Yıl 2019, Cilt 4 , Sayı 2, Sayfalar 155 - 177 2019-12-30

Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler

Mustafa APAYDIN [1]


Melih Cevdet Anday (1915-2002), Garip’ten sonra giderek daha zor anlaşılan, düşünsel arka planı yoğun, okurdan zengin bir ansiklopedi talep eden bir şiir oluşturmuştur. Şair, Kolları Bağlı Odysseus’tan (1962) başlamak üzere şiirlerinde mitolojik unsurlara gittikçe artan oranda yer vermeye başlamıştır. Teknenin Ölümü (1975) ve Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (1981) adlı kitaplarında da mitoloji, şiirin ana bileşenlerinden biri olarak kullanılmıştır. Şiirlerini yorumlayan eleştirmenler de Melih Cevdet Anday’ın mitolojiden beslenmesini tartışmıştır. Yunanca söz, öykü anlamına gelen mitos (mythos), yazısız devirlerde yaşayan ilksel insanların doğayı anlama ve onunla baş etme çabalarının sonunda ortaya çıkmış; doğa olaylarının tanrısal varlıklar olarak tasarlanması esasına göre oluşmuştur. Mitler, ilksel toplumların yazılı olmayan ve kuşaktan kuşağa aktarılan geçmişleridir. Yazılı devirlerle birlikte mitler, inanılırlıklarını yitirmiş; toplumların mitlere yüklediği sembolik anlamlar da ortadan kalkmıştır. Bununla birlikte mitler edebiyatın ve diğer sanat türlerinin ilham kaynağı olmayı yüzyıllarca sürdürmüştür. Melih Cevdet Anday da bir yazısında insanlığın mitosları hiçbir zaman aşamadığını; “o us dışı, tanrılar, kahramanlar”ın kılık değiştirerek sonraki uygarlıklara, inanışlara sızdığını ileri sürmüştür. Bu makalede Teknenin Ölümü’nde yer alan Homeros’un İlyada’sı ile kurduğu metinlerarası ilişkiyle dikkat çeken “Troya Önünde Atlar” şiiri, mitolojik unsurların temsili ekseninde incelenecektir. Şairin mitosları çağdaş dünyaya nasıl taşıdığı, öyküye yeni eklemeler yapıp yapmadığı, modern dünyanın bir insanı olarak mitosa yeni anlamlar katıp katmadığı tartışılacaktır.

Anahtar Sözcükler: Mitoloji, Melih Cevdet Anday, Homeros, Türk şiirinde mitoloji,  mitoloji ve edebiyat.

 

 

Some Evaluations On The Mythological Aspects In The Poem Called “Troya Önünde AtlarOf Melih Cevdet Anday

Melih Cevdet Anday (1915-2002) has created a poem which is increasingly difficult to understand after Garip, demanding an intense, readers-rich encyclopedia. The poet started to give place to mythological elements in his poems increasingly starting from Kolları Bağlı Odysseus (1962). Mythology was also used as one of the main components of poetry in his books called Teknenin Ölümü (1975) and Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (1981).Critics reviewing his poems have also discussed the feeding from mythology of Melih Cevdet Anday. Mythos meaning statement, narrative emerged at the end of efforts to understand and cope with nature of primitive peoples who lived in untouched eras, as for that the base which is desing of natural events as divine beings. Myths are the backgrounds of primitive societies that are not written and passed down from generation to generation. The myths with their written eras lost their credibility; the symbolic meanings of societies on myths have also disappeared. However, myths have continued to be the source of inspiration for literature and other art forms for centuries. In one of his articles, Melih Cevdet Anday states that the myths of humanity have never exceeded; claims “gods, heroes that are out of mind” infiltrated into subsequent civilizations and beliefs in disguise. In this article, the poem “Troya Önünde Atlar” which draws attention with the intertextual relationship that Homeros established with Ilyada will be examined in the axis of representation of mythological elements. It will be discussed how the poet carries the myths to the contemporary world, whether he makes new additions to the story, whether he adds new meanings to the mythos as a human being of the modern world.

Key Words: Mythology, Melih Cevdet Anday, Homeros, mythology in Turkish poetry, mythology and literature.


