Aile'de Sürdürülebilir Tüketim ve Aile İçi İletişimin Sürdürülebilir Tüketim Davranışlarına Etkisi

Öz

Doğal kaynakların azaldığı ve çevresel felaketlerin yaşandığı günümüzde bireylerin sürdürülebilir tüketim bilincini kazanması daha da önemli hale gelmiştir. Toplumun çekirdeğini oluşturan aile, bireyin tüketici olarak şekillendiği ilk sosyal grup olarak adlandırılmaktadır. Sürdürülebilir tüketim bilincinin tohum olarak atıldığı yer olan aile, gelecek nesillerin bu farkındalıkla yetişmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu açıdan çalışmada aile içi sürdürülebilir tüketim faaliyetleri değerlendirilmiş, aile içi iletişimin sürdürülebilir tüketim davranışına etkisi incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma da nitel veri toplama desenlerinden olan derinlemesine görüşme yöntemi kullanılmıştır. Görüşülen ailelerden elde edilen bulgulara göre, aile içi sürdürülebilir tüketim faaliyetleri enerji ve su kullanımı hassasiyeti, atık ayrıştırma üzerinde yoğunlaştığı, aile içi iletişimin bu konuda yoğun bir şekilde gerçekleştirildiği, aile bireyleri üzerinde sürdürülebilirlik faaliyeti olan markaların tercihinde bilişsel ve duygusal tutumun geliştiği ancak davranışsal tutumun gelişmediği görülmüştür. Sürdürülebilir tüketim faaliyetleri açısından aile içi iletişimin ebeveynlerden çocuklara yönelik olduğu ancak yaşı büyük olan çocukların ebeveynlerini bu konularda uyardıkları, sürdürülebilir tüketim faaliyetleri açısından bilgi kaynağının ise öncelikli olarak tanıdık çevre söylemleri ve sosyal medya içerikleri olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda konu ile ilgili taraflara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Tüketim
• Aile içi iletişim
• Ailede sürdürülebilir tüketim

Sustainable Consumption in the Family and the Effect of Family Communica-tion on Sustainable Consumption Behaviors

Öz

In today's world, where natural resources are dwindling and environmental disasters are occurring, acquiring sustainable consumption awareness has become even more crucial. The family, which forms the core of society, is considered the first social group in which individuals are shaped as consumers. As the seed for sustainable con-sumption awareness, the family plays a crucial role in raising future generations with this awareness. In this respect, the study evaluated sustainable consumption activities within the family and examined the impact of family communication on sustainable consumption behavior. The research employed in-depth interviews, a qualitative data collection method. Findings from the families interviewed indicated that sustainable consumption activities within the family focused on energy and water usage awareness and waste separation, that family communication was intense on this issue, and that family members developed cognitive and emotional attitudes toward brands with sus-tainability activities, but behavioral attitudes did not. It was determined that communi-cation within the family was directed from parents to children, but older children warned their parents about these issues. The primary source of information regarding sustainable consumption activities was familiar environmental discourse and social media content. Recommendations were made to relevant parties in this regard.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Consumption
• Sustainable consumption in Family
• Family communication

Kaynakça

1. Anantharaman, M. (2018). Critical sustainable consumption: A research agend. Journal of Environmental Studies and Sciences, (8), 553-561.
2. Akyol, E. (2025). Markaların sürdürülebilir tüketim iletişimi: Yerli giyim markaları üzerinde inceleme, 24th International Scientific Research Congress, 46.
3. Aydoğan, F. (1991). Endüstrileşme sürecinde bir tüketim objesi olarak aile, Aile ve Toplum, 1(1), ISSN: 1303-0256.
4. Babaoğul, M. & Bener, O. (2008). Sürdürülebilir tüketim davranışı ve çevre bilinci oluşturmada bir araç olarak tüketici eğitimi, Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 5(1), 1-10.
5. Baran, A. G. (2004). Türkiye’de aile içi iletişim ve ilişkiler üzerine bir model denemesi. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1, 31-41.
6. Bekin, C. & Seyfang, G. (2007). Growing sustainable consumption communities. International Journal of Sociology and Social Policy, 27(3/4), 120–134.
7. Briceno, T. & Stagl, S. (2006). The role of social processes for sustainable consumption. Journal of Cleaner Production, 14(7), 1541-1551.
8. Carlson, L., Laczniak, R. N. & Wertley, C. (2011). Parental style: The implications of what we know (And think we know), Journal of Advertising Research, 51(2), 427-435.

