Eski Yakındoğu Kanunname Kültürü Işığında Yahudilikte Ahit Anlayışı
Öz
Eski Yakındoğu halkları uydukları kanunların tanrı tarafından verildiğini düşünmüşlerdir. Bu yaklaşım eski İbraniler tarafından da paylaşılmıştır. İbraniler Tanrının insanlıkla ahitleştiğini, ahdin içeriği olarak kurallar koyduğuna inanmışlardır. Yahudi kutsal metinlerinde yer alan ahit olgusu çevre halklarının kanunname örnekleriyle büyük benzerlik sergiler. Bu benzerlik hem ahdin mahiyetinde, hem yapısı ve biçiminde, hem de ahitleşme sahnesinde kullanılan terimlerde tebarüz etmektedir.Eski Yakındoğu bölgesinde ortaya çıkarılan arkeolojik bulgular sebebiyle 19. yüzyılda Yahudi kutsal metinleri, yani Tanah üzerine çalışmalarda önemli açılımlar yaşanmış, akademik çalışmalar ivme kazanmıştır.1 Dönemin akademik atmosferi gereği uzmanlar Tanah’ın kaynağı meselesine de eğilmiş, hem metin hem içerik tenkidi yöntemini uygulamışlar. Ahit konusu da bu bağlamda incelenen konular arasında yer almıştır.
Anahtar Kelimeler
Yahudilik, Eski İsrailoğulları, Ahit, Eski Yakındoğu, Kanunname
Kaynakça
- Aharon Kirşenbaum, “Ha-Berît ‘im Bney Noa mul ha-berît ba- Sinay”, Dine Yisrael, 6 (1975), 31-48.
- Alan J. Avery-Peck, “Covenant”, The Encyclopaedia of Judaism, [ed. J. Neusner, A.J. Avery-Peck, W.S. Green], I, 136-151.
- Baki Adam, “Yahudilikte Din Kavramı ve Din Anlayışı”, Dinler Tarihi Araştırmaları, Ankara: Dinler Tarihi Derneği, 2000, s. II, 129-134.
- Carlo Zaccagnini, “Sacred and human components in Ancient Near Eastern Law”, History of Religions, 33:3 (1994), 265-286.
- Cleon L. Rogers, “The Covenant with Abraham and its Historical Setting”, Bibliotheca Sacra, 127: 507 (1970), 241-256.
- Daniel Elazar, Covenant and polity in Biblical Israel: Biblical foundati- ons and Jewish expressions I: The Covenant Tradition in Politics, New Jersey: Transaction Publishers, 1995.
- Daniel J. Elazar, “The political theory of covenant: Biblical origins and modern developments”, Publius: The journal of federalism, 10:4 (1980), 3-30.
- David Noel Freedman, “Divine commitment and human obliga- tion: the covenant theme”, Interpretation, 18, (1964), 419-431.
- David Novak, The election of Israel: the idea of the chosen people, Cambridge: Cambridge UP, 1995.
- David Novak, The Jewish social contract: An essay in political theo- logy, New Jersey: Princeton UP, 2005.

