EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ
Öz
BRICS ülkeleri, ihraç ettiği ürünlerde sahip olduğu bilgi ve çeşitlilikten kaynaklı olarak son dönemde büyüme literatüründe önemli bir konuma sahip olmuştur. Bu durum, yükselen ekonomiler arasında yer alan BRICS ülkeleri ile Türkiye ekonomisini karşılaştırmalı incelemeyi gerektirmiştir. Bu çalışmanın amacı, BRICS ülkeleri ve Türkiye’nin 1995-2022 arası dönemde, ekonomik karmaşıklık düzeyi ile büyüme değerleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada, ekonomik karmaşıklık endeksi (EKE) ve kişi başına düşen gelir (KBDG) değişkenleri kullanılarak panel veri analiz yöntemi uygulanmıştır. İlgili çalışmada; Breusch-Pagan (1980) LM testi ile yatay kesit bağımlılık durumu, Pesaran Yamagata (2008) delta testi ile homojenlik durumu ve Pesaran (2007) CADF ikinci nesil birim kök testi ile durağanlık durumu sınanmıştır. I(1) seviyede durağan seriler arasındaki eşbütünleşme durumu, Gengenbach, Urbain ve Westerlund (GUW) (2016) eşbütünleşme testi ile belirlenmiştir. Uzun dönemde eşbütünleşme katsayıları ise Ortak İlişkili Etkiler (CCE) tahmincisi ile tespit edilmiştir. Son olarak panel nedensellik ilişkisi, panel Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) testi ile belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda; BRICS-T ülkeleri örneğinde, kısa dönemde ekonomik karmaşıklıktan büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu; uzun dönemde ise büyümeden ekonomik karmaşıklığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu görülmektedir. Sonuç olarak, Türkiye, gelecek dönemde BRICS ülkelerinin iktisadi birliğine dâhil edilirse, ekonomik olarak uyum sağlayabilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baltagi, B., H., Feng, Q. ve Kao, C., (2012), “A Lagrange Multiplier Test For Cross-Sectional Dependence in A Fixed Effects Panel Data Model”, Journal of Econometrics, 170 (1), 164-177.
- Bayar, İ., (2022), “Ekonomik Karmaşıklık İndeksi ve Ekonomik Büyüme: CIVETS Ülkelerinden Ampirik Kanıtlar”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 36, 237-251.
- Boğa, S., (2019), “Ekonomik Karmaşıklık Seviyesinin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Geçiş Ülkeleri İçin Bir Panel Zaman Serisi Analizi”, Akademik Hassasiyetler, 6 (12), 357-386.
- Breusch, T., S. ve Pagan, A., R., (1980), “The Lagrange Multiplier Test and Its Application to Model Specification in Econometrics”, Review of Economic Studies, 47, 239-253.
- Çeştepe, H. ve Çağlar, O., (2017), “Ürün Sofistikasyonu ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Panel Veri Analizi”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICMEB17 Özel Sayısı, 992-1000.
- Çınar, M. (2021). Panel Veri Ekonometrisi Stata ve Eviws Uygulamalı, Bursa: Ekin Yayınevi.
- Doğan, D., (2021), Demokrasi Göstergelerinin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: BRICS-T Ülkelerinden Ampirik Bulgular, Yüksek Lisans Tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Makroekonomik Teori
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
1 Mayıs 2025
Yayımlanma Tarihi
1 Mayıs 2025
Gönderilme Tarihi
13 Ocak 2025
Kabul Tarihi
1 Mayıs 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 17
APA
Öner, R. B., & Kösekahyaoğlu, L. (2025). EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi, 7(17), 13-32. https://izlik.org/JA49AC73GT
AMA
1.Öner RB, Kösekahyaoğlu L. EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. SOSGÜZ. 2025;7(17):13-32. https://izlik.org/JA49AC73GT
Chicago
Öner, Rümeysa Buket, ve Levent Kösekahyaoğlu. 2025. “EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ”. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi 7 (17): 13-32. https://izlik.org/JA49AC73GT.
EndNote
Öner RB, Kösekahyaoğlu L (01 Mayıs 2025) EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi 7 17 13–32.
IEEE
[1]R. B. Öner ve L. Kösekahyaoğlu, “EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ”, SOSGÜZ, c. 7, sy 17, ss. 13–32, May. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49AC73GT
ISNAD
Öner, Rümeysa Buket - Kösekahyaoğlu, Levent. “EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ”. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi 7/17 (01 Mayıs 2025): 13-32. https://izlik.org/JA49AC73GT.
JAMA
1.Öner RB, Kösekahyaoğlu L. EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. SOSGÜZ. 2025;7:13–32.
MLA
Öner, Rümeysa Buket, ve Levent Kösekahyaoğlu. “EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ”. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi, c. 7, sy 17, Mayıs 2025, ss. 13-32, https://izlik.org/JA49AC73GT.
Vancouver
1.Rümeysa Buket Öner, Levent Kösekahyaoğlu. EKONOMİK KARMAŞIKLIK VE BÜYÜME: BRICS-T ÜLKELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. SOSGÜZ [Internet]. 01 Mayıs 2025;7(17):13-32. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49AC73GT