ABD ve Hong Kong'daki Öğretimsel Denetim Beceerileri Programlarının Yönetimsel ve Denetimsel Temelde Karşılaştırmalı İncelenmesi

Öz

Türkiye’de 2015’ten beri öğretmen denetimi okul müdürlerinin sorumluluğundadır. Bu rolü yerine getirirken okul yöneticilerinin sahip olması gereken beceri setine ilişkin alanyazında hacimli bir külliyat mevcuttur. Farklı ülkelerdeki öğretimsel denetim becerileri eğitimi programlarının kapsamını belirlemeyi amaçlayan bu çalışmayla Türkiye’de bu amaçla düzenlenecek eğitim programlarının içeriğinin oluşturulmasına katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Araştırma kapsamına içerikleriyle birlikte çevrimiçi olarak erişilebilen Amerika Birleşik Devletleri’nden beş, Hong Kong’dan ise iki eğitim programı alınmıştır. Bu programların içeriği Türkçeye çevrilerek içerik analizine tabi tutulmuştur. Verilerin analizi sonucunda, yönetim becerilerinin geliştirilmesi, insan kaynakları yönetimi becerilerinin geliştirilmesi, denetim becerilerinin geliştirilmesi, öğretmenleri güçlendirme, eğitim içeriklerinin geliştirilmesi, okul ikliminin iyileştirilmesi, eğitim hukuku, politikaları ve medya şeklinde yedi tema ortaya çıkmıştır. Araştırma neticesinde ortaya çıkan konu alanlarının ilgili alanyazın ile uyumlu olduğu ve okul yöneticilerini yetiştirme programlarında yer verilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarından hareketle çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Denetim
• Eğitim Programı
• Okul Müdürleri
• Öğretimsel Denetim

Comparative Study of Instructional Supervision Programs in the USA and Hong Kong: Managerial and Supervisory Aspects

Öz

Teacher supervision in Türkiye has been the responsibility of the school administrators since 2015. A large body of literature exists on the supervisory skill set of school administrators. This study, aimed at determining the scope of instructional supervision skills training programs in different countries, is expected to contribute to the design of training programs organized in Türkiye. Five programs from the United States and two from Hong Kong, with accessible online content, were included. Their contents were translated into Turkish and subjected to content analysis. As a result, seven themes of developing management skills, developing human resources management skills, developing supervision skills, empowering teachers, developing educational content, improving school climate, education law, policies, and media have emerged. It was concluded that the research results are compatible with the relevant literature and can be included in school administrators’ training programs. The study concludes by offering implications.

Anahtar Kelimeler

• Instructional Supervision
• School Principals
• Supervision
• Training Program

Kaynakça

1. Aktaş, A. (2020). Okul müdürlerinin otokratik, demokratik, işbirlikçi ve serbest bırakıcı liderlik stillerinin öğretmen performansına etkisi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 640420)
2. Argon, T., & Demirer, S. (2015). Okul yöneticilerinin bilgi yönetimi ve insan kaynaklarını yönetimi yeterlikleri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(3), 221-264.
3. Aslan, B. (2010). Bir yönetim fonksiyonu olarak iç denetim. Sayıştay Dergisi, (77), 63-86.
4. Ateş, A., & Ünal, A. (2017, Ekim 18-21). Bir okul müdürünün liderlik davranışlarının incelenmesi. [Sözlü bildiri]. II. International Academic Research Congress, Antalya.
5. Ateş, F. (2007). İlköğretim okulu öğretmenlerinin denetim sürecinden beklentileri ve bunların gerçekleşme düzeyleri (Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 209662)
6. Aydın, İ. (2016). Öğretimde denetim: Durum saptama, değerlendirme ve geliştirme (6. baskı). Pegem Akademi.
7. Balyer, A., & Gündüz, Y. (2013). Yönetici ve öğretmenlerin okullarında farklılıkların yönetimine ilişkin algılarının incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 32(32), 25-43.
8. Baş, G. (2013). Amerika Birleşik Devletleri eğitim sistemi: Karşılaştırmalı bir çalışma. Journal of Educational Science, 1(1), 63-93.

