Çocuk Şarkıları Çevirilerinin “Pentathlon İlkeleri” ve Yaratıcı Çeviri Bağlamında İncelenmesi: Lyricstranslate Sitesi Örneği

Çocuk şarkısı çevirisinde söz ve müziğin bütünsel bir yaklaşımla aktarılması, eğitici, öğretici, eğlendirici ve benzeri işlevlere sahip olabilen çocuk şarkısının işlevselliğinin sağlanmasında öneme sahiptir. Bu çalışmada, çocuk şarkılarının Fransızca-Türkçe dil çiftindeki çevirileri, Lyricstranslate sitesi örnekleminde, Peter Low’un “Pentathlon İlkeleri” çerçevesinde ve yaratıcı çeviri yaklaşımı bağlamında incelenmektedir. Çalışmanın amacı, çocuk şarkısı çevirisinde “Pentathlon İlkeleri” ile yaratıcı çeviri yaklaşımının çevirilerin işlevselliğinin ve temsilinin sağlanmasındaki etkisini açığa çıkarmaktır. Bu çerçevede, sitede yer alan ilgili dil çiftindeki çocuk şarkıları çevirilerinde, “Pentathlon İlkeleri” yaklaşımında belirtilen “söylenebilirlik”, “anlam”, “doğallık”, “ritim” ve “kafiye” ölçütlerinin sağlanılırlıkları ve çeviri sürecinde yaratıcı çeviri yaklaşımının gözetilip gözetilmediği eleştirel söylem analiziyle değerlendirilmektedir. Yapılan inceleme neticesinde, ilgili çocuk şarkıları çevirilerinde genel olarak “anlam” ölçütünün ön planda tutulduğu, “söylenebilirlik”, “doğallık”, “ritim” ve “kafiye” ölçütlerinin ise geri planda kaldığı gözlemlenmiştir. Çevirilerde “anlam” ölçütünün ön planda tutulması, şarkıların söylenebilirliğini, doğal dil yapısına uygun aktarımını, ritmin ve kafiye uyumunun sağlanmasını, dolayısıyla müzikal temsili olumsuz yönde etkilemiştir. Bu bağlamda, yaratıcı çeviri yaklaşımı çeviri sürecinde alternatif çözümler geliştirilmesine imkân tanıyarak söz ve müziğin bütünsel bir biçimde temsil edilmesini sağlayabilir. Bu çalışmanın, çevirmen adaylarına, çevirmenlere, çeviribilimci, dilbilimci ve müzikbilimcilerin yanı sıra diğer ilgili disiplinlerde çalışan araştırmacılara ve konuya ilgi duyan her bireye yarar sağlaması ümit edilmektedir.

The holistic transfer of lyrics and music in the translation of children's songs is crucial for preserving the functionality of children's songs, which may serve educational, instructional, entertaining, and similar purposes. This study examines children's song translations available on the Lyricstranslate website in both directions of the French–Turkish language pair, within the framework of Peter Low’s “Pentathlon Principle” and the creative translation approach. The aim of the study is to reveal the impact of the Pentathlon Principle and the creative translation approach on ensuring the functionality and representation of translated children's songs. Within this framework, the translations of children's songs in the relevant language pair available on the website are analyzed through critical discourse analysis in terms of the criteria proposed by the “Pentathlon Principle” -singability, sense, naturalness, rhythm, and rhyme- and with regard to whether the creative translation approach is taken into consideration during the translation process. The findings indicate that the criterion of sense is generally prioritized in the examined translations, whereas singability, naturalness, rhythm, and rhyme tend to remain in the background. The predominance of sense-oriented translation negatively affects the singability of the songs, their adaptation to natural language structures, the preservation of rhythm and rhyme, and consequently their musical representation. In this respect, the creative translation approach may contribute to the development of innovative translational solutions, enabling the integrated representation of both lyrics and music. It is hoped that this study will be beneficial to translation trainees, professional translators, translation scholars, linguists, musicologists, researchers working in related disciplines, and anyone interested in the subject.