Çeviri Edincini Geliştirmeye Yönelik Bir İnceleme: Görsel Metin Üzerinden Çevirmen Adayı Öğrencilerin Soru Sorma Biçimleri

Çeviri edinci, çevirmenin erek dilde doğru ve kabul edilebilir çeviri yapması için sahip olması gereken bilgi ve beceriler bütünü anlamına gelir. Etkin bir çeviri eğitimi için çevirmen adayı öğrencilere çeviri edincini oluşturan unsurların bütünleşik biçimde kazandırılması gerekir. Kaynak ve erek dilbilgisi kurallarının yanı sıra bu kuralların kullanımlarının da bilinmesi büyük önem taşır. Çalışmanın amacını, çevirmen adayı öğrencilerin görsel metni soru sorma etkinliği üzerinden erek dil Fransızcaya çevirmek, etkin bir çeviri edinci için gereken unsurları ortaya çıkarmak ve çeviri edincinin geliştirilmesinde bir farkındalık yaratmak oluşturmaktadır. Bu çerçevede, Marmara Üniversitesi Fransızca Mütercim ve Tercümanlık Anabilim Dalı’nda 1. ve 2. sınıfta öğrenim gören 60 çevirmen adayı öğrenciye görsel bir metin sunulmuş, bu metne ilişkin Fransızca soru sorma tekniği ile yazılı biçimde çeviri yapmaları istenmiştir. Çeviri sürecinde yaşadıkları güçlükleri belirlemek üzere öğrencilere ayrıca bir anket uygulanmıştır. İnceleme sonucunda, soru tümcelerinin üç dil düzeyinde (seçkin dil, günlük dil, teklifsiz dil) ve birbirine yakın oranlarda kullanıldığı belirlenmiştir. Soruların çoğunluklu metni anlamaya yönelik ve basit yapılı soru tümcelerinden oluştuğu tespit edilmiştir. Çevirilerde yapısal, anlamsal, yazımsal ve sözdizimsel yanlışların yapıldığı saptanmıştır. Çalışma, soru sorma biçimleri üzerinden yapılan çevirilerde diliçi unsurlar kadar dildışı unsurların etkin bir çeviri edincinin kazanılmasında önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Translation competence refers to the set of knowledge and skills that a translator should possess in order to produce accurate and acceptable translations in the target language. For an effective translation education, the elements constituting translation competence should be provided to translator trainees in an integrated manner. In addition to the rules of source and target language grammar, it is also of great importance to know the usage of them. The aim of the study is to translate the visual text into French through the questioning of translator trainees, to reveal the elements required for an effective translation competence and to create awareness in the development of translation competence. In this framework, 60 volunteer first and second year students studying at Marmara University, Department of French Translation and Interpreting were presented with a visual text and asked to make a written translation by questioning technique. A questionnaire was also applied to determine the difficulties they experienced during the translation process. Accordingly, it was determined that question sentences were used at three language levels (elite language, everyday language, informal language) and at rates close to each other. It was found that the majority of the questions are aimed at understanding the text and consist of simple structured question sentences. It was also observed that structural, semantic, orthographical and syntactic errors were made in the translations. This study supports that in translations through question forms, extra-linguistic elements are as important as those of intra-linguistic for the acquisition of an effective translation competence.