Financial Analysis In Non-Metropolitan Provincial Municipalities: The Case Of Kastamonu Municipality

Öz

This study aims to contribute to the development of municipalities' skills, transparency, and accountability in financial management, which play a vital role in the sustainability of municipal services. Financial data for Kastamonu Municipality (KM) for the 2020–2024 period were analysed using vertical and ratio analysis methods, in accordance with the guide published by the Ministry of Treasury and Finance, General Directorate of Public Accounts. The findings were compared with the budget income and expense tables of Non-Metropolitan Provincial Municipalities (NMPM). It was found that KM showed a positive trend in debt management, its equity increased, and its tax revenue rate was low, similar to NMPMs. Regarding budget income and expenses, KM performed better in 5 categories and worse in 7 categories than NMPMs. Debt management is one of the municipality's most successful areas, with related ratios decreasing positively. The municipality also followed the fiscal debt rule during the analysed period. While revenue and expense forecast ratios fluctuated, per capita income increased moderately, and expenses remained stable, indicating savings. This trend confirms a decrease in debt ratios. The original aspect of the study is the dynamic five-year analysis of a non-metropolitan municipality's financial statements based on the 2025 guide, showcasing financial trends and comparing performance with NMPM statistics.

Anahtar Kelimeler

• NMPM
• Financial Analysis
• Ratio Analysis
• Municipalitiy

BÜYÜKŞEHİR DIŞI İL BELEDİYELERİNDE (BDİB) FİNANSAL ANALİZ: KASTAMONU BELEDİYESİ (KB) ÖRNEĞİ

Öz

Belediyelerin sunduğu hizmetlerin sürdürülebilirliğinde önemli rol oynayan finansal yönetim alanında, belediyelerin yetkinliklerinin, şeffaflık, hesap verilebilirlik ve mali etkinliklerinin geliştirilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Kastamonu Belediyesinin (KB) 2020-2024 dönemi finansal verileri, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün (HMBMGM) yayınladığı mali tablo analiz rehberine göre analiz edilmiştir. Analizde dikey analiz ve oran analizi yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, Büyükşehir Dışı İl Belediyeleri (BDİB) bütçe gelir ve gider tablolarıyla karşılaştırılmıştır. KB’nin borç yönetiminde olumlu eğilim sergilediği, öz kaynaklarının arttığı, BDİB’yle birlikte vergi gelirleri oranının düşük olduğu tespit edilmiştir. Bütçe gelir-giderinde BDİB’ye göre 5 kategoride daha yüksek, 7 kategoride daha düşük performans sergilediği tespit edilmiştir. Belediyenin en başarılı olduğu konulardan biri borç yönetimidir. Borç yönetimiyle ilgili oranlar olumlu bir eğilimle azalmaktadır. Analiz döneminde borç mali kuralına uyulduğu görülmektedir. Gelir ve gider tahmin oranları oldukça dalgalı seyretmektedir. Değerleme yapılarak elde edilen kişi başı gelir ılımlı artarken, giderlerin sabit kalma eğilimi tasarruf edildiğini göstermektedir. Borç oranlarındaki azalma eğilimiyle bu oran birbirlerini teyit etmektedir. Büyükşehir dışı bir il belediyesinin 2025’te yayımlanan rehberine dayanarak mali tabloların 5 yıllık bir dönem için dinamik şekilde analiz edilmesi, mali oranların eğilimlerinin de sunulması ve BDİB toplam gelir ve harcama istatistikleriyle karşılaştırılarak başarı durumunun ortaya konması, çalışmanın özgün yönünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• BDİB
• Finansal Analiz
• Oran Analizi
• Belediye

