Impression of Safavid Architecture in Early Modern Europe Based on Seventeenth Century Travelogues

Öz

This study examines the construction, description and contextualization of Safavid ‎architecture in early modern Europe, through seventeenth-century travel accounts. While ‎previous scholarship has often treated travelogues primarily as historical sources, their role ‎in shaping European descriptive vocabularies and interpretive frameworks for non-‎European architecture remains underexplored. Focusing on the narratives of Jean Chardin, ‎Engelbert Kaempfer and Pietro Della Valle, this descriptive-interpretive study employs ‎textual and visual analysis to investigate how Safavid urban spaces, spatial order and ‎ornamental features were conveyed to European readers. ‎ Rather than arguing for direct formal or stylistic influence, the article situates these travel ‎accounts within broader processes of cultural observation and textual mediation. It ‎contends that representations of Isfahan’s urban order, axial planning and architectural ‎richness informed European ways of describing, comparing and conceptualizing ‎architectural differences; without implying a direct transfer of design principles. Particular ‎attention is given to the writings and visual interpretations of Johann Bernhard Fischer von ‎Erlach, whose engagement with Safavid architecture exemplifies an imaginative and ‎historiographical mode of interpretation rather than an assertion of architectural ‎derivation.‎ By reframing travelogues as active agents in the production of architectural knowledge, ‎this article contributes to a more nuanced understanding of early modern transcultural ‎encounters between Iran and Europe, emphasizing perception, representation and ‎discourse as central categories in architectural historiography.

Anahtar Kelimeler

• Safavid Architecture
• Travelogues
• Early Modern Europe‎
• Isfahan‎

Erken Modern Avrupa’da Safevî Mimarisinin İzlenimleri: On Yedinci Yüzyıl Seyahatnameleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada, Safevî mimarisinin erken modern Avrupa'da nasıl yorumlandığı, ‎tanımlandığı ve ilişkilendirilerek değerlendirildiği, 17. yüzyıl seyahatnameleri aracılığıyla ‎incelenmektedir. Önceki çalışmalarda seyahatnameler değerlendirilirken, genellikle ‎öncelikli tarihi bilgi kaynakları olarak yaklaşılmış olsa da bu metinlerin Avrupa'nın ‎Avrupa dışı mimariye yönelik tanımlarını ve yorumlarını şekillendirmesindeki rolü ‎yeterince araştırılmamıştır. Jean Chardin, Engelbert Kaempfer ve Pietro Della Valle'nin ‎anlatılarına dayanan bu betimlerin yorumlandığı çalışmada; Safevî kentsel mekanlarının, ‎mekânsal düzeninin ve süsleme özelliklerinin Avrupalı okuyuculara nasıl aktarıldığını ‎incelemek için betimsel ve görsel analiz yöntemleri kullanılmıştır.‎ Bu makale doğrudan biçimsel veya üslupsal bir etkileşimi savunmamakta; aksine, bu ‎seyahat anlatılarını kültürel gözlem ve metinsel aktarımın daha geniş süreçleri içinde ele ‎almaktadır. Çalışma; İsfahan'ın kentsel düzeni, planlanış ekseni ve mimari zenginliğine ‎dair betimlerin, doğrudan bir tasarım ilkesi aktarımı ima etmeksizin, Avrupalıların mimari ‎farklılıkları tanımlama, karşılaştırma ve kavramsallaştırma biçimlerini etkilediğini öne ‎sürmektedir. Safevî mimarisiyle kurduğu ilişki bağlamıyla, mimari bir türetme iddiasından ‎ziyade imgesel ve tarih yazımsal bir yorumlama biçiminin en iyi örneklerinden Johann ‎Bernhard Fischer von Erlach'ın yazılarına ve görsel yorumlarına özel bir dikkat ‎gösterilmiştir.‎ Seyahatnameleri mimari bilginin üretiminde aktif özneler olarak yeniden tanımlayan bu ‎makale; algı, temsil ve söylemi mimari tarih yazımının merkezi kategorileri olarak ‎vurgulayarak, İran ve Avrupa arasındaki erken modern dönem kültürlerarası ‎karşılaşmaların daha nüanslı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunmayı ‎amaçlamaktadır.‎ Bu makale doğrudan biçimsel veya üslupsal bir etkileşimi savunmamakta; aksine, bu ‎seyahat anlatılarını kültürel gözlem ve metinsel aktarımın daha geniş süreçleri içinde ele ‎almaktadır. Çalışma; İsfahan'ın kentsel düzeni, planlanış ekseni ve mimari zenginliğine ‎dair betimlerin, doğrudan bir tasarım ilkesi aktarımı ima etmeksizin, Avrupalıların mimari ‎farklılıkları tanımlama, karşılaştırma ve kavramsallaştırma biçimlerini etkilediğini öne ‎sürmektedir. Safevî mimarisiyle kurduğu ilişki bağlamıyla, mimari bir türetme iddiasından ‎ziyade imgesel ve tarih yazımsal bir yorumlama biçiminin en iyi örneklerinden Johann ‎Bernhard Fischer von Erlach'ın yazılarına ve görsel yorumlarına özel bir dikkat ‎gösterilmiştir.‎ Seyahatnameleri mimari bilginin üretiminde aktif özneler olarak yeniden tanımlayan bu ‎makale; algı, temsil ve söylemi mimari tarih yazımının merkezi kategorileri olarak ‎vurgulayarak, İran ve Avrupa arasındaki erken modern dönem kültürlerarası ‎karşılaşmaların daha nüanslı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunmayı ‎amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Safevî Mimarisi
• Seyahatname
• Erken Modern Avrupa‎
• İsfahan‎

