“Topal” Adlı Türk Halk Oyununda Kusurlu Beden ve Hegemonik Erkekliğin Parodisi

Halk oyunları çoklukla güçlü, dengeli ve kontrol sahibi bir erkeklik idealini yeniden üreten performanslar olarak değerlendirilmiştir. “Topal” adlı halk oyunu bu normatif çerçevenin dışına çıkarak bedensel kusuru merkezine alan özgün bir örnek sunmaktadır. Bu çalışma, Anadolu halk kültüründe özellikle düğün ve eğlence ortamlarında icra edilen “Topal” adlı halk oyununu, beden, kusur ve toplumsal cinsiyet kesişiminde ele alarak analiz etmektedir. Oyun, hegemonik erkekliğin fiziksel bütünlük, güç ve kontrol gibi temel dayanaklarını, kasıtlı bir topallık ve dengesizlik performansı aracılığıyla parodik bir şekilde sorgulamaktadır. Bununla birlikte Butler ve Goffman gibi isimlerin “beden” teorileri ile Bahtin’in karnavalesk kavramlarından hareketle yapılan analiz, oyunun salt bir eğlence olmadığını; erkekliğin normatif ve kırılgan yönlerini mizah yoluyla görünür kılan, toplumsal gerilimi boşaltan ve simgesel bir iyileşme alanı açan karmaşık bir kültürel mekanizma olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, Topal oyununun, erkek bedenindeki kusuru estetize ederek ve kırılganlığı kolektif bir kahkahaya dönüştürerek, katı toplumsal cinsiyet normlarını geçici olarak askıya aldığını ve daha esnek bir erkeklik imgesine alan açtığını savunmaktadır.

Folk dances have often been viewed as performances that reproduce an ideal of masculinity that is strong, balanced, and in control. The folk dance “Topal” (The Lame) offers a unique example that transcends this normative framework, centering on bodily defects. This study analyzes the folk dance “Topal,” performed in Anatolian folk culture, particularly in wedding and entertainment settings, by examining it at the intersection of the body, defects, and gender. The dance parodically questions the fundamental tenets of hegemonic masculinity -physical integrity, power, and control- through a performance of deliberate lameness and imbalance. However, the analysis, drawing on theories of “body” by figures such as Butler and Goffman, and Bakhtin’s carnivalesque concepts, reveals that the dance is not merely entertainment; it is a complex cultural mechanism that makes visible the normative and fragile aspects of masculinity through humor, releases social tension, and opens up a space for symbolic healing. The study argues that the dance “The Lame” temporarily suspends rigid gender norms and opens up space for a more flexible image of masculinity by aestheticizing the flaws in the male body and transforming its fragility into collective laughter.