Türkiye’de Kadın İntiharları Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma Türkiye’de kadın intiharlarındaki temel örüntüleri ve bunların zaman içindeki seyrini tartışmayı amaçlamaktadır. Çalışmada 2000-2024 yılları arasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayınlanan intihar istatistikleri zaman serisi yöntemi ile incelenmiştir. Kadın intiharları yaş, eğitim, medeni durum, intihar nedeni, intihar biçimi ve coğrafi bölge değişkenleri bazında ortaya konulmuştur. Kadınlarda kaba intihar hızı zaman içerisinde artmakla birlikte kadınların intihar oranı erkeklere göre daha düşüktür ve toplam intiharlar içerisinde kadın oranı düzenli olarak azalmıştır. Yaş gruplarına göre dağılımda en büyük pay 15-19 yaş grubuna en düşük ise 45-64 arası yaş gruplarındadır. Kadınlar hem intihar nedeni, intihar yöntemi, intihar oranı bakımından hem de eğitim, yaş, medeni durum gibi değişkenlerin intihardaki etkisi bakımından erkeklerden farklılaşmaktadır. Cinsiyetin intiharda belirleyici bir faktör olduğu, kadınların erkeklere göre intihar bağışıklıklarının daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte başta eğitim olmak üzere kadınların kamusal hizmetlere daha fazla erişiminin sağlanması ve kadınlar lehine pozitif ayırım içeren düzenlemelerin daha fazla gerçekleştirilmesi kadınların intihar bağışıklığını daha da arttıracağı açıktır. Bu çalışma genel olarak intihar ile cinsiyet arasındaki ilişkiye daha özelde ise kadın intiharlarına dair yapılacak çalışmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İntihar
• İntiharda cinsiyet faktörü
• Kadın
• Kadın intiharları

A Sociological Study on Female Suicides in Turkey

Öz

This study aims to examine the main patterns of female suicides in Turkey and their trajec-tories over time. Suicide statistics published by the Turkish Statistical Institute for the period 2000–2024 were analyzed using a time-series method. Female suicides are presented across the variables of age, education, marital status, cause of suicide, method of suicide, and geographical region. Although the crude suicide rate among women has increased over time, women’s suicide rates remain lower than those of men, and the proportion of women within total suicides has steadily declined. In the distribution by age group, the largest share is observed among those aged 15–19, while the lowest share is found among the 45–64 age groups. Women differ from men with respect to causes of suicide, methods of suicide, and suicide rates, as well as in terms of how variables such as education, age, and marital status influence suicide. Gender emerges as a determining factor in suicide, and it is evident that women exhibit higher levels of suicide resilience compared to men. Nevertheless, it is clear that expanding women’s access to public services—particularly education—and implementing more regulations that include positive discrimination in favor of women would further enhance women’s suicide resilience. This study aims to contribute to the literature on the relationship between suicide and gender in general and studies on female suicides in particular.

Anahtar Kelimeler

• Suicide
• Women
• Gender factor in Suicide
• Female suicide

Kaynakça

1. Aksu, B. T., Akalın, Ş. H. & Toparlı R. (2022). Türk atasözleri sözlüğü. TDK Yayınları.
2. Bayova, R. & Çörüş, G. (2021). Yaratıcı kişilerde intihar davranışının kuramsal gözden geçirilmesi. Journal of Medical Sciences. 2(3), 12-21.
3. Bulut, B. P. & Demirbaş, H. (2021). Kırılma noktası: İkinci nesil intihar kuramları. Nesne Psikoloji Dergisi. 9(20), 418-431.
4. Çaha, H., Aydın, E. S. & Çaha, Ö. (2014). Değişen Türkiye'de kadın. Kadem.
5. Callanan, V. J. & Davis, M. S. (2012). Gender differences in suicide methods. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology. 47(6), 857-69. Canetto, S. S. (2008). Women and suicidal behavior: A cultural Analysis. American Journal of Orthopsychiatry, 78(2), 259-266 Canetto, S. S. & Sakinofsky, I. (1998). The gender paradox in suicide. Suicide & Life Threatening Behavior, 28(1), 1-23.
6. Canetto, S. S. & Lester, D. (1995). The epidemiology of women’s suicidal behavior. In Canetto S. S. and Lester D. (Eds.) Women and suicidal behavior. (pp. 35–57). Springer.
7. Clifton, K. A. & Lee, D. E. (1995). Gender socialization and women’s suicidal behaviors. In Canetto S. S. and Lester D. (Eds.) Women and suicidal behavior. (pp. 61–70). Springer.
8. Crestani, C., Masotti, V., Corradi, N., Schirripa, M. L, & Cecchi, R. (2019). Suicide in the elderly: A 37-years retrospective study. Acta Biomedica, 90(1), 68-76.

