ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ

Gülsevim Evsel

doi:10.18490/sosars.911397

ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ

Öz

Türkiye’de üremeye yardımcı teknolojiler (ÜYT) alanında, evli çiftlerin üreme süreçlerinde üçüncü kişilerin bedenleri ve üreme hücrelerinin kullanılması yasaktır ve bu yasağa uymayanlar birtakım yaptırımlarla cezalandırılmaktadır. Bu nedenle bu makale, Türkiye vatandaşlarının bu yasal yaptırımlardan ve toplumsal dışlanmalardan; yani her türlü cezadan kaçınmak için yasadışı yollara başvurmak ve Weber’in ifadesiyle pratik rasyonel davranış sergilemek durumunda kaldığını iddia etmekte ve bu iddiayı saha bulguları ile desteklemektedir. Bu çalışma, araştırmacının 2018 yılında taşıyıcı anneler, yumurta donörleri ve bu yollarla çocuk sahibi olan aileler ve embriyologlarla yüz yüze gerçekleştirdiği nitel görüşmelerden yola çıkarak, bireylerin çocuk sahibi olamamak veya çocuk sahibi olmak için başka bedenlere ihtiyaç duymaları konusunda yaşadıkları toplumsal baskıya ve/veya çevreleri tarafından küçük düşürülmeye karşı geliştirdikleri pratik-rasyonel yönelimlere odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aristoteles (2017). Politika: Bütün Yapıtları-3, F. Akderin (Çev.), İstanbul: Say.
Çamlı, A. Y. (2020). Yeni Bir Toplum Kuram Dinamiği: Pratik Rasyonellik, Kocatepe İİBF Dergisi, 22(1), 14-27.
Evsel, G. (2018). Human Rights Domain for Reproductive Biotechnology: A Qualitative Study on Turkish Case. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilim ve Teknoloji Politikası Çalışmaları EABD.
Foucault, M. (2001). Power. R. Hurley (Çev.), New York: The New.
Foucault, M. (2007). Cinselliğin Tarihi, İstanbul: Ayrıntı.
Franklin, S. (2013). Biological Relatives: IVF, Stem Cells and the Future of Kinship, Duke University.
Fukuyama, F. (2003). İnsan Ötesi Geleceğimiz: Biyoteknoloji Devriminin Sonuçları, A. Fromm (Çev.), Ankara: ODTÜ.
Gürtin, Z. B. (2012). Practitioners as Interface Agents between the Local and the Global: The Localization of IVF in Turkey, Academia.

Gürtin, Z. B., Inhorn, M. C. ve Tremayne, S. (2015). Islam and Assisted Reproduction in the Middle East: Comparing the Sunni Arap World,
Shia Iran and Secular Turkey, Book Chapter 165 in The Changing World Religion Map, Springer Science and Business Media Dordrecht, 3137-3153.
Habermas, J. (2003). İnsan Doğasının Geleceği, K. H. Ökten (Çev.). İstanbul: Everest.
Kant, I. (2005). Aydınlanma Nedir? Liberal Düşünce. A. Yayla (Çev.), 20(38-39), 225-230.
Malthus, T. (1998). An Essay on the Principle of Population, Electronic Scholarly Publishing Project. URL: http://www.esp.org/books/malthus/population/malthus.pdf
Mutlu, B. (2018). Gizleyerek Aile Olmak: Yurtdışında Yasaklı Biyoteknolojilerle Çare Arayışları. Toplum ve Bilim, 144, 161-194.
Özbay, F. (1999). Türkiye’de Evlatlık Kurumu: Köle mi Evlat mı? (Çevrimiçi) URL:
https://www.academia.edu/1156044/T%C3%9CRK%C4%B0YEDE_EVLATLIK_KURUMU_K%C3%96LE_M%C4%B0_EVLAT_MI
Türkmendağ, İ. (2012). Home and Away: The Turkish Ban on Donor Conception. Law, Innovation and Technology, 4: 2, 144-164.
Ungan Çalışkan, H. (2016). Bırakınız Taşısınlar: Taşıyıcı Anneliğe Güncel Bakış, MÜHF-HAD, 22(1).
Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete no 27513, 6 Mart 2010. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/03/20100306-10.htm
Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete no 29135, 30 Eylül 2014. URL: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20085&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Weber, M. (1950). The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, Third Impression. Tr. T. Parsons, New York: Charles Scripner’s Son.
Weber, M. (2012). Sosyolojinin Temel Kavramları, İstanbul: Yarın.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gülsevim Evsel Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

7 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

9 Mart 2020

Kabul Tarihi

22 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 24 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18490/sosars.911397

IZ

https://izlik.org/JA36NX88KL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Evsel, G. (2021). ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 24(1), 216-246. https://doi.org/10.18490/sosars.911397

AMA

1.Evsel G. ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ. SAD / JSR. 2021;24(1):216-246. doi:10.18490/sosars.911397

Chicago

Evsel, Gülsevim. 2021. “ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 24 (1): 216-46. https://doi.org/10.18490/sosars.911397.

EndNote

Evsel G (01 Nisan 2021) ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 24 1 216–246.

IEEE

[1]G. Evsel, “ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ”, SAD / JSR, c. 24, sy 1, ss. 216–246, Nis. 2021, doi: 10.18490/sosars.911397.

ISNAD

Evsel, Gülsevim. “ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 24/1 (01 Nisan 2021): 216-246. https://doi.org/10.18490/sosars.911397.

JAMA

1.Evsel G. ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ. SAD / JSR. 2021;24:216–246.

MLA

Evsel, Gülsevim. “ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, c. 24, sy 1, Nisan 2021, ss. 216-4, doi:10.18490/sosars.911397.

Vancouver

1.Gülsevim Evsel. ÜREMEYE YARDIMCI TEKNOLOJİ YASAKLARINA KARŞILIK PRATİK-RASYONEL DAVRANIŞ. SAD / JSR. 01 Nisan 2021;24(1):216-4. doi:10.18490/sosars.911397

Cited By

GAMET DONASYONU UYGULAMALARINDA ETİK VE YASAL PERSPEKTİFLER

Hippocrates Medical Journal

https://doi.org/10.58961/hmj.1801583