Placement Verbs in the Altay-kizhi (Southern Altai): Lexical Boundaries and a Denominal Locatum Verb

Yerleştirme yüklemleri çoğu kez, alanın merkezinde geniş kapsamlı bir ettirgen ‘koyma’ eyleminin bulunduğu ve daha ince anlamsal karşıtlıkların yalnızca bağlam, duruş (postür) veya yapısal zenginleştirmeler yoluyla sağlandığı varsayımıyla betimlenmektedir. Bu makale, yazarın Altay Kişi değişkesinden derlediği saha verisine, edebî ve sözlükbilimsel kayıtlara dayanarak bu değişkede yerleştirme alanının içsel olarak nasıl yapılandığını incelemektedir. Çalışmanın temel bulgusu, bu alandaki sözlüksel sınırların eşit güçte olmamasıdır. Geniş kapsamlı sal- hem yüzeye bırakmayı hem de rutin içine koymayı karşılar; ancak içine koyma bölgesi türdeş değildir, çünkü sahne kapalı ya da saklamaya elverişli bir zemine sokma olarak kurulduğunda suk- eylemi de doğal bir seçenek olarak belirir. Erişim kısıtlandığında ve direnç devreye girdiğinde kullanılabilir kodlama seçenekleri genişler: suk- olanaklı kalır, yanına kepte- ve kiydire sug-up sal- gibi daha ağır ve daha özgül biçimler eklenir. Daha ileri, kategorik bir adım, addan türemiş yerleşim eylemi sapta- ‘(bir alete) sap takmak’ ile ortaya çıkar; bu eylem sapın takılmış olmasını gerektirir ve sap et- ‘sap yapmak’ ile sap kiydir- ‘sapı fiziksel olarak geçirmek’ seçeneklerinden ayrılır. turgus- gibi duruş ettirgenleri, zemin figürün kanonik duruşunu taşıyabildiğinde araya girerek genel yerleştirmenin yerini alır; art fiiller ise olay tipini belirlemez, seçilmiş sözlüksel çerçevenin üzerine görünüş ve kılınış değerleri bindirir. -p sal- sonuç ve tamamlanma, -p al- ise özneye yönelmedir. Derlenen biçimler, bunlardan bağımsız edebî ve sözlüksel tanıklarla ve temel karşıtlıklar için Rusça eylem verilmeden yapılan bir yeniden derlemeyle desteklenmektedir. Bu karşıtlıklar küçük çaplı bir örnekleme dayanmaktadır; dolayısıyla alanın tek ve geniş bir ettirgen hareket eylemiyle karşılanmak yerine, farklı güçteki sözlüksel sınırlarla bölündüğü yönündeki daha geniş iddia, ilerideki saha çalışmalarına yön verecek bir varsayım olarak sunulur.

Placement predicates are often described as if a single broad caused-putting verb occupied the centre of the field and finer contrasts were supplied only by context, posture, or constructional enrichment. Drawing on the author’s own field materials from a speaker of the Altay-kizhi variety and on the literary and lexicographic record, this paper analyses how the Altay-kizhi placement field is internally organised. The central observation concerns the uneven strength of the lexical boundaries in the field. Broad sal- covers surface placement and ordinary containment, yet containment is internally differentiated, since suk- is available when placement is construed as insertion into an enclosed or concealment-prone ground. Under restricted access and resistance the range of available encodings widens to heavier and more specific forms (kepte-, kiydire sug-up sal-), while plain suk- remains possible. A further, categorial step appears with the denominal locatum verb sapta- ‘furnish (a tool) with a handle’, which entails a fitted handle and contrasts with sap et- ‘make a handle’ and sap kiydir- ‘insert the handle physically’. Posture causatives such as turgus- act as a cross-cutting override when the ground supports the figure’s canonical orientation, and analytic auxiliaries do not determine the event type but add aspectual and actional values over an already chosen lexical frame — result and completion with -p sal-, subject orientation with -p al-. The elicited forms are corroborated by independent literary and lexicographic attestations and, for the central contrasts, by a re-elicitation in which no Russian placement verb was supplied. These contrasts rest on a small elicited sample; the wider claim — that the field is divided by lexical boundaries of differing strength, rather than served by a single broad caused-motion verb — is advanced as a hypothesis for further testing.