9. Charmaz, K. (2006). Constructing grounded theory. Thousand Oaks, CA: Sage
10. Chikweche, T., Stanton, J. & Fletcher, R. (2012). Family purchase decision making at the bottom of the pyramid, Journal of Consumer Marketing 29(3), 202-213.
11. Demirci, A., Çalışkan, A. & Yelok, Y. (2017). Yeşil tedarik zinciri yönetimi ve çevresel sürdürülebilirlik olgusuna ilişkin farkındalık düzeyinin ölçülmesi: Mersin ili örneği, The International New Issues in Social Sciences, 5, 601-625.
12. Dermody, J., Lloyd, S., Lewis, N. & Zhao, A. (2018). Advancing sustainable consumption in the UK nad China: the mediating effect of pro-environmental self-identy, Journal of Marketing Management, 31, 13-14.
13. Evliyaoğlu Gezer, E. & Gezer, S. (2023). Aile yapısı ve kimlik inşası bağlamında değişen tüketim dinamiklerinin reklamlar üzerinden analizi, Akdeniz İletişim, (41), 47-69.
14. Easterling, D., Miller, S. & Weinberger, N. (1995). Environmental consumerism: a process of children’s socialization and families’ resocialization. Psychology and Marketing, 12, 531–550.
15. Gbadamosi, A. (2012). Exploring children, family and consumption behavior: emprical evidence from Nigeria, Thunderbird International Business Review, 54(4).
16. Giulio, A. & Fuchs, D. (2014). Sustainable consumption corridors: Concept, objections and corridors: Concept, objections and responses, Ecological Perspective for Science and Society, 23(1), 184-192.
17. Govindan, K. (2018). Sustainable consumption and production in the food supply chain: A conceptual framework, International Journal of Production Economics, 195, 419-431.
18. Green, R.T. & Cunningham, I. C. M. (1975). Feminine role perceptions and family purchasing decisions, Journal of Marketing Research, 12, 325- 332.
19. Gronhoj, A. (2006). Communication about consumption: a family process perpective on ‘green’ consumer practices, Journal of Consumer Behaviour, 5, 491-503.
20. Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic Inquiry, ECTJ, 30(4), 233-252.
21. Hargreaves, T. (2011). Practice-ing behaviour change: Applying social practice theory to pro-environmental behaviour change. Journal of Consumer Culture, 11(1), 79–99.
22. İnceoğlu, M. (2011). Tutum algı iletişim, Siyasal Kitapevi, 6. Baskı.
23. İslamoğlu, A. H. & Altunışık, R. (2023). Tüketici davranışları (6. baskı). Beta Yayınevi.
24. Jackson, T. (2014). Sustainable consumption. G. Atkinson, S. Dietz, E. Neumayer, & M. Agarwala içinde, Handbook of Sustainable Development (s. 279–290). Northampton: Edward Elgar.
25. Kestane, Ü. S. (2020). Bilinçli tüketim ve annelerin bilinçli tüketime yönelik tutum ve davranışları, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 803-827.
26. Kırık, A. M. (2014). Aile ve çocuk ilişkisinde internetin yeri: Nitel bir araştırma, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 337-347.
27. Kim C., Lee, H. & Tomuik M. A. (2009). Adolescents’ perceptions of family communication patterns and some aspects of their consumer socialization, Psychology &Marketing, 26(10), 888-907.
28. Koç, E. (2007). Tüketici davranışı ve pazarlama stratejileri: Global ve yerel yaklaşım, Seçkin Yayıncılık San. Tic. A.Ş., 5. Baskı.
29. Kortunay, N. (2023). Sürdürülebilir tüketim davranışına yönelik tutumun bilişsel, duyuşal ve davranışsal bileşenleri: Kavramsal bir çalışma, Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 10 (2), 699-716.
30. Lee, C. K., Levy, D. S. & Yap, C. S. F. (2015). How does the theory of consumption values contribute to place identity and sustainable consumption?, International Journal of Consumer Studies, 39(6), 597-607.
31. Levy, D. S. & Lee, C. K. C. (2004). The influence of family members on housing purchase decisions, Journal of Property Investment and Finance, 22 (4): 320– 338.
32. Lueg, J. E. & Finney, R. Z. (2007). Interpersonal communıcatıon in the consumer socialization process: Development and validation, Journal of Marketing Theory and Practice, 15(1), 25–39.
