Göstergeler Arası Yolculuk: Şiir ve Şarkı Çevirilerinde Stratejiler ve İşlevsellik
Öz
Bu çalışma, Vermeer’in ‘Skopos Teorisi’ çerçevesinde, erek metinlerin işlevsel amacının çeviri sürecine olan etkisini tartışmaktadır. ‘Skopos’ değişiminin, erek odaklı çeviride nasıl farklı stratejiler, sonuçlar ve ürünler ortaya çıkardığı iki farklı şiir çevirisi ve bir şarkı çevirisi olmak üzere üç örnek üzerinden ele alınmıştır. Bu bağlamda, önce kaynak metnin şiir çevirileri, Lefevere’nin şiir çevirisi stratejileri temel alınarak değerlendirilmiştir. Bu betimleyici çalışmada şarkı çevirisi örneği ise Peter Low’un pentatlon yaklaşımı çerçevesinde ele alınarak, çeviri sürecinde meydana gelen kayıplar ve yapılan terciler tartışılmıştır. Çalışmada E.E. Cummings’in “somewhere ı have never travelled gladly beyond” adlı şiiri hem edebi hem de göstergeler arası çeviri örneği olarak incelenmiştir. Şiirin iki farklı şiir çevirisi sırasıyla Cevat Çapan ve Faruk Uysal tarafından yapılmış; ayrıca Barış Pirhasan tarafından şarkı sözü olarak “Yağmurun Elleri” adıyla erek dizgeye kazandırılmıştır. Uysal ve Çapan çevirileri ‘Hiç Gitmediğim Bir Yerde” başlığıyla şiir formunda sunulurken, Pirhasan ise şarkıyı kaynak metnin son satırında yer alan bir tamlamayla adlandırmıştır. Vermer’in Skopos Teorisi, çevirmenin erek metin amacına uygun olarak farklı yaklaşımlar benimsemesinin altını çizerken, bu çalışmada şiir ve şarkı çevirisinin dinamikleri arasında işlevsel farklılıklar ortaya konmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Çeviribilim, Şarkı Çevirisi, Şiir Çevirisi, Göstergeler Arası Çeviri, E.E. Cummings
Anahtar Kelimeler
Çeviribilim, Şarkı Çevirisi, Göstergeler Arası Çeviri, E.E. Cummings
Kaynakça
- KAYNAKÇA Baydan, Birkan Esra (2016). Edebiyat Çevirisinde Sahneler ve Aktörler. İstanbul: Diye Yayınları.
- Baym, Nina vd. (1995). The Norton Anthology: American Literature. New York, London: W.W. Norton&Company.
- Boase-Beier, J. Ve M. Holman. (ed.) (1999) The Practices of Literary Translation: Constraints and Creativity, Manchester: St. Jerome.
- Boase-Beier (2013). “Poetry Translation”. The Routledge Handbook of Translation Studies. New York: Routledge (s.475-487)
- Cummings, E. E. (2003). somewhere I have never travelled gladly beyond. in Baym, Nina vd.(Ed.), The Norton Anthology of American Literature (1994)W.W. Norton. 1999-2005).
- Çapan, Cevat (2018). Çinden Peru’ya Dünya Şiiri. İstanbul: Sözcükler.
- Friedman, N. (1967). E. E. Cummings, the Art of His Poetry. Amerika Birleşik Devletleri: Johns Hopkins Press.
- Gorlee, Dinda L. (1994). Semiotics, and the problem of translation: With special reference to the semiotics of Charles S. Peirce, Amsterdam-Atlanta, GA: Rodopi (161-168).
- İnce, Ülker ve Dilek Dizdar. (2021). Çeviri Atölyesi: Çeviride Tuzaklar. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
- Jakobson, Roman (1959). “On Linguistic Aspects of Translation”. R. Brower (Ed.) On Translation içinde (ss. 232-239). Cambridge, MA ve London: Harvard University Press.
