TR
EN
Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi
Öz
Bu makale Samsun sahasından elde edilen bulgulara dayanarak, cerrahi alet üretiminde usta-çırak etkileşimi yoluyla örtük bilginin nasıl edinilip aktarıldığını incelemektedir. Çalışma, usta-çırak etkileşiminde gözlem-taklit-tekrar-kalibrasyon zincirini başat aktarım mekanizmaları olarak kavramsallaştırırken; hikâye anlatımını, koordinasyonun ve kalite sürekliliğinin sağlanmasını destekleyen tamamlayıcı bir pratik olarak konumlandırmaktadır. Yöntem olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler, katılımcı gözlem ve video-etnografi birlikte kullanılmıştır. Bulgular, atölyede dokunsal geri bildirim, işitsel ritim ve görsel kontrolün hizalanmasıyla kurulan bir duyusal rejim üzerinden bedenleşmiş öğrenmenin gerçekleştiğini; okuldan işyerine geçişte yazılı/kural temelli şemaların bedenleşmiş şemalara dönüştüğünü göstermektedir. Ayrıca çalışma, örgütsel öğrenme yazınına, örtük bilgiyi yalnızca bir içerik olarak değil, aynı zamanda işin icrası sırasında kalibre edilen ilişkisel bir süreç olarak ele alan bir çerçeve önermektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Deutsche Forschungsgemeinschaft/ German Research Foundation (DFG)
Proje Numarası
551920228
Etik Beyan
Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG) tarafından finanse edilen MediCluster araştırma projesi, 21 Temmuz 2025 tarihinde Max Weber Vakfı Etik Komitesi tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır. Komite, insan verileriyle çalışmaya ilişkin tüm etik konuların en yüksek etik standartlara göre belirlenmesi ve ele alınmasını onaylamıştır. Onay Referansı: 2025-03 MediCluster Sahinol OII.
Teşekkür
Samsun’daki saha çalışmamıza verdikleri değerli destek için başta Bahadır ve Şahinol aileleri olmak üzere tüm katkı sunanlara içtenlikle teşekkür ederiz. Samsun’da görüşmelerimize zaman ayıran ve deneyimlerini paylaşan tüm katılımcılara minnettarız.
Gülşah Başkavak'ın desteğiyle yapılan görüşmeler ve saha araştırması; kendisine de ayrıca teşekkür ederiz.
Bu makaleye sundukları değerli görüş ve yorumları için Gülşah Başkavak’a ve Uğur Kocager’e teşekkür ederiz.
Ayrıca, makalenin niteliğini önemli ölçüde artıran dikkatli değerlendirmeleri ve yapıcı geri bildirimleri için hakemlere teşekkür ederiz.
Bu çalışma, Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG, Alman Araştırma Topluluğu) tarafından finanse edilmiştir – Proje Numarası: 551920228.
Araştırma, Max Weber Vakfı’na bağlı Orient-Institut Istanbul bünyesinde yürütülmüştür.
Kaynakça
- Al-Zoubi, M. O., Masa’deh, R. E., & Twaissi, N. (2025). Exploring the relationship among structured-on-the job training, mentoring, job rotation, work environment factors and tacit knowledge transfer. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 55(1), 240–267. https://doi.org/10.1108/VJIKMS-06-2022-0199
- Alonso, D. A., & Kok, S. (2021). Knowledge and the family firm through generations: A knowledge-based approach in various geographic contexts. Knowledge Management Research & Practice, 19(2), 239–252. https://doi.org/10.1080/14778238.2020.1762254
- Andersson, J., & Östman, L. (2015). A transactional way of analysing the learning of “tacit knowledge”. Interchange, 46(3), 271–287. https://doi.org/10.1007/s10780-015-9252-8
- Armbrecht, F. R., Chapas, R. B., Chappelow, C. C., Farris, G. F., Friga, P. N., Hartz, C. A., McIlvaine, M. E., Postle, S. R., & Whitwell, G. E. (2001). Knowledge management in research and development. Research-Technology Management, 44(4), 28–28. https://doi.org/10.1080/08956308.2001.11671438
- Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.
- Bartol, K. M., & Srivastava, A. (2002). Encouraging knowledge sharing: The role of organizational reward systems. Journal of Leadership & Organizational Studies, 9(1), 64–76.
- Bechky, B. A. (2003). Sharing meaning across occupational communities: The transformation of understanding on a production floor. Organization Science, 14(3), 312–330. http://www.jstor.org/stable/4135139
- Bell, P. (2001). Content analysis of visual image. In T. Van Leewen & C. Jewitt (Eds.), The handbook of visual analysis (pp. 10–34).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
5 Kasım 2025
Kabul Tarihi
28 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 51
APA
Uçarol, A. B., & Şahinol, M. (2026). Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi. Sosyoloji Dergisi, 51, 31-56. https://doi.org/10.59572/sosder.1818271
AMA
1.Uçarol AB, Şahinol M. Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi. JOS. 2026;(51):31-56. doi:10.59572/sosder.1818271
Chicago
Uçarol, Ayşe Berna, ve Melike Şahinol. 2026. “Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi”. Sosyoloji Dergisi, sy 51: 31-56. https://doi.org/10.59572/sosder.1818271.
EndNote
Uçarol AB, Şahinol M (01 Mayıs 2026) Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi. Sosyoloji Dergisi 51 31–56.
IEEE
[1]A. B. Uçarol ve M. Şahinol, “Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi”, JOS, sy 51, ss. 31–56, May. 2026, doi: 10.59572/sosder.1818271.
ISNAD
Uçarol, Ayşe Berna - Şahinol, Melike. “Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi”. Sosyoloji Dergisi. 51 (01 Mayıs 2026): 31-56. https://doi.org/10.59572/sosder.1818271.
JAMA
1.Uçarol AB, Şahinol M. Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi. JOS. 2026;:31–56.
MLA
Uçarol, Ayşe Berna, ve Melike Şahinol. “Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi”. Sosyoloji Dergisi, sy 51, Mayıs 2026, ss. 31-56, doi:10.59572/sosder.1818271.
Vancouver
1.Ayşe Berna Uçarol, Melike Şahinol. Cerrahi Alet Üretiminde Duyusal Rejim ve Kalibrasyon: Usta-Çırak Etkileşimlerinde Örtük Bilgi. JOS. 01 Mayıs 2026;(51):31-56. doi:10.59572/sosder.1818271