Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü

Hamit Murat Özcan; Hasan Durmuş; Onur Dirlik

doi:10.54733/smar.2024863

EN TR

Technology Affinity and Job Performance in Blue-Collar Workers: The Mediating Role of Job Security

Öz

The primary purpose of this study is to examine the relationship between blue-collar workers' technology affinity and their individual job performance, as well as the mediating role of job security perception in this relationship, within the framework of Conservation of Resources (COR) Theory. The research is based on data collected via face-to-face questionnaires from 160 blue-collar workers employed in an enterprise operating in the field of mold manufacturing and sheet metal production in the Eskişehir Organized Industrial Zone. In the data analysis phase, exploratory factor analysis and correlation analysis were conducted; to test the research hypotheses and the mediation effect, a 5000-resampling bootstrap regression procedure was applied using the Hayes (2018) PROCESS macro (Model 4). Findings indicate that technology affinity is positively related to both individual job performance and job security perception, and job security perception is positively related to individual job performance. Furthermore, based on the obtained bootstrap confidence intervals, it was concluded that job security perception plays a partial mediating role in the relationship between technology affinity and individual job performance. These results suggest that technology can be experienced by blue-collar workers not merely as a threat that substitutes their jobs, but also as an instrumental resource that can enhance their skills and employment value.

Anahtar Kelimeler

technology affinity, job performance, perceived job security, blue-collar workers, conservation of resources theory

Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı, mavi yakalı çalışanların teknoloji yatkınlığı ile bireysel iş performansları arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide iş güvencesi algısının aracı rolünü Kaynakların Korunması Teorisi (KKT) çerçevesinde incelemektir. Araştırma, Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi’nde kalıp imalatı ve sac metal üretimi alanında faaliyet gösteren bir işletmede çalışan 160 mavi yakalı çalışandan yüz yüze anket yoluyla toplanan verilere dayanmaktadır. Verilerin analizinde açımlayıcı faktör analizi ve korelasyon analizi gerçekleştirilmiş; araştırma hipotezleri ile aracılık etkisinin test edilmesinde ise Hayes (2018) PROCESS makrosu (Model 4) kullanılarak 5000 yeniden örneklemeli (bootstrap) regresyon prosedürü uygulanmıştır. Bulgular, teknolojiye yatkınlığın bireysel iş performansı ve iş güvencesi algısıyla pozitif yönde ilişkili olduğunu; iş güvencesi algısının da bireysel iş performansıyla pozitif yönde ilişkili bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca elde edilen bootstrap güven aralıkları doğrultusunda, iş güvencesi algısının teknolojiye yatkınlık ile bireysel iş performansı arasındaki ilişkide kısmi aracılık işlevi gördüğü sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar, teknolojinin mavi yakalı çalışanlar açısından yalnızca işleri ikame eden bir tehdit olarak değil, çalışanların beceri ve istihdam değerini güçlendirebilen araçsal bir kaynak olarak da deneyimlenebileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

teknolojiye yatkınlık, iş performansı, algılanan iş güvencesi, mavi yakalı çalışanlar, kaynakların korunması teorisi

Kaynakça

Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Robots and jobs: Evidence from US labor markets. Journal of Political Economy, 128(6), 2188-2244. https://doi.org/10.1086/705716
Aksoy, C. (2018). Teknoloji kullanım ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirliğinin ölçülmesi: Üniversite öğrencilerine yönelik bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 8(15), 1111-1131. https://doi.org/10.26466/opus.419032
Anjum, M. A., & Parvez, A. (2013). Counterproductive behavior at work: A comparison of blue collar and white collar workers. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 7(3), 417-434.
Brougham, D., & Haar, J. (2018). Smart Technology, Artificial Intelligence, Robotics, and Algorithms (STARA): Employees' perceptions of our future workplace. Journal of Management & Organization, 24(2), 239-257. https://doi.org/10.1017/jmo.2016.55
Chan, C. M. L., Tan, J., Billett, S., & Chong, W. H. (2025). Blue-collar workers' adaptation to digitalization: A career construction theory analysis. In Proceedings of the 58th Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 6574-6584). https://doi.org/10.24251/hicss.2025.786
Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98-104. https://doi.org/10.1037/0021-9010.78.1.98
Demiral, G. (2019). Endüstri 4.0'ın insan kaynaklarına yönelik etkileri: Teknolojik değişim farkındalığı üzerine bir araştırma. EKEV Akademi Dergisi, (80), 191-208. https://doi.org/10.17753/ekev1261
Eren, A. S., Özyaşar, K., & Taşlıyan, M. (2020). The effect of technology adoption on job insecurity: A case study in Turkish textile sector. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 1007-1023. https://doi.org/10.33437/ksusbd.706168
Finstad, G. L., Bernuzzi, C., Setti, I., Fiabane, E., Giorgi, G., & Sommovigo, V. (2024). How is job insecurity related to workers' work-family conflict during the pandemic? The mediating role of working excessively and techno-overload. Behavioral Sciences, 14(4), 288. https://doi.org/10.3390/bs14040288
Frey, C. B., & Osborne, M. A. (2017). The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation? Technological Forecasting and Social Change, 114, 254-280. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.08.019

