Jean-Christophe Grangé’nin Le Vol des Cigognes (Leyleklerin Uçuşu) Adlı Eserinde Geçen Deyimlerin Lawrence Venuti’nin Yerlileştirme ve Yabancılaştırma Çeviri Stratejileri Çerçevesinde İncelenmesi

Polisiye tür, tıpkı çevirinin yıllarca dilbilimin bir alt dalı olarak görülüp özerk bir bilim dalı haline geç gelmesi gibi, edebî camiada çok saygın olarak addedilmemektedir. Polisiye türe olan ilginin, dünya çapında I. ve II. Dünya Savaşı zamanında, ülkemizde ise 1990’lı yıllarda giderek arttığı tespit edilmiştir. Söz konusu bu eğilim, ilk örneklerin tefrika olarak ortaya çıkarak zaman içerisinde çeviri aracılığıyla başka dillere aktarılmasına neden olmuş ve en nihayetinde özgün eser üretme sürecine girilmiştir. Osmanlı Dönemi’nden başlayarak çeviri ve polisiye türün Tanzimat ve ilerleyen yıllarda hangi evrelerden geçtiğini kısaca konu alan bu çalışma, aynı zamanda çevirisinde sıklıkla sorun yaşanan deyimlerin erek kültürde eşdeğerliklerinin bulunurken nasıl bir yol izlenmesine dair örnekler sunmaktadır. Bu çalışmanın konusunu, Fransız polisiye yazarı Jean-Christophe Grangé’nin Le Vol des Cigognes (Leyleklerin Uçuşu) adlı eserinde geçen deyimlerin, Lawrence Venuti’nin yerlileştirme ve yabancılaştırma çeviri stratejileri çerçevesinde, İngilizce ve Türkçe dillerindeki çevirileri ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi oluşturmaktadır. Lawrence Venuti’nin bahsi geçen stratejilerine ek olarak aynı zamanda çalışma kapsamında çevirmenin görünürlüğü/ görünmezliği hususu da irdelenmiştir. Bu çalışma yoluyla hem İngilizce hem de Türkçe erek metin çevirmenlerinin büyük oranda yerlileştirme çeviri stratejisine başvurarak görünmez olmayı tercih ettikleri sonucuna varılmıştır. Buradan hareketle, erek metin çevirmenlerinin kolay okunur metinler üretme çabasında oldukları anlaşılmıştır.

Detective fiction is not considered as an elite genre in literary field just as translation which is regarded as a sub-branch of linguistics for many years and as it is late to become an autonomous branch. It has been understood that the interest toward detective fiction gradually increased during First and Second World Wars in the world and in 1990’s in Turkey. This tendency led the very first examples to be published as serials in newspapers, then enabled this genre to be translated in other languages and then the process of creating original works to flourish. This study, which offers a brief history on the progress made on translation and detective fiction from Ottoman Empire to Tanzimat Reform Era and onwards, gives examples concerning how to translate idioms, which are one of the most problematic culture specific items, by finding their equivalences in target culture. The topic of this study is to analyze the idioms in Le Vol des Cigognes (Flight of the Storks) by a French detective fiction author Jean-Christophe Grangé within the framework of Lawrence Venuti’s domestication and foreignization translation strategies by comparing its English and Turkish versions. In addition to Venuti’s strategies mentioned, translator’s visibility/ invisibility is another issue that is discussed throughout the study. It has been concluded that both English and Turkish target language translators have mostly chosen to be invisible by applying domestication strategy. Therefore, it has been understood that target language translators have strived to produce more reader friendly texts.