Skopos Kuramını Yeniden Anlamak: Skopos Kuramında Amaç Kavramına Geniş Ölçekli Bir Bakış
Öz
Çeviribilimde etkin bir rol oynayan Skopos kuramı çeviride erek odaklılığı öne çıkaran bir kuram olmakla birlikte, kuramın bilimsel anlamda ağırlık noktasını çeviride amacı öncelemesi oluşturmaktadır. Kuramın öncüsü olan Alman çeviribilimci Hans J. Vermeer’in (1984) çevirinin hedef ve/veya amacını çeviribilim terminolojisi bağlamında Yunanca “Skopos”’ kavramı ile karşılaması tesadüf değildir. Bu çalışmada Yunanca hedef anlamına gelen Skopos’un kökeni, ilk anlamı ve tarihi serüveninde uğramış olduğu anlamsal değişiklikler ele alınacak olup, çeviribilim alanında çok tartışılan bir kuram olan Skopos kuramıyla ilgili yanlış anlama ve uygulamalar farklı bir bakış açısıyla irdelenecektir. Yine bu çalışmayla kavramsal köklerine inilmeksizin genel olarak ereklilik (finalistik) bağlamıyla değerlendirilen ve salt amaca yönelik anlaşılan Skopos kuramının, sadece erek metin üzerinden bir amaçla anlaşılamayacağının ve şimdiye dek süregelen yanlış anlaşılmasının düzeltilmesi amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Skopos, telos, erek, amaç, hedef, çeviribilim, Aristoteles, Stoacılık
Kaynakça
- Alpers-Gölz, Roswitha (1976). Der Begriff Skopos in der Stoa und se- ine Vorgeschichte Georg Olms Verlag, Hildesheim.
- Dizdar, Dilek (1999). “Skopostheorie” Handbuch Translation için- de, S:104-107, Stauffenburg Verlag
- Prunč, Erich (2002). Einführung in die Translationswissenschaft- Selbstverlag, Graz.
- Reiss. K; Vermeer, H.J (1984). Grundlegung einer allgemeinen Trans- lationstheorie Max Niemeyer Verlag, Tübingen.
- Tosun, M (2002). Çeviribilim Kuramlarının Uyduğu Gelişme Çizgisi- nin Çeviri Eğitimine Yansıması (Paradigma Değişiminin Karakte- ri), Yayınlanmış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi
- Vermeer, H.J. (1978). Ein Rahmen für eine allgemeine Translationsthe- orie Lebende Sprachen, Sayı 23, No: 3, Sayfa: 99-102.
- Vermeer, H.J. (1990). Skopos und Translationsauftrag- Aufsätze Insti- tut für Übersetzen und Dolmetschen der Universität Heidel- berg, Heidelberg.
- Vermeer, H.J. (1989). Skopos And Commission In Translational Ac- tion, Lawrence Venuti (2000) The Translation Studies Reader Routledge, London