9. Başar, H. (1995). Eğitim denetçisi (3. baskı). Pegem Akademi.
10. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
11. Bozkurt, S., & Aslanargun E. (2015). Okul müdürlerinin öğretim programlarının uygulanmasına ilişkin görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 237-251. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/161081
12. Çağan, V. (1998). İlköğretim okulu öğretmenlerinin okul müdürlerinin denetim ve liderlik becerilerine ilişkin algı ve beklentileri (Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 72931)
13. Çalık, C., & Şehitoğlu, E. T. (2006). Okul müdürlerinin insan kaynakları yönetimi işlevlerini yerine getirebilme yeterlikleri. Milli Eğitim Dergisi, 34(170).
14. Çetin, R. B., & Konan, N. (2020). Farklı ülkelerin eğitim denetimi sistemlerine ilişkin bir inceleme. Scientific Educational Studies, 4(1), 45-77. https://doi.org/10.31798/ses.815786
15. Çevik, A., & Demirtaş, H. (2021). 21st century skills of school principals from the perspective of school principals and teachers. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 22(2), 1512-1543. https://doi.org/10.17679/inuefd.960126
16. Dağlı, A. (2000). İlköğretim öğretmenlerinin algılarına göre ilköğretim denetmenlerinin ders denetimine ilişkin davranışları. Eğitim ve Bilim, 25(118), 1300-1337.
17. Das, A. (2020). Educational supervision: A theoretical perspective. International Journal of Management, 11(2), 982-987.
18. Dea, M. (2016). The nexus between instructional supervision, supervisors’ and teachers’: The practical paradox and ıts effect on quality education a case of Woliat zone administration elementary and secondary schools. Journal of Education and Practice, 7(7), 108-118.
19. Demirtaş, H., & Güneş, H. (2010). Eğitim yönetimi ve denetimi sözlüğü. Anı Yayıncılık
20. Deniz, Ü., & Erdener, M. A. (2020). Levels of school administrators exhibiting instructional supervision behaviors: Teachers’ perspectives. Research in Educational Administration & Leadership, 5(4), 1038-1081. https://doi.org/10.30828/real/2020.4.3
21. Ekleme, Y. (2001). İlköğretim okulu yöneticilerinin denetim ile ilgili görevlerini yerine getirme düzeyleri (Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 112816)
22. Erdem, A. R. (2006). Öğretimin denetiminde yeni bakış açısı: “sürekli geliştirme” temeline dayalı öğretimin denetimi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16), 275-294.
23. Ergen, H., & Eşiyok, İ. (2017). Okul müdürlerinin ders denetimi yapmasına ilişkin öğretmen görüşleri. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 2-19.
24. Glatthorn, A. A. (1997). Differentiated supervision (2nd ed.). Association for Supervision and Curriculum Development.
25. Göçen Kabaran, G., & Görgen, İ. (2016). Güney Kore, Hong Kong, Singapur ve Türkiye’deki öğretmen yetiştirme sistemlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 478-495. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000171265
26. Gökçe, F. (1994). Eğitimde denetimin amaç ve ilkeleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (10), 73-78.
27. Görgün Karakış, H., & Arslantaş, H. İ. (2020). Öğretmenlerin okul müdürlerinin denetim görevlerini yerine getirme düzeyleri konusundaki görüşlerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 407-431. https://doi.org/10.30855/gjes.2020.06.03.008
28. Gülbahar, B. (2014). Okul yöneticilerinin eğitim programlarının uygulanmasındaki öğretim liderliği rollerini belirlemeye yönelik bir alanyazın tarama çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 44(201), 83-108.
29. Gümüşeli, A. İ. (2014). Eğitim ve öğretim yönetimi. Pegem Akademi.
30. Haveydi, C., & Alpaydın, Y. (2019). Okulöncesi eğitim kurumu müdürlerinin yönetim becerileri ile etkileme güçleri arasındaki ilişkilerin öğretmen görüşüne göre incelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 120-144. https://doi.org/10.17336/igusbd.310971
31. Helvacı, M. A., & Urhanoğlu, İ. (2021). Okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlilikleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 47-63.
32. Hofstede Insights. (2024). Country comparison tool. The Culture Factor Group. https://www.theculturefactor.com/country-comparison-tool?countries=turkey,united+states,hong+kong
33. İlğan, A. (2007). Carl Glickman’ın gelişimsel denetim modeli. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (14), 1-15.
34. İlğan, A., & Kıranlı Güngör, S. (2007). Öğretmenlerin sınıf içi etkinliklerinin denetlenmesinde klinik denetim modeli. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 40(2), 151-177.
35. Karadaş, H., & Özer, N. (2021). Okul müdürlerinin yönetim tarzları ile müdür öğretmen ilişkilerinde güven. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(34), 1095-1123. https://doi.org/10.26466/opus.767321
36. Karakuş, M. (2010). Çağdaş denetim yaklaşımları. Fırat University Journal of Social Science, 20(2), 181-200.
37. Kaşıkçı, B. (2015). Öğretmen ve müdür yardımcıları görüşlerine göre ilkokul müdürlerinin yönetim becerileri (Sultangazi örneği) (Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 426180)
38. Kesen, İ., Sundaram, D. T., & Abaslı, K. (2019). Öğretim lideri vs. okul müdürü. SETA Yayınları.
39. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189. https://dergipark.org.tr/tr/pub/susbid/issue/54983/727462
