Tanpınar’ın Öykülerinde Yol ve Yolculuk

Gerçek veya metaforik anlamıyla yol ve yolculuk edebiyatta destan döneminden itibaren birçok edebî türde yer alır. Destan türünde kahramanın erginleşmesi için çıktığı yol, hemen her masalda kahramanın geçmesi gereken bir sınav olarak Kaf Dağı’na kadar uzanır. Tasavvuf edebiyatında salikin mânevi yolculuk (seyr ü sülûk) ile olgunlaşması mesnevilerde sembolik ve alegorik anlatımlarla hikâyeleştirilirken modern dönemde yol ve yolculuk izleği bireyin kendi iç dünyasına yönelmesinin metaforu olarak şiir, roman ve öykülere konu olur. Cumhuriyet dönemi Türk Edebiyatının öne çıkan edebî simalarından Tanpınar’ın bazı öykülerinde yol, olay akışını sağlayan bir işlevle öne çıkar. “Bir Yol”, “Bir Tren Yolculuğu” ve “Teslim” gibi öykülerin şimdiki zamanı yol ve yolculuk üzerine kurulur. Onun diğer birçok öyküsünde de yol karşılaşmaların ve tesadüflerin yaşandığı mekânlar olarak olayları hazırlar ve başlatır. Bu öykülerin çoğunda kahramanlar iç dünyalarına yönelerek kendilerini ve yaşamlarını sorgularlar. “Abdullah Efendinin Rüyaları” kahramanın rüyasında bilinçaltına yönelişinin, “Âdem’le Havva” ise insanın birey olma yolculuğunun öyküleri olarak okunabilir. Bu çalışmada yolun mekân olarak Tanpınar’ın öykülerinin kurgusundaki önemi ve olayın akışını sağlamadaki rolü değerlendirilecek ve öykü kahramanlarının ruhsal dünyalarında yaşadıkları yolculuklar ortaya konulacaktır.

In both its literal and metaphorical senses, the road and the journey have been present in many literary genres since the epic period.In the epic genre, the road that the hero takes to become an adult extends to Mount Kaf as a test that the hero must pass in almost every tale.In Sufi literature, the spiritual journey (seyr ü sülûk) of the pilgrim is narrated in mesnevis through symbolic and allegorical expressions, while in modern times, the theme of the road and journey becomes a metaphor for the individual's turn towards their inner world, becoming the subject of poetry, novels, and short stories. In some of Tanpınar's stories, one of the prominent literary figures of Turkish literature in the Republican era, the road stands out as a function that provides the flow of events.The present tense of stories such as “Bir Yol,” “Bir Tren Yolculuğu,” and “Teslim” is based on roads and journeys.In many of his other stories, the road prepares and initiates events as a place where encounters and coincidences take place.In most of these stories, the heroes turn to their inner worlds and question themselves and their lives."Abdullah Efendinin Rüyaları" can be read as the story of the hero turning to his subconscious in his dream, and “Adem'le Havva” as the story of man’s journey to becoming an individual. In this study, the importance of the road as a place in the fiction of Tanpınar's stories and its role in ensuring the flow of the plot will be evaluated and the journeys experienced by the story heroes in their spiritual worlds will be revealed.