Teorik Makale

Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı

Cilt: 5 Sayı: Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences 30 Kasım 2024
PDF İndir
EN TR

Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı

Öz

Klasik iktisadi modeller, “rasyonalite” varsayımı ile bireylerin iktisadi kararlarını rasyonel bir şekilde alacağı varsayımına dayanmaktadır. Ancak davranışsal ekonomi, bireylerin bilişsel kısıtlamalarını inceleyerek mevcut iktisadi modelleri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu süreçte sosyal normlar önemli bir rol oynamaktadır. Sosyal normlar, topluluk içindeki yazılı olmayan kurallar ve ortak kabul edilen davranışları ifade etmektedir. Araştırmalar, sosyal normların bağış, vergi ödeme, işbirliği, tasarruf ve geri dönüşüm gibi kararlar üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Oyun teorisi modellerinde, bireysel seçimlerin karşılıklı bağımlılığı vurgulanarak, insanların başkalarının bir sosyal norma uyacağına inandıklarında, bunu takip etme olasılıklarının daha yüksek olduğu gözlenmektedir. Ayrıca oyun teorisi, beklenen davranıştan sapmaların sosyal yaptırımlara veya itibar kaybına neden olabileceği bir topluluk içinde normların nasıl denge işlevi gördüğünü açıklamaktadır. Bu noktada bireylerin normları nasıl algıladığı ve algıladıkları normlara nasıl tepki verdiğini anlamak önem teşkil etmektedir. Bireyler kendi deneyim ve ahlaki değerleriyle sosyal normlarla ilgili kişisel bir algı geliştirmekte ve bu durum sosyal normların çeşitlenmesine neden olmaktadır. Norm çıkarımı yöntemi, davranışsal ekonomide sosyal normların davranıştan ayrı olarak ölçülmesini sağlayarak bireylerin sosyal normlara karşı tutumlarının anlaşılmasını ve normlara dayalı davranışların tahmin edilmesine olanak tanımaktadır. Bu çalışma ile sosyal norm ve norm çıkarımı kavramlarının açıklanması ve davranışsal ekonomi alanında kullanımlarının incelenmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

sosyal normlar, norm çıkarımı, davranışsal ekonomi, oyun teorisi

Kaynakça

  1. Abrahamse, W., & De Groot, J. (2013). The psychology of behaviour change: An overview of theoretical and practical contributions. In S. Fudge, M. Peters, S. M. Hoffman, & W. Wehrmeyer (Eds.), The global challenge of encouraging sustainable living (pp. 3-17). Edward Elgar Publishing.
  2. Agerström, J., Carlsson, R., Nicklasson, L., & Guntell, L. (2016). Using descriptive social norms to increase charitable giving: The power of local norms. Journal of Economic Psychology, 52, 147-153.
  3. Aktan, C. C. (2009). Ahlak ve ahlak felsefesine giriş. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 1(1), 38-59.
  4. Aycinena, D., Bogliacino, F., & Kimbrough, E. O. (2024). Measuring norms: Assessing the threat of social desirability bias to the Bicchieri and Xiao elicitation method. Journal of Economic Behavior & Organization, 222, 225-239.
  5. Aycinena, D., Rentschler, L., Beranek, B., & Schulz, J. F. (2022). Social norms and dishonesty across societies. Proceedings of the National Academy of Sciences, 119(31), e2120138119. https://doi.org/10.1073/pnas.2120138119
  6. Barigozzi, F., & Montinari, N. (2023). From personal values to social norms. Quaderni - Working Paper DSE N°1182. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4391516
  7. Bašić, Z., & Verrina, E. (2023). Personal norms-and not only social norms-shape economic behavior. MPI Collective Goods Discussion Paper (No.2020/25). https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3720539
  8. Belle, N., & Cantarelli, P. (2021). Nudging public employees through descriptive social norms in healthcare organizations. Public Administration Review, 81(4), 589-598.
  9. Bicchieri, C., & Sontuoso, A. (2020). Game-theoretic accounts of social norms: The role of normative expectations. In C. M. Capra, R. T. A. Croson, M. L. Rigdon, & Tanya S. Rosenblat (Eds.), Handbook of experimental game theory (pp. 241-255). Edward Elgar Publishing.
  10. Bicchieri, C., & Xiao, E. (2007). Do the right thing: But only if others do so. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.1009851

Kaynak Göster

APA
Edirneligil, A., & Tanhan, E. (2024). Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı. Sosyal Mucit Academic Review, 5(Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences), 170-197. https://doi.org/10.54733/smar.1556085
AMA
1.Edirneligil A, Tanhan E. Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı. SMAR. 2024;5(Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences):170-197. doi:10.54733/smar.1556085
Chicago
Edirneligil, Ayşen, ve Esra Tanhan. 2024. “Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı”. Sosyal Mucit Academic Review 5 (Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences): 170-97. https://doi.org/10.54733/smar.1556085.
EndNote
Edirneligil A, Tanhan E (01 Kasım 2024) Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı. Sosyal Mucit Academic Review 5 Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences 170–197.
IEEE
[1]A. Edirneligil ve E. Tanhan, “Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı”, SMAR, c. 5, sy Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences, ss. 170–197, Kas. 2024, doi: 10.54733/smar.1556085.
ISNAD
Edirneligil, Ayşen - Tanhan, Esra. “Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı”. Sosyal Mucit Academic Review 5/Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences (01 Kasım 2024): 170-197. https://doi.org/10.54733/smar.1556085.
JAMA
1.Edirneligil A, Tanhan E. Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı. SMAR. 2024;5:170–197.
MLA
Edirneligil, Ayşen, ve Esra Tanhan. “Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı”. Sosyal Mucit Academic Review, c. 5, sy Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences, Kasım 2024, ss. 170-97, doi:10.54733/smar.1556085.
Vancouver
1.Ayşen Edirneligil, Esra Tanhan. Davranışsal Ekonomide Sosyal Normlar ve Norm Çıkarımı. SMAR. 01 Kasım 2024;5(Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences):170-97. doi:10.54733/smar.1556085