Araştırma Makalesi

DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ

Cilt: 24 Sayı: 45 31 Temmuz 2023
PDF İndir
TR EN

DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ

Öz

Uluslararası sistemde nükleer silahlanmanın çoğalmasını engellemek ve nihai olarak nükleer silahsızlanmanın gerçekleşmesini sağlamak amacıyla oluşturulan çeşitli mekanizmalar ve yapılar, devletlerin büyük çoğunlukla uyum sağladığı küresel bir nükleer düzenin oluşmasına yol açmıştır. Ancak, son dönemde küresel sistemde yaşanan gelişmelere ve birtakım unsurlara bağlı olarak bu düzenin zayıfladığı düşünülmektedir. Bu çalışmada, nükleer silaha sahip olmayan devletlerin söz konusu küresel düzene yönelik duruşları ve yaklaşımları incelenmiştir. Çalışmada, ilk olarak, düzen ve nükleer düzen kavramları açıklanmıştır. Daha sonra nükleer silaha sahip olmayan devletlerin mevcut nükleer düzene yönelik bakış açıları üç devlet üzerinden ele alınmıştır. Çalışmada örnek olarak incelenecek olan bu devletler Türkiye, Brezilya ve Güney Afrika’dır. Çalışmada, nükleer düzenin risk altında olduğu ve nükleer silaha sahip olmayan bu devletlerin her ne kadar benzer kategoride yer almış olsalar da zayıflayan nükleer düzene ve bu düzeni oluşturan yapılara karşı yaklaşımlarında nükleer tecrübelerine, beklentilerine ve güvenlik anlayışlarına bağlı olarak çeşitli farklılıklar görüldüğü sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akkuyu’da nükleer santral kuruluyor. (2010, Temmuz 21). Cumhuriyet Gazetesi. https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/akkuyuda-nukleer-santral-kuruluyor-164462 Ambassador Jerry Matjila: Briefing of Non-Proliferation of Nuclear Weapons ahead of 2020 Review Conference. (2020, Şubat 26). South African Government. https://www.gov.za/speeches/non-proliferation-27-feb-2020-0000
  2. Anthony, I. (2010, Haziran 11). The end of deference: Iran, Brazil and Turkey and the Nuclear Fuel Swap (ARI). The Elcano Royal Institute. https://www.realinstitutoelcano.org/en/analyses/the-end-of-deference-iran-brazil-and-turkey-and-the-nuclear-fuel-swap-ari/
  3. Arbatov, A. (2019). Mad momentum redux? The rise and fall of nuclear arms control. Survival, 61(3), 7-38.
  4. Bakan Dönmez duyurdu: Akkuyu’ya ilk nükleer yakıt 27 Nisan’da gelecek. (2023, Mart 29). Hürriyet Gazetesi. https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/bakan-donmez-duyurdu-akkuyuya-ilk-nukleer-yakit-27-nisanda-gelecek-42242485
  5. Booth, K. & Wheeler, N. J. (2008). Rethinking the security dilemma. Unpublished paper, Aberystwith University, UK.
  6. Brazil. (2023, Şubat 02). ICAN. https://www.icanw.org/brazil?locale=en
  7. Brazil. (2022). OPANAL. https://www.opanal.org/en/brazil/
  8. Cirincione, J. (2014, Ağustos 18). A brief history of the Brazilian nuclear program. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/2004/08/18/brief-history-of-brazilian-nuclear-program-pub-15688

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Güvenlik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2023

Kabul Tarihi

11 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 24 Sayı: 45

Kaynak Göster

APA
Gürzel Aka, G. A., & Süvari, K. (2023). DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(45), 521-537. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1251645
AMA
1.Gürzel Aka GA, Süvari K. DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;24(45):521-537. doi:10.21550/sosbilder.1251645
Chicago
Gürzel Aka, Günay Aylin, ve Kahraman Süvari. 2023. “DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (45): 521-37. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1251645.
EndNote
Gürzel Aka GA, Süvari K (01 Temmuz 2023) DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 45 521–537.
IEEE
[1]G. A. Gürzel Aka ve K. Süvari, “DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ”, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 45, ss. 521–537, Tem. 2023, doi: 10.21550/sosbilder.1251645.
ISNAD
Gürzel Aka, Günay Aylin - Süvari, Kahraman. “DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/45 (01 Temmuz 2023): 521-537. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1251645.
JAMA
1.Gürzel Aka GA, Süvari K. DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;24:521–537.
MLA
Gürzel Aka, Günay Aylin, ve Kahraman Süvari. “DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 45, Temmuz 2023, ss. 521-37, doi:10.21550/sosbilder.1251645.
Vancouver
1.Günay Aylin Gürzel Aka, Kahraman Süvari. DÖNÜŞEN KÜRESEL NÜKLEER DÜZENE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TÜRKİYE, BREZİLYA VE GÜNEY AFRİKA ÖRNEKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Temmuz 2023;24(45):521-37. doi:10.21550/sosbilder.1251645