Çağdaş Latin Amerika Edebiyatında Çevresel Kriz: “Sizler Karanlıkta Parlıyorsunuz” Üzerine Bir İnceleme

Bu makale, Bolivyalı yazar Liliana Colanzi’nin Sizler Karanlıkta Parlıyorsunuz (Ustedes brillan en lo oscuro) adlı öykü derlemesini çevreci eleştiri ve çevresel kurgu çerçevesi içinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada “Mağara”, “Atomcuk”, “Borç”, “En Yeşil Gözler”, “Dar Yol” ve kitaba adını veren “Sizler Karanlıkta Parlıyorsunuz” başlıklı altı öykü, insan-çevre ilişkilerinin ve çevresel kriz temsillerinin anlatı düzeyinde nasıl kurgulandığını ortaya koymak üzere ele alınmıştır. İnceleme sonucunda Colanzi’nin öykülerinde çevrenin ikincil bir tema veya arka plan olmaktan çıkarak anlatının merkezinde yer alan etkin bir özneye dönüştüğü tespit edilmiştir. Derlemede yer alan öykülerde mekânlar, insan olmayan varlıklar ve ekosistemler zamanın, tarihsel sürekliliğin ve kültürel dönüşümlerin aktif aktörleri olarak temsil edilmektedir. Ayrıca söz konusu metinlerde insan figürlerinin geçiciliğine karşılık doğanın sürekliliği vurgulanmakta; böylece insan merkezci anlatı yapıları sorgulanmaktadır. Diğer yandan kitapta yer alan öykülerde çevresel bozulma, nükleer tehditler, teknolojik müdahaleler ve ekonomik eşitsizlikler, bireysel deneyimlerle iç içe geçirilerek çok katmanlı bir çevresel anlatı oluşturulmaktadır. Bu bağlamda derleme, çevresel krizleri yalnızca doğaya yönelik tehditler olarak değil, insan deneyimini, toplumsal ilişkileri ve anlatı biçimlerini dönüştüren çok katmanlı olgular olarak ele alarak çevresel kurgunun estetik imkânlarını somutlaştıran örnekler sunmaktadır.

This article examines the short story collection You Glow in the Dark (Ustedes brillan en lo oscuro) by the Bolivian writer Liliana Colanzi within the theoretical framework of ecocriticism and environmental fiction. The study focuses on six stories —“The Cave” (La cueva), “Atomito” (Atomito), “The Debt” (La deuda), “The Greenest Eyes” (Los ojos más verdes), “The Narrow Way” (El camino angosto) and the eponymous “You Glow in the Dark”— in order to analyze how human–environment relations and representations of environmental crises are constructed at the narrative level. The analysis demonstrates that, in Colanzi’s stories, the environment ceases to function as a secondary theme or mere background and instead emerges as an active agent situated at the center of the narrative. Throughout the collection, spaces, nonhuman entities, and ecosystems are portrayed as active participants in temporal processes, historical continuity, and cultural transformations. Moreover, the texts emphasize the continuity of nature in contrast to the transience of human figures, thereby calling into question anthropocentric narrative structures. At the same time, environmental degradation, nuclear threats, technological interventions and economic inequalities are interwoven with individual experiences to produce a multilayered environmental narrative. In this context, the collection offers concrete examples that conceptualize environmental crises not merely as threats to nature, but as complex phenomena that transform human experience, social relations, and narrative forms, thus foregrounding the aesthetic possibilities of environmental fiction.