TÜRKİYE KANO FEDERASYONU ANTRENÖR SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ TEMELİNE DAYALI BİR MODEL ÖNERİSİ

Öz

Günümüzde spor dünyasında yaşanan gelişmeler, rekabet ortamını ve başarı beklentilerini artırmakta; bu durum spor örgütlerinde antrenör seçimini stratejik bir karar süreci hâline getirmektedir. Doğru antrenör seçimi, sporcuların fiziksel performansları, motivasyon düzeyleri, disiplin anlayışları ve uzun vadeli sportif kariyerleri üzerinde doğrudan etkili olmaktadır. Antrenörün sahip olduğu rehberlik becerileri, liderlik özellikleri ve motivasyon sağlama kapasitesi, sportif başarının sürdürülebilirliği açısından önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle su sporlarında antrenörlük, fiziksel yeterliliklerin geliştirilmesinin yanı sıra zihinsel dayanıklılığın artırılmasını ve sporun gerektirdiği çok yönlü becerilerin kazandırılmasını zorunlu kılmaktadır. Uluslararası düzeyde başarılı sporcular yetiştirme hedefi bulunan federasyonlar için nitelikli antrenörlerle çalışmak stratejik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Bu kapsamda, Türkiye Kano Federasyonu için antrenör seçiminde yalnızca geçmiş sportif başarılar değil; iletişim becerileri, disiplin, motivasyon ve liderlik gibi çok sayıda kriterin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) kullanılarak, federasyonların antrenör seçim sürecine sistematik ve bilimsel bir yaklaşım kazandırılması amaçlanmıştır. Araştırmada altı antrenör adayı (A1, A2, A3, A4, A5 ve A6), maaş, tecrübe, referanslar ve yetiştirilen milli sporcu sayısı, iletişim becerileri, disiplin, motivasyon ve liderlik kriterleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. AHP analizi sonucunda, Türkiye Kano Federasyonu için en uygun antrenör adayının A4 olduğu, bunu sırasıyla A5, A6, A3, A2 ve A1 kodlu adayların izlediği belirlenmiştir. Elde edilen bulguların, federasyonların antrenör seçim süreçlerinde daha nesnel ve etkin kararlar almalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Analitik Hiyerarşi Süreci
• Antrenör Seçimi
• Kano Federasyonu

A MODEL PROPOSAL BASED ON ANALYTICAL HIERARCHY PROCESS IN COACH SELECTION OF TURKISH CANOE FEDERATION

Öz

Recent developments in the sports world have intensified competitive conditions and increased expectations for success, making coach selection a strategic decision-making process for sports organizations. The selection of an appropriate coach directly influences athletes’ physical performance, motivation levels, discipline, and long-term career development. Coaches’ guidance, leadership qualities, and ability to motivate athletes play a crucial role not only in short-term performance outcomes but also in sustaining athletic success over time. In water sports in particular, coaching requires a multifaceted approach that includes enhancing physical capacities, strengthening mental resilience, and developing sport-specific endurance. For federations aiming to train athletes at the international level, working with qualified coaches has become a strategic necessity. In this context, the Turkish Canoe Federation must consider multiple criteria beyond past sporting achievements, such as communication skills, discipline, motivation, and leadership abilities, during the coach selection process. This study aims to provide a systematic and scientific approach to coach selection by applying the Analytic Hierarchy Process (AHP), a multi-criteria decision-making method that enables the hierarchical structuring of decision problems and the weighting of evaluation criteria. In the study, six coach candidates (A1, A2, A3, A4, A5, and A6) were evaluated based on salary, experience, references and number of national athletes trained, communication skills, discipline, motivation, and leadership. The results of the AHP analysis indicate that candidate A4 is the most suitable coach for the Turkish Canoe Federation, followed by A5, A6, A3, A2, and A1, respectively. The findings suggest that AHP can support federations in making more objective and effective coach selection decisions.