9. Durkheim, E. (1986). İntihar: Toplumbilimsel inceleme. (Ö. Ozankaya, Çev.). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
10. Gibbs, J. P. & Martin, W. T. (1958). A theory of status integration and its relationship to suicide. American Sociological Review, 23(2), 140-147.
11. Hamermesh, D. S. & Soss N. M. (1974). An economic theory of suicide. The Journal of Political Economy, 82(1), 83-98.
12. Hawton, K. (2000). Sex and suicide: Gender differences in suicidal behavior. British Journal of Psychiatry, 177, 484-485.
13. Henry, A. F. & Short J. F. (1954). Suicide and homicide: Some economic sociological and psychological aspect of aggression. Free Press.
14. Khan, N., Naz, A. Khan, W., Shahzad W. & Gul, A. (2019). Gender and suicide: An explora-tion of suicidality with refence to gender in Lower, Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan. Suicidology Online, 10(6) 1-10.
15. Kolonsky, E. D. & May, A. M. (2015). The three-step theory (3ST): A new theory of suicide rooted in the “ideation-to-action” framework. International Journal of Cognitive Therapy. 8(2), 114-129.
16. Krysinska, K. (2014). Men and suicide: An overview. In D. Lester, J. F. Gunn III & P. Quinett (Ed.) Suicide in Men: How men differ from women in expressing their distress. (pp. 5-24). Charles C. Thomas Publisher.
17. Kızılkaya, O. & Kuzucu, H. (2022). İntihar vakalarının ekonomik faktörler ile ilişkisi: Panel veri analizi, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(42), 62-80.
18. Li, W. L. (1972). Suicide and educational attainment in a transitional Society. The Sociological Quarterly, 13(2), 253-258.
19. Meda, N., Miola A., Slongo, I., Zordan, M. A. & Sambataro F. (2022). The impact of macro economic factors on Suicide in 175 countries over 27 years. Suicide and Life-Threatening Behavior, 52(1), 49-58.
20. Moscicki, E. K. (1994). Gender differences in completed and attempted suicides. Annals of Epidemiology, 4(2), 152-158.
21. Neumayer, E. (2003). Are socioeconomic factors valid determinants of suicide? Controlling for national cultures of suicide with fixed-effects estimation. Cross-Cultural Research, 37(3), 307-329.
22. Öztürk, N. (2017). Ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair kanun, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(1), 1-32.
23. Pampel, F. C. & Williamson, J. B. (2001). Age patterns of suicide and homicide mortality rates in high-income nations. Social Forces, 80(1), 251-282.
24. Platt, S. (1984). Unemployment and suicidal behavior: a review of the literature. Social Science and Medicine 19(2) 93-115.
25. Pritchard, C. (1996). Suicide in the People’s Republic of China categorized by age and gen-der: evidence of the influence of culture on suicide. Acta Psychiatrica Scandinavica, 93(5), 362-367.
26. River, J. (2014). Suicide and hegemonic masculinity in Australian men. In D. Lester, J. F. Gunn III & P. Quinnett (Ed.) Suicide in men: How men differ from women in expressing their distress, (pp. 248-261). Charles C. Thomas Publisher.
27. Quinney, R. (1965). Suicide homicide and economic development. Social Forces, 43(3), 401-406.
28. Scourfield, J. (2005). Suicidal masculinities. Sociological Research Online, 10(2), 35-44.
29. Stack, S. (1982). Suicide: A decade review of the sociological literature. Deviant Behavior, 4(1), 41-66.
30. Stack, S. (1993). The effect of modernization on suicide in Finland: 1800-1984. Sociological Perspectives, 36(2), 137-148.
31. Stack, S. (2000). Suicide: A 15 year review of the sociological literature Part I: Cultural and economic factors. Suicide and Life-Threatening Behavior, 30(2) 145-162.
32. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025). https://www.aile.gov.tr/media/138739/kadin-4.pdf
33. T.C. Kalkınma Bakanlığı. (2013). İllerin ve bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamas (SEGE-2011). Kalkınma Bakanlığı.
34. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2019). İllerin ve bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması (SEGE-2017). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
35. Topbaş, F. (2007). İşsizlik ve intihar ilişkisi: 1975-2005 VAR analizi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2, 161-172.
36. TÜİK. (2025). İntihar istatistikleri. [Erişim tarihi 20.09.2025] https://data.tuik.gov.tr/Search/Search?text=intihar&dil=1
37. TÜİK. (2025a). Ulusal eğitim istatistikleri veri tabanı 2008-2024. [Erişim tarihi 07.11.2025] https://data.tuik.gov.tr/Search/Search?text=eğitim
38. TÜİK. (2025b). Kendi hesabına ve işverenler araştırma sonuçları 2017. [Erişim tarihi 15.10.2025] https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=istihdam-issizlik-ve-ucret-108&dil=1
39. TÜİK. (2025c). Evlenme ve boşanma istatistikleri 2024. [Erişim tarihi 25.10.2025] https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024-54194
40. TÜİK. (2025d). İstatistiklerle aile 2024. [Erişim tarihi 25.10.2025] https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Aile-2024-53898
41. TÜİK. (2025e). Nüfusun işgücü durumu. [Erişim tarihi 15.10.2025] https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=istihdam-issizlik-ve-ucret-108&dil=1
42. Tüzer, T., Bayam G., Bitlis, V., Holat, H. & Dilbaz, N. (1995). İntihar girişiminde yöntem seçimini etkileyen faktörler. Kriz Dergisi, 3(1) 226-228.
43. WHO.(2025). Suicide worldwide in 2021. https://www.who.int/publications/i/item/9789240110069
44. Wray, M., Colen C. & Pescosolido, B. A. (2011). The sociology of Suicide. Annual Review of Sociology. 37, 505-528.
45. Yang, B. & Lester, D. (1995). Suicide, homicide and unemployment. Applied Economic Let-ters 2, 278-279.
46. Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK). (2025). Yükseköğretim istatistikleri. [Erişim tarihi 07.11.2025] https://istatistik.yok.gov.tr.