Anayasal İktisat Teorisi – Mali Kural İlişkisi: Aynı Kural Türünde Görülen Farklı Değişken Etkisinin Ampirik Analizi (2000-2020)

Constitutional Economics Theory emerged from the need to strengthen the relationship between economic and political spheres, gaining particular importance in the late 20th century with the increasing emphasis on economic freedom. The limitations of the Keynesian economic approach have brought constitutional economics discussions to the forefront from a public choice perspective. Within this framework, the implementation of rule-based fiscal policies is recognized as a critical tool for ensuring economic stability. In European Union countries, rule-based approaches in fiscal policy gained prominence after the 1980s, and regulatory frameworks such as the Maastricht Treaty and the Stability and Growth Pact strengthened the fiscal policy infrastructure. In Turkey, however, rule-based arrangements have been limited, and economic vulnerability has not been fully prevented. This study examines the theoretical foundations of rule-based fiscal policies and empirically analyzes OECD member countries to assess the impact of various independent macroeconomic variables—such as budget balance, public expenditures, and debt stock—on economic growth and unemployment. The findings indicate that rule-based fiscal policies contribute to enhancing economic stability. Based on these results, it is recommended that policymakers strengthen fiscal rule implementation and adopt disciplined yet flexible policies to withstand economic shocks.

Anayasal İktisat Teorisi, ekonomik ve siyasi alanlar arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi ihtiyacından doğmuş ve özellikle 20. yüzyılın sonlarında ekonomik özgürlüğün önem kazanmasıyla ön plana çıkmıştır. Keynesyen iktisat yaklaşımının sınırlılıkları, kamu tercihi perspektifinden anayasal iktisat tartışmalarını gündeme taşımıştır. Bu bağlamda, kurallı maliye politikalarının uygulanması ekonomik istikrarın sağlanmasında kritik bir araç olarak görülmektedir. Avrupa Birliği ülkelerinde 1980 sonrası dönemde mali politikalarda kurallılık ön plana çıkmış, Maastricht Antlaşması ve İstikrar ve Büyüme Paktı ile mali politika altyapısı güçlendirilmiştir. Türkiye’de ise kurala dayalı düzenlemeler sınırlı kalmış ve ekonomik kırılganlık tam olarak önlenememiştir. Çalışmada, kurallı maliye politikalarının teorik temelleri ele alınmış ve OECD üye ülkelerinde ampirik uygulama ile farklı bağımsız makroekonomik değişkenlerin (bütçe dengesi, kamu harcamaları, borç stoku gibi) ekonomik büyüme ve işsizlik üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bulgular, kurallı maliye politikalarının ekonomik istikrarı artırdığını göstermektedir. Bu sonuçlara dayanarak, politika yapıcıların mali kural uygulamalarını güçlendirmesi ve şoklara karşı esnek, ancak disiplinli mali politikalar yürütmesi önerilmektedir.