A MULTI-PHASE RESIDENTIAL AREA AT ADRAMYTTEION: A FIRST ASSESSMENT OF A ROMAN PERIOD ATRIUM-CENTERED RESIDENCE AND AN ADJACENT MULTI-PHASE COMPLEX

Öz

This article presents a first assessment of recent excavations at Adramytteion (Ören), where an atrium-centered Roman residential complex and an adjacent multi-phase complex were uncovered. The Roman complex is organized around a central atrium, with mosaic-paved reception rooms and service and water-related spaces connected within the same plan. Pipes, channels, drains, and floor treatments show that water management was an important part of the building. Stratigraphic evidence suggests at least two main phases: an earlier phase in which the atrium functioned as an open or semi-open court, and a later phase in which parts of the complex were repaired and reorganized after a destruction event. The adjacent complex preserves a longer sequence, from Hellenistic foundations to Roman modifications and a late phase marked by storage and workshop activity, including pithos installations. These remains can be compared with other elite domestic complexes in western Asia Minor, especially in the combination of central court planning, reception spaces, and water-related installations. Focusing on plan, function, and architectural change, this article offers a preliminary framework for future work. Detailed study of the villa type and the mosaics will be presented separately.

Anahtar Kelimeler

• Adramytteion
• Roman domestic architecture
• Roman villa
• water management
• multi-phase occupation

Adramytteion’da Çok Evreli Bir Konut Alanı: Atrium Merkezli Bir Roma Dönemi Konutu ve Bitişik Çok Evreli Komplekse İlişkin İlk Değerlendirme

Öz

Bu makale, Adramytteion’da (Ören) yakın dönem kazılarıyla ortaya çıkarılan çok evreli bir konut alanına ilişkin ilk değerlendirmeyi sunmaktadır. İnceleme alanında, atrium merkezli bir Roma dönemi konut kompleksi ile ona bitişik, uzun süreli yeniden kullanım izleri taşıyan çok evreli bir mekânsal çekirdek birlikte değerlendirilmiştir. Roma dönemi konutunda atrium, mekânları organize eden ana unsur olarak okunmakta; çevresinde mozaik tabanlı temsil mekânları ile servis ve ıslak kullanıma yönelik teknik birimler bütüncül bir plan kurgusu oluşturmaktadır. Stratigrafik veriler, atriumun erken evrede su yönetimiyle ilişkili açık/yarı açık bir alan olarak tasarlandığını, sonraki evrede ise yeniden düzenlenerek kısmen iç mekân niteliği kazandığını göstermektedir. Bitişik çekirdekte Hellenistik temellerden Roma dönemi teknik dönüşümlerine ve geç dönem depolama/işlik kullanımına uzanan bir süreklilik izlenmektedir. Çalışma, plan okunabilirliği, mekânsal işlev dağılımı ve mimari dönüşüm süreçlerine odaklanmakta; mimari tipoloji ile mozaik ikonografisine ilişkin ayrıntılı çözümlemeler ileri yayınlara bırakılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Adramytteion
• Roma Dönemi villası
• atrium merkezli konut
• su yönetimi
• çok evreli yerleşim

Kaynakça

1. Adam, J. P. (1994). Roman building: Materials and techniques. Routledge.
2. Aphrodisias Excavations (2026, March 20). Atrium House. https://aphrodisias-excavations.com/atriumhouse/
3. Clarke, J. R. (1991). The houses of Roman Italy, 100 B.C.-A.D. 250: Ritual, space, and decoration. University of California Press.
4. Dunbabin, K. M. D. (1999). Mosaics of the Greek and Roman world. Cambridge University Press.
5. Ellis, S. (2000). Roman housing. Duckworth.
6. Kavas, K. R. (2012). A critical review of the Roman atrium house: Reading the material evidence on ‘atrium’. METU Journal of the Faculty of Architecture, 29(2),143-155.
7. Laurence, R. (1994). Roman Pompeii: Space and society. Routledge.
8. Murphy, E. A. & Uytterhoeven, I. (2022). Late antique industry in the urban public and private spaces of Asia Minor. Adalya, (25), 137-159.

9. ÖAW (2026, March 20). Austrian Archaeological Institute, Ephesos - Hanghaus 2 https://www.oeaw.ac.at/en/oeai/forschung/altertumswissenschaften/projekte-in-publikationsvorbereitung/ephesos-die-hanghaeuser/hanghaus-2
10. Özgen, H. M. (2018). Adramytteion (Ören) 2015 - 2016 yılları kazı ve onarım çalışmaları. 39. Uluslararası Kazı Sonuçları Toplantısı, 3, (pp. 503-525), Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayınları.
11. Özgen, H. M. (2022). Güncel kültür envanterinin kamusal planlama süreçlerindeki önemi: Adramytteion (Ören) ve Körfez güney sahası (Burhaniye - Gömeç - Ayvalık) örneği. Mysia ve Çevre Kültürleri Sempozyumu, (pp. 17-44), Ege Yayınları.
12. Uytterhoeven, I. (2011). Bathing in a ‘western style’: Private bath complexes in Roman and late antique Asia Minor. Istanbuler Mitteilungen, (61), 287-346.
13. Vitruvius. (1999). Ten books on architecture. (Trans.: I. D. Rowland, Comm.: T. N. Howe), Cambridge University Press. (Original work published ca. 1st century BCE)
14. Wallace-Hadrill, A. (1988). The social structure of the Roman house. Papers of the British School at Rome, (56), 43-97.
15. Wallace-Hadrill, A. (1994). Houses and society in Pompeii and Herculaneum. Princeton University Press.
16. Ward-Perkins, B. (2005). The fall of Rome and the end of civilization. Oxford University Press.