Melih Cevdet Anday (1915-2002) has created a poem which is increasingly difficult to understand after Garip, demanding an intense, readers-rich encyclopedia. The poet started to give place to mythological elements in his poems increasingly starting from Kolları Bağlı Odysseus (1962). Mythology was also used as one of the main components of poetry in his books called Teknenin Ölümü (1975) and Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (1981).Critics reviewing his poems have also discussed the feeding from mythology of Melih Cevdet Anday. Mythos meaning statement, narrative emerged at the end of efforts to understand and cope with nature of primitive peoples who lived in untouched eras, as for that the base which is desing of natural events as divine beings. Myths are the backgrounds of primitive societies that are not written and passed down from generation to generation. The myths with their written eras lost their credibility; the symbolic meanings of societies on myths have also disappeared. However, myths have continued to be the source of inspiration for literature and other art forms for centuries. In one of his articles, Melih Cevdet Anday states that the myths of humanity have never exceeded; claims “gods, heroes that are out of mind” infiltrated into subsequent civilizations and beliefs in disguise. In this article, the poem “Troya Önünde Atlar” which draws attention with the intertextual relationship that Homeros established with Ilyada will be examined in the axis of representation of mythological elements. It will be discussed how the poet carries the myths to the contemporary world, whether he makes new additions to the story, whether he adds new meanings to the mythos as a human being of the modern world.

Key Words: Mythology, Melih Cevdet Anday, Homeros, mythology in Turkish poetry, mythology and literature.

ürkçe ve İngilizce öz'ler en az 75, en fazla 150 sözcükten oluşmalıdır.