Anahtar Kelimeler

• Analytic Hierarchy Process (AHP)
• Coach Selection
• Canoe Federation

Kaynakça

1. Bloom, G. A., Durand-Bush, N., Schinke, R. J., & Salmela, J. H. (1998). The importance of mentoring in the development of coaches and athletes. International journal of sport psychology, 29, 267-281.
2. Coakley, J. (2021). Sports in Society: Issues and Controversies. McGraw-Hill Education.
3. Cushion, C. J., Armour, K. M., & Jones, R. L. (2003). Coach education and continuing professional development: Experience and learning to coach. Quest, 55(3), 215-230.
4. Dadelo, S., Turskis, Z., Zavadskas, E. K., & Dadeliene, R. (2014). Multi-criteria assessment and ranking system of sport team formation based on objective-measured values of criteria set. Expert systems with applications, 41(14), 6106-6113.
5. Ercan, C. (2023). Multi-Criteria Evaluation of Mobile Fitness Applications During COVID-19 Pandemic Based on AHP. Pamukkale journal of sport sciences, 14(1), 43-62.
6. Fletcher, D., & Arnold, R. (2011). A qualitative study of performance leadership and management in elite sport. Journal of applied sport psychology, 23(2), 223-242.
7. Forman, E. H., & Gass, S. I. (2001). "The Analytic Hierarchy Process—An Exposition." Operations research, 49(4), 469-486.
8. Gray, D. E., Ekinci, Y., & Goregaokar, H. (2011). A five‐dimensional model of attributes: Some precursors of executive coach selection. International journal of selection and assessment, 19(4), 415-428.

9. Greenleaf, C., Gould, D., & Dieffenbach, K. (2001). Factors influencing Olympic performance: interviews with Atlanta and Negano US Olympians. Journal of applied sport psychology, 13(2), 154-184.
10. Görçün, Ö. F., & Küçükönder, H. (2021). A novel performance evaluation technique based on integrated weighting approach: A case study in the field of sport management. Decision science letters, 10(4), 511-524.
11. Hardin, R., Zakrajsek, R., & Gaston, B. (2015). The Relatıonshıp Between Job Satısfactıon and Burnout in Fast-Pıtch Softball Coaches. Journal of contemporary athletics, 9(1).
12. Ishizaka, A., & Labib, A. (2011). Review of the main developments in the analytic hierarchy process. Expert systems with applications, 38(11), 14336-14345.
13. Jones, R., Armour, K., & Potrac, P. (2019). Sports Coaching Cultures: From Practice to Theory. Routledge.
14. Kiani M., R., Kiani M., N., & Kiani, L. (2012). Ranking football teams with AHP and TOPSIS methods. International Journal of decision sciences, risk and management, 4(1-2), 108-126.
15. Ömürbek, N., Karaatlı, M., Eren, H. Ve Şanlı, B. (2014). “AHP temelli promethee sıralama yöntemi ile hafif ticari araç seçimi. Süleyman Demirel Üniversitesi iktisadi ve idari bilimler fakültesi dergisi, 19(4), 47-64.
16. Saaty, T. L. (1980). The Analytic Hierarchy Process. McGraw-Hill.
17. Saaty, T. L. (1994). Highlights and critical points in the theory and application of the analytic hierarchy process. European journal of operational research, 74(3), 426-447.
18. Saaty, T. L., & Vargas, L. G. (2012). Models, Methods, Concepts & Applications of the Analytic Hierarchy Process. Springer.
19. Salimi, M., & Khodaparast, M. (2019). Providing a combined model of fuzzy AHP and numerical taxonomy analysis for sport organizational ranking and performance appraisal. International journal of system assurance engineering and management, 10(5), 1133-1144.
20. Terranova, A. B., & Henning, J. M. (2011). National Collegiate Athletic Association division and primary job title of athletic trainers and their job satisfaction or intention to leave athletic training. Journal of athletic training, 46(3), 312-318.
21. Trudel, P., Milestetd, M., & Culver, D. M. (2020). What the empirical studies on sport coach education programs in higher education have to reveal: A review. International sport coaching journal, 7(1), 61-73.
22. Vaidya, O. S., & Kumar, S. (2006). Analytic hierarchy process: An overview of applications. European Journal of operational research, 169(1), 1-29.
23. Vargas, L. G. (1990). An overview of the analytic hierarchy process and its applications. European journal of operational research, 48(1), 2-8.
24. Wicker, P., & Breuer, C. (2013). Understanding the importance of organizational resources to explain organizational problems: Evidence from nonprofit sport clubs in Germany. VOLUNTAS: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 24, 461-484.