaları II. Gölpazarı (Tattaios) Bilecik, Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
40. Öztürk, H. S. (2022). Nikaia Egemenlik Alanı Epigrafik-Tarih Coğrafya Araştırmaları I Osmaneli/Lefke (Bilecik), Homer Kitapevi, İstanbul.
41. Sümer, F. (2002), “Kösedağ”, DİA, C.26, 272-273.
42. Sevim, A. (2015). Anadolu Fatihi Kutalmışoğlu Süleymanşah, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
43. Seyyid Lokmân, Zübdetü’t-Tevârîh Osmanlı Tarihi (1299-1595) (2022). Haz. İbrahim Pazan, Ed. Göker İnan, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, İstanbul.
44. Şahin, K. (1994) “Edebali”, DİA, C.10, 393-394.
45. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Eskişehir Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu Kararı, Tarih: 29.04.2015, No: 3164.
46. Texier, C. (2002). Küçük Asya Coğrafyası Tarihi ve Arkeolojisi, Çev. Ali Suat, Enformasyon ve Dokumantasyon Hizmetleri Vakfı, I.Cilt, Latin Harflerine Aktaran: Kazım Yaşar Kopraman, 1. Cilt Sadeleştiren: Musa Yıldız, Ankara.
47. Turğut, V. (2011). “XVI. Yüzyılda Tahrr Defterlerne Göre Hüdavendigar ve Sultanönü Sancaklarında Abdalân-I Rum”, Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi, 4/19, 208-227.
48. Turğut, V. (2015). Osmanlı Devletinin Kuruluş Coğrafyasında Vakıflar Ve Şehirleşme (16.Yy Bilecik ve Çevresi), Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
49. Tuna, E. Erpehlivan, H. Nikolayidis, H. (2023). “Ankara-Bilecik İli Arkeolojik Yüzey Araştırması:“, 2022 Yılı Çalışmaları, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü 43. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu 39. Araştırma Sonuçları Toplantısı, C.2, 303-320.
50. Turan, O. (2014). Selçuklular Tarihi ve Türk-İslam Medeniyeti, Ötüken Yayınları, İstanbul.
51. Uzunçarşılı, İ. H. (2015). Osmanlı Tarihi. C.1, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
52. Umar, B. (2004). Bithnynia Bir Tarihsel Coğrafya Araştırması ve Gezi Rehberi, İnkılap Yayınları, İstanbul.
53. Uslu, D. (2023). “Lefke İsminin Osmaneli Olarak Değiştirilmesi”, Sakarya Nehrinin İncisi Osmaneli Lefke Tarih Kültür Mimari Coğrafya, Ed. İlhami Yurdakul-Ali Okumuş, İdeal Kültür Yayıncılık, İstanbul.
54. Yılmaz, H. (2021). “Yeni Tarihî Bulgularda Osmanlı Ataları”, Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi, Ocak, C. 69/4, 44-53.
55. Yıldırım, F. (2004). Sakarya Kaleleri, Adapazarı Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Adapazarı.
56. Yılmaz, H. (2017). “Çağdaş Kaynak ve Belgeler Işığında Sakarya’nın Fethi ve Fethin Bilinmeyen Târihi”, Geçmişten Günümüze Sakarya Tarih/Kültür/Toplum Uluslararası Sakarya Sempozyumu, 23-25 Kasım, 75-130.