33. Matthies, E., Selge, S., & Klöckner, C. A. (2012). The role of parental behaviour for the development of behaviour specific environmental norms, The example of recycling and re‐use behaviour. Journal of Environmental Psychology, 32(3), 277–284.
34. Mead, E., Roser‐Renouf, C., Rimal, R. N., Flora, J. A., Maibach, E. W., & Leiserowitz, A. (2012). Information seeking about global climate change among adolescents: The role of risk perceptions, efficacy beliefs, and parental influences. Atlantic Journal of Communication, 20(1), 31–52.
35. Meeusen, C. (2014). The intergenerational transmission of environmental concern: The influence of parents and communication patterns within the family. The Journal of environmental education, 45(2),77–90.
36. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Francisko, CA Jossey-Bass.
37. Moschis, G. P. (1985). The role of family communication in consumer socialization of children and adolescents. Journal of Consumer Research, 11(4), 898–913.
38. Moschis, G. P. (1987). Consumer socialization—A life-cycle perspective. Lexington: Mass
39. Ndubisi, N. O. & Koo, J. (2005). Family structure and joint purchase decisions: Two products analysis. Management Research News, 29, 53–64.
40. North, E., Birkenbach, T. & Slimmon, K. (2007). The role of parent-child communication styles and gender on family buying decisions: an exploratory study, Southern African Business Review, 11(2), 1-18.
41. Palan, K. M. & Wilkes, R. E. (1997). Adolescent-parent interaction in family decision making. Journal of Consumer Research, 24, 159–169.
42. Peattie, K. & A. Collins. (2009). Guest editorial: perspectives on sustainable consumption. International Journal of Consumer Studies, 33, 107-112.
43. Rose, G. M., Boush, D. & Shoham, A. (2002). Family communication and children’s purchasing influence: A cross-national examination, Journal of Business Research, 55, 867– 873.
44. Sarıtaş, E. (2025). Sosyal medya pazarlamasında etkileşim öncüleri: Yerli kozmetik markaları üzerinde bir araştırma, Alanya Akademik Bakış Dergisi, 9(2), 553-564.
45. Sayın, Ö. (1990). Aile sosyolojisi: Ailenin toplumdaki yeri. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi.
46. Sayraç, N., Ari, E. & Malkoç, G. (2016). Aile ve bireysel değerlerin sorumlu tüketim bilinci üzerindeki etkisi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(29), 18.
47. Seggie, F. N. & Bayyurt, Y. (2015). Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları, Anı Yayıncılık,1. Baskı, Ankara
48. Seyfang, G. (2005). Shopping for sustainability: Can sustainable consumption promote ecological citizenship?. Environmental Politics, 14(2), 290–306.
49. Shoham, A. & Dalakas, V. (2005). He said, she said, they said: parents’ and children’s influence on family consumption decisions. Journal of Consumer Marketing, 22(3), 152–160.
50. Stewart, J. D. & Cash, W.B. (1985). Interviewing: Pricnciples and practices (4 th ed.) Dubuque, 10: Brown Pub. Obermiller, C., Burke, C. & Atwood, A. (2008). Sustainable business as marketing strategy. Innovative Marketing, 4(3), 20-27.
51. Odabaşı, Y.& Barış, G. (2007). Tüketici davranışı, MediaCat Kitapları,7. Baskı
52. Xia, Y., Ahmed, Z. U., Ghingold, M., Hwa, N. K., Li, T. W. & Yin, W. T. C. (2006). Spousal influence in Singaporean family purchase decision-making process. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 18(3), 201-222.
53. Visvanathan, C. & Kumar, S. (2007). 3Rs (reduce, reuse, and recycle) initiatives in Asia, In International Conference on Cleaner Technologies and Environmental Management. India: Pondicherry.
54. Ward, S., Wackman, D. B. & Wartella, E. (1977). How children learn to buy, Beverly Hills CA: Sage Publications.
55. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, 5. Baskı.