Fu, W., & Zhang, H. (2026). The impact of artificial intelligence application on employees' job insecurity: The moderating roles of self-efficacy and transformational leadership. Frontiers in Psychology, 17, 1786588. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1786588
Geçdoğan Yılmaz, R. (2020). Sınıf öğretmenlerinin iş güvencesi algıları ile mesleki benlik saygıları arasındaki ilişkide örgütsel muhalefetin aracılık etkisi [Doktora tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Hafızoğlu, F. M., & Sen, S. (2019). Understanding the influences of past experience on trust in human-agent teamwork. ACM Transactions on Internet Technology, 19(4), 1-22. https://doi.org/10.1145/3324300
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7. baskı). Pearson.
Hampel, N. (2021). When digital technologies enter the factory: Improving blue-collar workers' attitudes towards new technologies [Doctoral dissertation]. Eberhard Karls Universität Tübingen]. https://doi.org/10.15496/publikation-64973
Hampel, N., & Sassenberg, K. (2021). Needs-oriented communication results in positive attitudes towards robotic technologies among blue-collar workers perceiving low job demands. Computers in Human Behavior Reports, 3, 100086. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2021.100086
Hampel, N., Sassenberg, K., Scholl, A., & Reichenbach, M. (2022). Introducing digital technologies in the factory: Determinants of blue-collar workers' attitudes towards new robotic tools. Behaviour & Information Technology, 41(14), 2973-2987. https://doi.org/10.1080/0144929X.2021.1967448
Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2. baskı). Guilford Press.
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513-524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
Hobfoll, S. E. (2001). The influence of culture, community, and the nested-self in the stress process: Advancing conservation of resources theory. Applied Psychology, 50(3), 337-421. https://doi.org/10.1111/1464-0597.00062
Jamal, M. (1985). Relationship of job stress to job performance: A study of managers and blue-collar workers. Human Relations, 38(5), 409-424. https://doi.org/10.1177/001872678503800502
Koopmans, L., Bernaards, C., Hildebrandt, V., Van Buuren, S., Van der Beek, A. J., & De Vet, H. C. W. (2012). Development of an individual work performance questionnaire. International Journal of Productivity and Performance Management, 62(1), 6-28. https://doi.org/10.1108/17410401311285273
König, C. J., Debus, M. E., Häusler, S., Lendenmann, N., & Kleinmann, M. (2010). Examining occupational self-efficacy, work locus of control and communication as moderators of the job insecurity-job performance relationship. Economic and Industrial Democracy, 31(2), 231-247. https://doi.org/10.1177/0143831X09358629
Köroğlu Kaba, N., & Öztürk, H. (2021). Bireysel iş performansı ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 8(3), 293-302. https://doi.org/10.54304/SHYD.2021.37132
Lapointe, L., & Rivard, S. (2005). A multilevel model of resistance to information technology implementation. MIS Quarterly, 29(3), 461-492. https://doi.org/10.2307/25148692
Locke, E. A. (1973). Satisfiers and dissatisfiers among white-collar and blue-collar employees. Journal of Applied Psychology, 58(1), 67-76. https://doi.org/10.1037/h0035418
Martinko, M. J., Zmud, R. W., & Henry, J. W. (1996). An attributional explanation of individual resistance to the introduction of information technologies in the workplace. Behaviour & Information Technology, 15(5), 313-330. https://doi.org/10.1080/014492996120085a
Nam, T. (2019). Technology usage, expected job sustainability, and perceived job insecurity. Technological Forecasting and Social Change, 138, 155-165. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2018.08.017
Nauman, S., Zheng, C., & Naseer, S. (2020). Job insecurity and work-family conflict: A moderated mediation model of perceived organizational justice, emotional exhaustion and work withdrawal. International Journal of Conflict Management, 31(5), 729-751. https://doi.org/10.1108/IJCMA-09-2019-0159
Parker, S. K., & Grote, G. (2022). Automation, algorithms, and beyond: Why work design matters more than ever in a digital world. Applied Psychology, 71(4), 1171-1204. https://doi.org/10.1111/apps.12241
Reisel, W. D., Probst, T. M., Chia, S. L., Maloles, C. M., & König, C. J. (2010). The effects of job insecurity on job satisfaction, organizational citizenship behavior, deviant behavior, and negative emotions of employees. International Studies of Management & Organization, 40(1), 74-91. https://doi.org/10.2753/IMO0020-8825400105
Saari, T., Leinonen, M., & Tapanila, K. (2022). Sources of meaningful work for blue-collar workers. Social Sciences, 11(1), 2. https://doi.org/10.3390/socsci11010002
Sheehan, A., & Le Dantec, C. A. (2023). Making meaning from the digitalization of blue-collar work. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 7(CSCW2), 345. https://doi.org/10.1145/3610194
Snell, D., & Gekara, V. (2023). Re-examining technology’s destruction of blue-collar work. New Technology, Work and Employment, 38(3), 415-433. https://doi.org/10.1111/ntwe.12259
Sora, B., Höge, T., Caballer, A., Peiró, J. M., & Boada, J. (2021). Job insecurity and performance: The mediating role of organizational justice in terms of type of contract. Psicothema, 33(1), 86-94. https://doi.org/10.7334/psicothema2020.205
Sverke, M., Hellgren, J., & Näswall, K. (2002). No security: A meta-analysis and review of job insecurity and its consequences. Journal of Occupational Health Psychology, 7(3), 242-264. https://doi.org/10.1037/1076-8998.7.3.242
Şahinaslan, E. (2023). İş süreci optimizasyonu: Yöntem, teknoloji, riskler ve fırsatlar. Akademik İzdüşüm Dergisi, 8(2), 570-604.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. baskı). Pearson.
Toshav-Eichner, N., & Bareket-Bojmel, L. (2022). Yesterday's workers in tomorrow's world. Personnel Review, 51(5), 1553-1569. https://doi.org/10.1108/PR-02-2020-0088
Waschull, S., Bokhorst, J. A. C., Wortmann, J. C., & Molleman, E. (2022). The redesign of blue- and white-collar work triggered by digitalization: Collar matters. Computers & Industrial Engineering, 165, 107910. https://doi.org/10.1016/j.cie.2021.107910
Yam, K. C., Tang, P. M., Jackson, J. C., Su, R., & Gray, K. (2023). The rise of robots increases job insecurity and maladaptive workplace behaviors: Multimethod evidence. Journal of Applied Psychology, 108(5), 850-870. https://doi.org/10.1037/apl0001045
Zervas, I. (2026). Digital skills decay and obsolescence in the age of disruptive technologies: Implications for sustainable human resource management. Sustainability, 18(11), 5509. https://doi.org/10.3390/su18115509
Zincirkıran, M., & Tiftik, H. (2014). Innovation or technological madness? A research on the students of business administration for their preferences of innovation and technology. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 4(2), 320-336. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v4-i2/651