Mitoloji, Melih Cevdet Anday, Homeros, Türk şiirinde mitoloji, mitoloji ve edebiyat, Mythology, mythology in Turkish poetry, mythology in Turkish poetry
  • Anday, Melih Cevdet (1975). Teknenin Ölümü. İstanbul: Sander Yayınları.
  • Anday, Melih Cevdet (2008). Sözcükler “Toplu Şiirler”. İstanbul: Everest.
  • Anday, Melih Cevdet (2015). Şiir Yaşantısı/ Şiir Yazıları. İstanbul: Everest.
  • Armağan, Yalçın (2003). Melih Cevdet Anday Şiirinde Zaman. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Bilkent Üniversitesi.
  • Boratav, Pertev Naili (1984). Köroğlu. İstanbul: Adam.
  • Bovée, Kari (2016). https://karibovee.com/famous-horse-partners-in-history-el-cid-and-babieca (Erişim 25.06.2019).
  • Campbell, Joseph (2015). Yaratıcı Mitoloji- Tanrının Maskeleri-IV. Kudret Emiroğlu (Çev.). İstanbul: Islık.
  • Campbell, Joseph (2017). Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. İstanbul: İthaki.
  • Eliade, Mircea (1994). Edebi Dönüş Mitosu. Ümit Altuğ (Çev.). Ankara: İmge.
  • Eliade, Mircea (2017). Mitlerin Özellikleri. Sema Rifat (Çev.). İstanbul: Alfa.
  • Eliot, T.S. (1990). Çorak Ülke- Dört Kuartet ve Başka Şiirler. Suphi Aytimur (Çev.). İstanbul: Adam.
  • Feuerbach, Ludwig (2015). Tanrıların Doğuşu- Klasik, İbrani ve Hıristiyan Antikçağ Kaynaklarına Göre. Oğuz Özügül (Çev.). İstanbul: Say.
  • Frazer, G. James (1991). Altın Dal-Dinin ve Folklorun Kökleri-I. Mehmet H. Doğan (Çev.). İstanbul: Payel.
  • Frazer, G. James (1992). Altın Dal-Dinin ve Folklorun Kökleri-II. Mehmet H. Doğan (Çev.). İstanbul: Payel.
  • Gezgin, İsmail (2014). Sanatın Mitolojisi. İstanbul: Sel.
  • Graves, Robert (2010). Yunan Mitleri/ Tanrılar, Kahramanlar, Söylenceler. Uğur Çapkur (Çev.). İstanbul: Say.
  • Güneşte Ayıklanmış- Melih Cevdet Anday Şiiri (2004). Orhan Kahyaoğlu ( Hazırlayan). İstanbul: Nekitaplar.
  • Hızlan, Doğan (2000). “Şiiri Siz Tamamlayın”. Kitap-lık, 39. 92-104.
  • Homeros (2017). Odysseia. Azra Erhat, A. Kadir (Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • Homeros (2018). İlyada. Azra Erhat, A. Kadir (Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • Kahraman, Hasan Bülent (2004).Türk Şiiri Modernizm Şiir. İstanbul: Agora Kitaplığı.
  • Koçak, Orhan (1989). “Melih Cevdet Anday’la Söyleşi”. Defter, 10, 81-87.
  • Koçak, Orhan (1989). “Melih Cevdet Anday Şiirinde Ten ve Tin I”. Defter, 10, 93-116.
  • Kris, Ernst; Kurz, Otto (2013). Sanatçı İmgesinin Oluşumu: Efsane, Mit ve Büyü. Sabri Gürses (Çev.). İstanbul: İthaki.
  • Levi- Strauss, Claude (1986). Mit ve Anlam. Şen Süer, Selahattin Erkanlı (Çev.). İstanbul: Alan.
  • Levi- Strauss, Claude (2012). Yapısal Antropoloji. Adnan Kailoğulları (Çev.). Ankara: İmge.
  • March, Jenny (2018). Klasik Mitler. Semih Lim (Çev.). İstanbul: İletişim.
  • Mohapatra, A. Ranjan (2003). “Budizm”. Hidayet Işık (Çev.). Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 16, 167-179.
  • Necatigil, Behçet (1978). 100 Soruda Mitologya. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
  • Oktay, Ahmet (2008). İmkânsız Poetika. İstanbul: İthaki.
  • Rank, Otto (2016). Kahramanın Doğuş Miti- Mitolojinin Psikolojik Yorumu. Gökçe Yavaş (Çev.). İstanbul: Pinhan.
  • Saçlıoğlu, Mehmet Zaman (2003). A’dan Z’ye Melih Cevdet Anday. İstanbul: YKY.
  • Sanz, Maria Jesus Horta (2005). “José Ortega y Gasset’e Göre Cervantes’in Romanında Gerçeklik Kavramı ve Don Kişot Üzerine Düşünceler”. Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları Dergisi. 8: 63-69.
  • Susamcı, Hilal (2018). Pagan Kültürde Kehanet ve Batı Resminde Kâhin Kadınlar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
  • Uzun, Mustafa(1994). “Düldül”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 10, 20-21.
  • Ünal, Selman Oğuzcan (2015). “Büyük İskender’in Yoldaşı: Bukefelos”. http://www.gazetebilkent.com/2015/12/22/buyuk-iskenderin-yoldasi-bukefalos/ (Erişim:25.06.2019).
Birincil Dil tr
Konular Edebiyat
Yayımlanma Tarihi Aralık 2019
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-9500-9945
Yazar: Mustafa APAYDIN (Sorumlu Yazar)
Kurum: ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 1 Kasım 2019
Kabul Tarihi : 28 Kasım 2019
Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { soylemdergi641382, journal = {Söylem Filoloji Dergisi}, issn = {}, eissn = {2548-0502}, address = {soylemdergi@hotmail.com}, publisher = {Yusuf ÇETİN}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {155 - 177}, doi = {10.29110/soylemdergi.641382}, title = {Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler}, key = {cite}, author = {APAYDIN, Mustafa} }
APA APAYDIN, M . (2019). Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler. Söylem Filoloji Dergisi , 4 (2) , 155-177 . DOI: 10.29110/soylemdergi.641382
MLA APAYDIN, M . "Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler". Söylem Filoloji Dergisi 4 (2019 ): 155-177 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/soylemdergi/issue/51290/641382>
Chicago APAYDIN, M . "Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler". Söylem Filoloji Dergisi 4 (2019 ): 155-177
RIS TY - JOUR T1 - Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler AU - Mustafa APAYDIN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.29110/soylemdergi.641382 DO - 10.29110/soylemdergi.641382 T2 - Söylem Filoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 155 EP - 177 VL - 4 IS - 2 SN - -2548-0502 M3 - doi: 10.29110/soylemdergi.641382 UR - https://doi.org/10.29110/soylemdergi.641382 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Söylem Filoloji Dergisi Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler %A Mustafa APAYDIN %T Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler %D 2019 %J Söylem Filoloji Dergisi %P -2548-0502 %V 4 %N 2 %R doi: 10.29110/soylemdergi.641382 %U 10.29110/soylemdergi.641382
ISNAD APAYDIN, Mustafa . "Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler". Söylem Filoloji Dergisi 4 / 2 (Aralık 2020): 155-177 . https://doi.org/10.29110/soylemdergi.641382
AMA APAYDIN M . Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler. SFD. 2019; 4(2): 155-177.
Vancouver APAYDIN M . Melih Cevdet Anday’ın “Troya Önünde Atlar” Şiirindeki Mitolojik Unsurlar Hakkında Bazı Değerlendirmeler. Söylem Filoloji Dergisi. 2019; 4(2): 177-155.