40. Kondakçı, Y., Zayim, M., & Çalışkan, Ö. (2010). Okul yöneticilerinin değişime hazır olma tutumlarının okulun öğretim düzeyi, yöneticilerin deneyimi ve okul büyüklüğü bağlamında incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 155-175.
41. Korkmaz, M. (2017). Ortaokullarda okul yöneticilerinin öğretmenleri etkileme davranışları (İstanbul ili Fatih ilçesi örneği) (Yüksek lisans tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 483328)
42. Koşar, S., & Buran, K. (2019). Okul müdürlerinin ders denetim faaliyetlerinin öğretimsel liderlik bağlamında incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 7(3), 1232-1265.
43. Maisyaroh, B. B. W., Hardika, A. V. V., Solaiman B. M., & Sanaorai P.T. C. (2021). The implementation of instructional supervision in Indonesia and the Philippines, and its effect on the variation of teacher learning models and materials. Cogent Education, 8(1), 1-30. https://doi.org/10.1080/2331186X.2021.1962232
44. Memduhoğlu, H. B., & Zengin, M. (2012). Çağdaş denetim modeli olarak öğretimsel denetimin Türk eğitim sistemine uygulanabilirliği. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 5(1), 131-142.
45. Memmedova Telci, A. (2011). Amerika Birleşik Devletleri eğitim sistemi ile Türk eğitim sisteminde denetim alt sistemlerinin karşılaştırılması (Doktora tezi, Ankara Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 279919)
46. Milli Eğitim Bakanlığı. (2019). Bakanlık maarif müfettişlerinin görev standartları (Yayın No: 11). Teftiş Kurulu Başkanlığı. http://meb.ai/Aev7yT
47. Morgan, H. (2022). Conducting a qualitative document analysis. The Qualitative Report, 27(1), 64-77. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2022.5044
48. Öncel, Y. (2006). İlköğretim okulu müdürlerinin denetimdeki rol ve yeterlikleri (Yüksek lisans tezi, Harran Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 191828)
49. Özbaş, M. (2010). İlköğretim okulu müdürlerinin sınıf içi etkinliklerinin denetiminde yapmaları gereken ve yapmakta oldukları işler konusunda müdür ve öğretmen görüşleri (Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 113322)
50. Özdemir, V. (2019). Okul müdürlerinin denetim ve sosyal becerileri ile öğretmenlerin işe yoğunlaşmaları arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 598207)
51. Polat, H., Demirkol, M., & Özdemir, T. Y. (2022). Eğitim hukukuna ilişkin öğretmen görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 332-353. https://doi.org/10.21764/maeuefd.995390
52. Polat, S., Uğurlu, C. T., & Bilgin Aksu, M. (2018). Okul yöneticilerinin kendi mesleki gelişimleri ve okulu geliştirmeye yönelik liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi - Journal of Qualitative Research in Education, 6(1), 205-224. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.6c1s9m
53. Sergiovanni, T., & Starratt, R. (2007). Supervision: A redefinition (8th ed.). McGraw-Hill.
54. Şahin, S., & Avan, Y. (2020). Değişim yönetimi bağlamında: Türk eğitim denetim sistemindeki değişimlere ilişkin maarif müfettişlerinin görüşleri. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 110-122.
55. Şimşek, Y. (2003). Okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasındaki ilişki (Eskişehir ili örneği) (Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 124664)
56. Taş, A. (2003). İlköğretim okul yöneticilerinin öğretim liderliği rollerini gerçekleştirme durumları. Eğitim Araştırmaları, (11), 166-176.
57. Taymaz, H. (2013). Eğitim sisteminde teftiş: kavramlar ilkeler yöntemler. Pegem A.
58. Tesfaw T. A., & Hofman, R. H. (2014). Relationship between instructional supervision and professional development. International Education Journal: Comparative Perspectives, 13(1), 82-99.
59. Toker Gökçe, A. (2009). Bilimsel yönetim anlayışında denetim. Mehmet Akif Ersoy Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(18), 74-89.
60. Wach, E. (2013). Learning about Qualitative Document Analysis. IDS Practice Paper In Brief, (13), 1-9.
61. Wahnee, J. A. (2010). The relationship between teachers’ perceptions of instructional supervision and their perceptions of principal trustworthiness (Doctoral dissertation, University of Oklahoma).
62. Winslow, R. D. (2013). Examining instructional supervision in a leadership preparation program: a comparison of supervision experiences in different internship structures [Doktora tezi, Boise State University]. https://scholarworks.boisestate.edu/td/752/
63. Yıkıcı, B. (2019). Okul yöneticilerinin okul gelişimi ve stratejik planlamadaki hazır bulunuşluğunun paydaşlara göre değerlendirilmesi [Doktora Tezi, Yakın Doğu Üniversitesi-Lefkoşa]. https://docs.neu.edu.tr/library/6728301804.pdf
64. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
65. Yılmaz, E. (2019). Öğretmen algılarına göre okul müdürünün öğretimsel denetim davranışlarının öğretmen motivasyonuna etkisi (Yüksek lisans tezi, Düzce Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 560468)
66. Yılmaz, K. (2004). Sanatsal denetim. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, (38), 292-311.
67. Yılmaz, N. (2007). Bilgi toplumunda okul ve medya ilişkisi: Türkiye örneği (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 210305)
68. Yirci, R., & Demir, T. (2019). Okul müdürlerinin takım liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 10(17), 785-817. https://doi.org/10.26466/opus.534839
69. Zepeda, S. J. (2016). Instructional supervision: Applying tools and concepts (4th ed.). Routledge.