Kültürel Miras ve Göstergebilimsel Yorum: Süleymaniye Camii Örneği

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 3, 1933 - 1954, 28.12.2025

Murat Kalelioğlu , Betül Çanakpınar

https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1691896

Öz

Bir toplumun bireylerinin en önemli sorumluluklarından biri kültürel mirasa sahip çıkmaktır. Bu noktada ‘farkındalık’ önemlidir. Farkındalık toplumsal gerçekliğin, kültürel kimliğin ve bilincin oluşmasında hayati bir rol oynayan kültürel değerlerin korunması, tanıtılması ve gelecek kuşaklara aktarılması anlamına gelmektedir. Ancak koruma, tanıtma ve aktarma eylemlerinin gerçekleştirilebilmesi için mirasın iyi bilinmesi, deneyimlenmesi ve anlaşılması şarttır. Biz bunu, bireyin kimliğini ve ulusal şuurunu oluşturmasına katkı sağlayan bir bilinç geliştirme faaliyeti olarak adlandırıyoruz. Sonuç olarak bireyler kendilerini, toplumun temel değerlerini, millet olmanın önemini kültürel miras yoluyla kavrayabilir ve gelecek nesillere aktarabilirler. Bu çalışmanın önemi dünyanın en önemli kültürel miraslarından biri olan Süleymaniye Camii'nin ve onun anlam evreninin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Çalışmada bu görkemli eseri anlamlı kılan başlıca iç ve dış yapısal özellikler, mimarinin bütünlüğüne ve anlam evrenine katkı sağlayan öğelerin ilişkisel değeri ve bu oluşturucu ögelerin insan yaşamına yansımaları, göstergebilim içerisinde yer alan kapsayan/kapsanan, biçim/töz ve dikey/yatay karşıtlıkları bağlamında sorgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Süleymaniye Camii , göstergebilim , anlam evreni , mimari yapı , kültürel miras

Cultural Heritage and Semiotic Interpretation: The Case of Süleymaniye Mosque

Öz

One of the most critical responsibilities of a society’s members is to preserve cultural heritage. At this point, ‘awareness’ is critical. It means keeping, promoting, and transferring cultural values, which play a vital role in forming social reality, cultural identity, and consciousness. However, to realize the acts of preservation, promotion, and transmission, it is a must to know, experience, and comprehend the heritage. We call it a consciousness-raising activity, contributing to forming individual’s identity and national consciousness. Hence, individuals can comprehend themselves, fundamental values of the society, importance of being a nation through cultural heritage, and transfer it to future generations. The significance of this study is to contribute to a better understanding of the Süleymaniye Mosque one of the most important cultural heritages in the world. In the study, the main internal and external structural features that make the magnificent artwork meaningful, the relational value of the elements contributing to the integrity of the architecture, its semantic universe, and reflections of each formative elements on human life are examined regarding surrounding/surrounded, form/substance, vertical/horizontal dichotomies within semiotics.

Anahtar Kelimeler

Süleymaniye Mosque , semiotics , semantic universe , architectural structure , cultural heritage

Kaynakça

• Adorno, Wiesengrund Theodor (1970). Aesthetic Theory. London: Routledge.
• Ağaoğlu, Mert and Değirmenci, Hilal (2019). Süleymaniye Camii. In Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/suleymaniye-camii (accessed 05 August 2025).
• Ahunbay, Zeynep (1988). “Mimar Sinan Yapılarında Kullanılan Yapım Teknikleri ve Malzeme”. In Mimarbaşı Koca Sinan: Yaşadığı Çağ ve Eserleri, 1, 531-538, İstanbul: Vakıflar Genel Müdürlüğü.
• Aslan, Ayhan and Şahin, Abdurrahman (2016). “Seismic Behaviour Evaluation of Suleymaniye Mosque Under Different Earthquake Records”. Disaster Science and Engineering, 2 (2), 67-75.
• Barthes, Roland (1972). Mythologies. New York: Hill and Wang.
• Barthes, Roland (1986). “Semiology and the Urban”. In The city and the sign: An introduction to urban semiotics, 87-98. New York, Chichester, West Sussex: Columbia University Press.
• Barthes, Roland (1989). Empire of Signs. New York: Hill and Wang-The Noonday Press.
• De Saussure, Ferdinand (1959). Course in General Linguistics. New York: Philosophical Library.
• Durkheim, Emile (1912). The Elementary Forms of the Religious Life. London: George Allen & Unwin.
• Düzenli, Halil İbrahim (2019). “Architecture in İstanbul between the XVI and XVII centuries”. History of İstanbul, 19, 1-72. https://istanbultarihi.ist/695-architecture-in-istanbul-between-the-xvith-and-xviith-centuries (accessed 5 October 2022).
• Eco, Umberto (1986). “Function and sign: Semiotics of architecture”. In The City and The Sign: An introduction to urban semiotics. New York, Chichester, West Sussex: Columbia University Press.