Kaynakça

1. Babaie, S. (2007, December 15). Isfahan x. monuments (1) a historical survey. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopædia Iranica (Vol. XIV, Fasc. 1, pp. 6-14). https://www.iranicaonline.org/articles/isfahan-x1-a-historical-survey/
2. Babaie, S. (2007b, December 15). Isfahan x. monuments (3) mosques. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopædia Iranica (Vol. XIV, Fasc. 1, pp. 20-33). https://www.iranicaonline.org/articles/isfahan-x3-mosques/
3. Barbaro, G. (1993). The Venetians’ travel accounts in Iran: Six travelogues: The travel account of Josafa Barbaro (M. Amiri, Trans.). Kharazmi. (Original work published in Italian).
4. Bernardini, M. (2003, December 15). Hašt behešt (2). In E. Yarshater (Ed.), Encyclopædia Iranica (Vol. XII, Fasc. 1, pp. 49-51). https://www.iranicaonline.org/articles/hast-behest-2/
5. Careri, G. (1969). Travelogue (A. Nakhjavani & A. Karang, Trans.). The General Directorate of Culture and Art of East Azerbaijan. (Original work published in Italian).
6. Casari, M. (2012, October 4). Italy iii. Cultural relations. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopaedia Iranica (Vol. XIV, Fasc. 3, pp. 245–249). from https://www.iranicaonline.org/articles/italy-iii-cultural-relations-2/
7. Chardin, J. (1951). The travels of Chardin (Vols. 7–8, M. Abbasi, Trans.). Amir Kabir. (Original work published in French).
8. Chardin, J. (1956). Travelogue (Vol. 2, M. Abbasi, Trans.). Amir Kabir. (Original work published in French).

9. Chardin, J. (1957). Travelogue (Vol. 3, M. Abbasi, Trans.). Amir Kabir. (Original work published in French).
10. Chardin, J. (1966). Chardin’s travelogue (Vol. 7, M. Abbasi, Trans.). Amir Kabir. (Original work published in French).
11. Della Valle, P. (1969). The travel account of Pietro Della Valle (Sh. Shafa, Trans.). Elmi va Farhangi. (Original work published in Italian).
12. Deslandes, A. D. (1976). The beauties of Iran (M. Saba, Trans.). Anjoman-e Doostdaran-e Ketab. (Original work published in French).
13. Ferrier, Ronald.W. (2003, December 15). Herbert, Thomas. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopaedia Iranica (Vol. XII, Fasc. 3, pp. 229-230). https://www.iranicaonline.org/articles/herbert-sir-thomas/
14. Fischer von Erlach, J. B. (1724). Entwurf einer historischen Architektur. Leipzig. (see Table 9).
15. Franklin, W. (1979). Travel observations from Bengal to Iran (M. Javidan, Trans.). Iranian Center for Historical Research.
16. Haneda, M., & Matthee, R. (2006, December 15). Isfahan vii. Safavid period. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopædia Iranica (Vol. XIII, Fasc. 6, pp. 650-657).https://www.iranicaonline.org/articles/isfahan-vii-safavid-period/
17. Homayun, G. A. (1971). The influence of Iranian architecture on the famous Austrian architect Johann Fischer von Erlach (1656–1722). Journal of Historical Studies, Special Issue, 1–14.
18. Homayun, G. A. (2004). European illustrated documents on Iran from the early Middle Ages to the late 18th century (Vol. 1). University of Tehran Press.http://www.librairieherodote.com/pages/recits-de-voyages/test/les-voyages-du-chevalier-chardin-en-perse.html, Retrieved November 22, 2025.
19. Kaempfer, E. (1984). Travelogue of Engelbert Kaempfer (K. Jahandari, Trans., 3rd ed.). Kharazmi. (Original work published in German).
20. Movayed, E. (1977). The influence of Iranian architecture on the works of Austrian Baroque architect Fischer von Erlach. Honar va Mardom Journal, (182), 54–56.
21. Neville, K. R. (2023). Fischer von Erlach and the Habsburg Imperial Historians. Word & Image.
22. Olearius, A. (1990). The travelogue of Adam Olearius: Isfahan, the bloody Shah Safi (Vol. 2, H. Kordbacheh, Trans.). Ketab Baraye Hameh. (Original work published in German)
23. Panjebashi, E., & Yahyaei Anzahi, N. (2019). A study of plaster relief motifs in the music room of ʿĀli Qāpu Palace. Jelve-ye Honar Journal, New Series, 11(2), 7–20.
24. Piemontese, A. M. (1988, December 15). Barbaro, Giosafat. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopædia Iranica (Vol. III, Fasc. 7, p. 758). https://www.iranicaonline.org/articles/barbaro-giosafat-venetian-merchant-traveler-and-diplomat-venice-1413-94/
25. Sanson, P. (1967). The travelogue of Sanson (T. Tafazzoli, Trans.). Ibn Sina. (Original work published in French)
26. Semsar, M. H. (1963). Mirror and its history. Honar va Mardom Journal, (14), 23–35.
27. Sotoudeh, M. (1982, December 15). Ab-anbār ii. construction. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopædia Iranica (Vol. I, Fasc. 1 pp. 41-43). https://www.iranicaonline.org/articles/ab-anbar-ii-construction/
28. Şakıroğlu, M. H. (1994). Della Valle, Pietro (1586–1652). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 144–145. https://islamansiklopedisi.org.tr/della-valle-pietro
29. von Gall, H. (2009, February 20). Naqš-e Rostam. In E. Yarshater (Ed.), Encyclopædia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/naqs-e-rostam/