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Örgütsel Davranış

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hamit Murat Özcan ^*
0000-0003-1775-3247
Türkiye

Hasan Durmuş
0000-0001-8240-4671
Türkiye

Onur Dirlik
0000-0002-7045-0774
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

24 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

14 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: Global Academic Issues in Social Science

DOI

https://doi.org/10.54733/smar.2024863

IZ

https://izlik.org/JA87GW59EA

APA

Özcan, H. M., Durmuş, H., & Dirlik, O. (2026). Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü. Sosyal Mucit Academic Review, 7(Global Academic Issues in Social Science), 35-62. https://doi.org/10.54733/smar.2024863

AMA

1.Özcan HM, Durmuş H, Dirlik O. Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü. SMAR. 2026;7(Global Academic Issues in Social Science):35-62. doi:10.54733/smar.2024863

Chicago

Özcan, Hamit Murat, Hasan Durmuş, ve Onur Dirlik. 2026. “Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü”. Sosyal Mucit Academic Review 7 (Global Academic Issues in Social Science): 35-62. https://doi.org/10.54733/smar.2024863.

EndNote

Özcan HM, Durmuş H, Dirlik O (01 Ekim 2026) Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü. Sosyal Mucit Academic Review 7 Global Academic Issues in Social Science 35–62.

IEEE

[1]H. M. Özcan, H. Durmuş, ve O. Dirlik, “Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü”, SMAR, c. 7, sy Global Academic Issues in Social Science, ss. 35–62, Eki. 2026, doi: 10.54733/smar.2024863.

ISNAD

Özcan, Hamit Murat - Durmuş, Hasan - Dirlik, Onur. “Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü”. Sosyal Mucit Academic Review 7/Global Academic Issues in Social Science (01 Ekim 2026): 35-62. https://doi.org/10.54733/smar.2024863.

JAMA

1.Özcan HM, Durmuş H, Dirlik O. Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü. SMAR. 2026;7:35–62.

MLA

Özcan, Hamit Murat, vd. “Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü”. Sosyal Mucit Academic Review, c. 7, sy Global Academic Issues in Social Science, Ekim 2026, ss. 35-62, doi:10.54733/smar.2024863.

Vancouver

1.Hamit Murat Özcan, Hasan Durmuş, Onur Dirlik. Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü. SMAR. 01 Ekim 2026;7(Global Academic Issues in Social Science):35-62. doi:10.54733/smar.2024863

Bu dergide yayımlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayrıTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) Lisansı ile lisanslanmıştır.

Technology Affinity and Job Performance in Blue-Collar Workers: The Mediating Role of Job Security

Öz

Anahtar Kelimeler

Mavi Yakalı Çalışanlarda Teknolojiye Yatkınlık ve İş Performansı: İş Güvencesinin Aracı Rolü

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster