Araştırma Makalesi

GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA

Cilt: 7 Sayı: 1 29 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA

Öz

Son yıllarda bilişsel sosyolojinin öne çıkmasıyla birlikte, gittikçe daha fazla araştırmacı, insan bilişinin kültürel kökleri ve kültürün eylemi motive ettiği bilişsel mekanizmalar üzerinde çalışmaktadır. Bu yönelimin bir neticesi olarak sosyal bilişsel gerçeklikle ilişkilendirilen, yorumlayıcı kültürel analiz yaklaşımlarına dair literatür hızla gelişti. Bilişsel sosyolojinin kültürel geleneği, insan bilincinin kültürel gruplara ve tarihsel akışa göre nasıl değiştiği ile ilgilidir. Bu teoriye göre, bir aktör, özneler arası dünyaya girerken, aynı zamanda bilişsel olarak da sosyalleşir ve nesnelere başkalarıyla ortak anlam verir. Birey, bir yandan kültürel bilişselliği deneyimlerken, diğer yandan, kasıtlı failler olarak anladığı "öteki" insanları, sosyal gerçekliğin optiğinden görür. Kişisel ve toplumsal benliğini bu şekilde inşa eden aktör, ileriki aşamada, dünyadaki düşünce toplulukları ile iletişimsel eyleme geçerek, sosyal ve kültürel kimliğini test eder. Bu çalışmada, eylemi etkileyen kültürel mekanizmaların ampirik incelemesine girmeyeceğiz. Bilişsel sosyal gerçekliğin gündelik yaşamda konsept kullanımını ortaya çıkartan gerçeklik biyografisini ele almaya çalışacağız. Ayrıca, yeniden üretimi, düşünümsel mekanizmaya dönüştürecek şekilde, daha fazla iletinin bilişsel kapasiteye ulaşmasına neden olan gerçekliğin sosyal pozisyonunu etraflıca inceleyeceğiz. Bunun için de kültür sosyolojisinin tarihsel anlatımından çok, modern bilişsel sosyolojiye veri sağlayan sosyal bilişsel sürecin ana noktalarına özet olarak değineceğiz. İnsan bilişinin kültürel kökleri bilişsel farklılıkları bir ölçüde açıklar. Günümüzün işlevsel gerçekliğini biçimleyen Batı bilincinin arkasında başka bir deneyimsel farkındalık olduğu aşikardır. Gecikmiş modernitede, sosyal gerçekliği oluşturan fenomenlerin mekanizmaları, gündelik yaşamda farklı bağlamsal durumlara atıfta bulunduğu için, eylemliliğin düşünümsel neticesi, bilişselliğin standart zamanında sapmalara neden olur. Bilişsel deneyimin karakterine odaklandığımız bu makalede, bilişsel gerçekliğin asimetrik konumlanışını esas alarak, özellikle gecikmiş modern toplumlarda, farklı bir eleştirel gerçeklik açıklamasının bireysel ve toplumsal zorunluluk haline geldiğini savunacağız.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arthur, R. T. (2018). Monads, Composition, and Force Ariadnean Threads through Leibniz’s Labyrinth. Great Clarendon Street, Oxford,, UK: Oxford University Press.
  2. Benton, T. (2016). Sosyolojinin Felsefi Kökenleri (2 Baskı b.). (Ü. Tatlıcan, Çev.) İstanbul: Küre.
  3. Brandom, R. B. (2008). Between Saying and Doing: Towards an Analytic Pragmatism. Oxford New York : Oxford University Press .
  4. Brandom, R. B. (2009). Reason in Philosophy. Massachusetts - London, England: The Belknap Press of Harvard University Press Cambridge.
  5. Brassier, R. (2007). Nihil Unbound Enlightenment and Extinction. New York: Palgrave Macmillan. Buroker, J. V. (2006). Kant's Critique of Pure Reason. Cambridge , UK: Cambridge University Press.
  6. Cassirer, E. (2000). The Individual and the Cosmos in Renaissance Philosophy . (M. Domandi, Çev.) New York: Dover edition.
  7. Cassirer, E., Kristeller, P. O., & Randall, J. H. (Dü). (1948). The Renaissance Philosophy of Man. Chicago: University of Chicago Press.
  8. Christensen, C. B. (2008). Self and World − From Analytic Philosophy to Phenomenology. Berlin-New York: Walter de Gruyter.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

13 Nisan 2022

Kabul Tarihi

6 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 7 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yıldız, E. (2023). GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA. Sosyoloji Notları, 7(1), 2-26. https://izlik.org/JA92WF52TB
AMA
1.Yıldız E. GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA. sosnot. 2023;7(1):2-26. https://izlik.org/JA92WF52TB
Chicago
Yıldız, Ethem. 2023. “GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA”. Sosyoloji Notları 7 (1): 2-26. https://izlik.org/JA92WF52TB.
EndNote
Yıldız E (01 Haziran 2023) GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA. Sosyoloji Notları 7 1 2–26.
IEEE
[1]E. Yıldız, “GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA”, sosnot, c. 7, sy 1, ss. 2–26, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92WF52TB
ISNAD
Yıldız, Ethem. “GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA”. Sosyoloji Notları 7/1 (01 Haziran 2023): 2-26. https://izlik.org/JA92WF52TB.
JAMA
1.Yıldız E. GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA. sosnot. 2023;7:2–26.
MLA
Yıldız, Ethem. “GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA”. Sosyoloji Notları, c. 7, sy 1, Haziran 2023, ss. 2-26, https://izlik.org/JA92WF52TB.
Vancouver
1.Ethem Yıldız. GECİKMİŞ MODERNİTEDE SOSYAL BİLİŞSEL KRİZ: MODERN GERÇEKLİĞİN GELİŞİMSEL GRAMERİ ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA. sosnot [Internet]. 01 Haziran 2023;7(1):2-26. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92WF52TB