Pratik alışkanlıkları bir alanın ve o alanla uğraşanların gelişmişlik düzeyini gösteren önemli bir ölçüttür. Buna rağmen hakem pratikleri ile ilgili literatürdeki kanıtlar oldukça sınırlıdır ve hakemlerin pratik alışkanlıklarını belirlemeye yarayan ulusal bir ölçme aracı bulunmamaktadır. Bu araştırmanın amacı, hakemlerin alıştırma alışkanlıklarını belirlemeye yarayan kullanışlı ve güvenilir yeni bir form geliştirmektir. Hakem Alıştırma Alışkanlıklar Formu (HAAF)’ın geliştirilmesinde çok aşamalı sistematik anket geliştirme sürecinden yararlanılmıştır. Form geliştirme sürecinde kapsamlı literatüre taraması ve 8 uzmanla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerin ardından (hakem antrenman sorumlusu (n=2), hakem gözlemcisi (n=2), hakem (n=4)), HAAF’ın ilk taslağı oluşturulmuştur. Bir sonraki aşamada, HAAF’taki alıştırmaların anlam ve uygunluğunun belirlenmesinde 8 uzman görüşüne dayanarak (spor bilimci (n=2), hakem antrenman sorumlusu (n=2), hakem (n=4)) formun kapsam geçerlik oranı hesaplanmış (uygunluk için 0,94, anlaşılırlık için 0,97), uzmanlar tarafından yazım hataları ve anlam bozukluları gözden geçirilerek maddeler tekrar düzenlenmiştir. Son aşamada, HAAF, ön uygulama için 50 hakeme çevrim içi yollarla gönderilmiş (Jotform® aracılığıyla), maddelere verilen sıklık ve süre cevaplarıyla formun yakınsak geçerliliği hesaplanmıştır (Spearman ρ = 0,67). 10 hakem tarafından form 1 hafta sonra tekrar doldurularak test-tekrar test güvenirliği saptanmıştır (sıklık cevapları için Cohen κ = 0,73; süre cevapları için SKK = 0,69). Sonucunda, HAAF formu; müsabaka hazırlık süreci, müsabaka sırası ve sonrası ve genel alıştırmalar olmak üzere toplam üç bölüm ve 29 alıştırma alışkanlığını belirleyecek bir form şeklinde yapılandırılmıştır (Ortalama cevap süresi = 9:33 ± 05:49 dk). Araştırma kanıtları HAAF’ın futbol hakemlerinin alıştırma alışkanlıklarını belirlemede geçerli ve kabul edilebilir düzeyde güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. HAAF, hakemlerin hazırlık ve alıştırma alışkanlıklarının sistematik biçimde değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Hakem Futbol Alıştırma Anket Geliştirme Pratik Futbol Hakemleri
Practice patterns are a crucial indicator of the developmental status of a field and its professionals. Nevertheless, the existing evidence in the literature concerning referee practices remains rather limited. The aim of this study is to develop a reliable new instrument designed to assess referees’ training practices. The Referee Practice Activities Questionnaire-RPAQ (Hakem Alıştırma Alışkanlıkları Formu-HAAF) was developed through a systematic and multi-stage survey development procedures. The initial version of the RPAQ was developed based on an extensive literature review and semi-structured interviews with eight experts, including referee coaches (n = 2), referee assessors (n = 2), and referees (n = 4). In the subsequent phase, eight experts (sport scientists, n = 2; referee training supervisors, n = 2; referees, n = 4) evaluated the content validity of the RPAQ. The content validity ratio (CVR) was calculated at .94 for relevance and .97 for clarity. Following experts feedback, items were revised to correct spelling and semantic inconsistencies. At the final phase, the RPAQ was distributed to 50 officials via Jotform® for preliminary evaluation. The convergent validity of the instrument was assessed by examining the frequency and duration of responses to the items (Spearman’s rho (ρ) = .67). and test–retest reliability was evaluated by having nine officials complete the form again one week later (for frequency responses, Cohen κ = .73; for duration responses, ICC = .69).Thus, the RPAQ consists of 29 practice activities organised into three categories: pre-competition preparation, during and post competition, and general practice activities (mean response time = 9:33 ± 05:49 min). In conclusion, the RPAQ is a valid and acceptably reliable measurement tool for identifying the practice activities of soccer officials. It can be particularly useful in planning referee training programmes and in systematically evaluating referees’ preparation and practice activities. The development of the HAAF can be regarded as a step towards addressing the lack of measurement instruments within the realm of refereeing
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Spor Biliminde Hareket Eğitimi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 1 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 2 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 28 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.33689/spormetre.1815593 |
| IZ | https://izlik.org/JA49DD39NR |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 1 |