Araştırma Makalesi

DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ

Cilt: 27 Sayı: 52 30 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ

Öz

Dijitalleşen dünyada ebeveynlik; pedagojik ve ahlaki sorumluluklarla örülü, toplumsal cinsiyet rolleriyle şekillenen çok katmanlı bir rejime dönüşmüştür. Literatürde dijital ebeveynlik genellikle çocuk güvenliği odaklı ele alınırken, kadının üstlendiği görünmeyen dijital emek yükü ve bu sürecin toplumsal cinsiyetli doğası yeterince sorunsallaştırılmamıştır. Bu çalışma kapsamında dijital bakım; yalnızca çocuğun ekran süresini kısıtlayan teknik bir denetim değil, çocuğun dijital dünyadaki varlığını pedagojik, ahlaki ve duygusal olarak yöneten, 7/24 tetikte olmayı gerektiren ve geleneksel ev içi bakım emeğinin siber alana genişlemiş bir formu olarak tanımlanmaktadır. Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (YPA) yöntemiyle yürütülen araştırmada, 15 anne ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bulgular, dijital bakımın anneler için “hiper-tetikte olma” gerektiren görünmez bir emeğe dönüştüğünü ve “algoritmik suçluluk” ürettiğini ortaya koymaktadır. Buna rağmen anneler, mikro-manevralar ve siber-dayanışma ağları geliştirerek aktif özneler olarak konumlanmaktadır. Sonuç olarak çalışma, dijital bakımın bireysel bir yükten “teknolojik ortak alan” meselesine dönüştürülmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Makale araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Bu çalışma için gerekli etik kurul izni, Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulunun 02.10.2025 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıda 531 sayılı kararla alınmıştır.

Kaynakça

  1. Abidin, C. (2017a). #familygoals: Family influencers, calibrated amateurism, and privatised spirituality. SMC Media and Communication, 5(2), 1-5.
  2. Abidin, C. (2017b). #familygoals: Family influencers, stylized presentations, and the meaning of freedom. Social Media + Society, 3(2), 1-15.
  3. Abidin, C. (2017c). Please subscribe!: Influencer mothers and the commodification of affective labor on YouTube. Social Media + Society, 3(2), 1-11.
  4. Andrejevic, M. (2005). The work of watching one another: Lateral surveillance, risk, and governance. Surveillance & Society, 2(4), 479-497.
  5. Cochrane, K. (2013). All the rebel women: The rise of the fourth wave of feminism. Guardian Books.
  6. Cockburn, C. (1992). The circuit of technology: Gender, identity and power. R. Silverstone, E. Hirsch (Ed.), Consuming Technologies: Media and İnformation in Domestic Spaces içinde (32-47. ss.), Routledge.
  7. Cowan, R. S. (1983). More work for mother: The ironies of household technology from the open hearth to the microwave. Basic Books.
  8. Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. SAGE Publications.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları, Toplumsal Cinsiyet ve Cinsellik Antropolojisi, Aile ve İlişkiler Sosyolojisi, Kadın Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

2 Şubat 2026

Kabul Tarihi

9 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 52

Kaynak Göster

APA
Tuna Dur, G. (2026). DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(52), 1035-1059. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1879906
AMA
1.Tuna Dur G. DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;27(52):1035-1059. doi:10.21550/sosbilder.1879906
Chicago
Tuna Dur, Gülden. 2026. “DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 (52): 1035-59. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1879906.
EndNote
Tuna Dur G (01 Eylül 2026) DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 52 1035–1059.
IEEE
[1]G. Tuna Dur, “DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ”, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 27, sy 52, ss. 1035–1059, Eyl. 2026, doi: 10.21550/sosbilder.1879906.
ISNAD
Tuna Dur, Gülden. “DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 27/52 (01 Eylül 2026): 1035-1059. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1879906.
JAMA
1.Tuna Dur G. DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;27:1035–1059.
MLA
Tuna Dur, Gülden. “DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 27, sy 52, Eylül 2026, ss. 1035-59, doi:10.21550/sosbilder.1879906.
Vancouver
1.Gülden Tuna Dur. DİJİTAL BAKIMIN CİNSİYETLİ MİMARİSİ: SİBER-HANE İÇİNDE EMEK, İKTİDAR VE SİBER DAYANIŞMA PRATİKLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Eylül 2026;27(52):1035-59. doi:10.21550/sosbilder.1879906