Kaynakça

1. ALKAN, B. Ş. (2018). Yeni Kamu İşletmeciliği Yaklaşımından Hareketle Kamu İdarelerinde Mali Analiz Uygulaması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 17. UİK Özel Sayısı, 799-812.
2. ARSLAN, M., ve BİNİŞ, M. (2014). Amerika Birleşik Devletleri’nde Mahalli İdarelerin Mali Yapısı ve Merkezi İdare İlişkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(1), 149-174.
3. BAYTUN, U. (2011). Türkiye'de Belediyelerin Mali Sorunları: Ege Belediyeler Birliği'ne Bağlı Belediyelerde Bir Alan Çalışması. (Tez no: 297937). (Basılmış Doktora Tezi). Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
4. BELEDİYE GELİRLERİ KANUNU, No:2464. (1981). Resmi Gazete, No:2464. https://www.mevzuat.gov.tr/ adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 02.03.2026)
5. BELEDİYE KANUNU, No.5393. (2005). Resmi Gazete (Sayı:25874). https://www.mevzuat.gov.tr/ adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 02.03.2026)
6. BROWN, K. W. (1993, December). The 10-Point Test of Financial Condition: Toward and Easy-to-use Assesmet Tool For Smaller Cities. Government Finanace Review, 21-26.
7. ÇETİNKAYA, Ö., ve DEMİRBAŞ, T. (2011). Belediye Gelirlerinin Analizi ve Mali Özerklik Açısından Değerlendirilmesi. Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, 53, s. 1-18. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
8. ERÜZ, E. (2023). 2000’li Yıllarda Kamu Mali Yönetim Reformu: 5018 Sayılı Kanun ve Etkileri. R. AKYEL (Ed.) içinde, Kamu Mali Yönetimi Reformunun Dünü Bugünü ve Yarını (s. 53-100). Ankara: T.C. Sayıştay Başkanlığı.

9. GÜLDÜLER, E. S., ve DAĞIDIR, S. (2023). Belediyelerin Mali Özerkliklerinin Eski ve Yeni Belediye Gelirleri Kanunu Kapsamında Değerlendirilmesi. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, 11(1), 1-13.
10. HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI, MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. (2025). Belediyeler Mali Analiz Rehberi. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/sites/3/2025/07/Belediyeler-Mali-Analiz-Rehberi-0576f6260c836177.pdf adresinden alındı.(Erişim Tarihi: 03.03.2026)
11. HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI, MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. (2026). https://muhasebat.hmb.gov.tr/mahalli-idareler-butce-istatistikleri adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 22.03.2026)
12. HORRIGAN, J. O. (1968). A Short History of Financial Ratio Analysis. The Accounting Review, 43, 284-294.
13. HRŮZA, F. (2015). Public Sector Organization Financial Ratios’ Recent Development As a Matter of Investment. Management and Financial Innovations, 12(2), 88-95.
14. KAMU MALİ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU, No.5018. (2003). Resmi Gazete, No:25326. https://www.mevzuat.gov.tr/ adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 30.03.2026)
15. KASTAMONU BELEDİYESİ. (2026). https://www.kastamonu.bel.tr/kurumsal/raporlar/ adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 02.03.2026)
16. KILIÇARSLAN, A., ve ÖZMEN, A. (2023). Yerel Yönetimlerde Finansal Performans Yönetimi: İstanbul ve Kocaeli Büyükşehir Belediyeleri Örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 18(1), 289-313.
17. KORLU, K., ve ÇETİNKAYA, Ö. (2015). Türkiye’deki Belediyelerin Mali Özerkliğinin Öz Gelirler Bağlamında Analizi ve Değerlendirilmesi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(4), 95-111.
18. KURTULUŞ, B. (2006). Türkiye’de Belediyelerin Mali Yapısı ve Harcamalarının Finansmanı. Ankara: DPT.
19. MAHALLİ İDARELER BÜTÇE VE MUHASEBE YÖNETMELİĞİ. (2016). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=21552&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 04.03.2026).
20. MAHER, C. S., ve NOLLENBERGER, K. (2009, October). Revisiting Kenneth Brown’s “10-Point Test”. Government Finance Review, 61-66.
21. ONUT, S., ve DEMİR, M. (2024). Mali Tablo Okuryazarlığı ve Bu Okuryazarlık Kapsamında Oran Analizlerinin İncelenmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 47-62.
22. ÖKSÜZ, M. (2024). Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Mali Etkinliği. Özgür Yayınları. doi:DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub561
23. ÖZEN, İ. (2020). Belediyelerin borç ödeme gücünün analizi: Muğla-Sakarya Belediyeleri örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 16(29 Ekim Özel Sayısı), 3474-3504.
24. RITONGA, I. T. (2014). Developing a measure of local government’s financial condition. Journal of Indonesian Economy and Business, 29(2), 142-164.
25. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI. (2026). https://www.sayistay.gov.tr/reports adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 08.03.2026)
26. TÜİK. (2026). https://nip.tuik.gov.tr/ adresinden alındı. (Erişim Tarihi: 04.03.2026)
27. TÜRKYENER, C. M. (2010). Belediyelerin Mali Tablolarının Analizi Yolu ile Mali Başarımlarının Değerlendirilmesi ve Bir Uygulama Örneği. (Tez no: 257505). (Basılmış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
28. WORLD BANK INSTITUTE. (2005). Public Expenditure Analysis. Washington, D.C.: The World Bank.