ANTRENÖRDEN ALGILANAN ÖZERKLİK DESTEĞİ VE SPORCULARIN ÖZERK GÜDÜLENMESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: BİR META-ANALİZ ÇALIŞMASI
Öz
Hür İrade Kuramı (Self-Determination Theory)
tarafından açıklanan özerk güdülenme kavramı, içsel güdülenme ve dışsal
güdülenmenin daha özerk formlarını ifade etmektedir. İlgili alan yazın, sosyal
çevrenin sporcuların özerk güdülenmesi üzerinde etkisi olduğunu göstermektedir.
Bu doğrultuda, bu araştırmanın amacı antrenörden algılanan özerklik desteği ve
sporcuların özerk güdülenmesi ilişkisini meta-analiz yöntemi ile incelemektir.
Meta-analiz, benzer konularda yapılmış ve birbirinden bağımsız olan
çalışmalardan gerekli verilerin elde edilerek analiz edilmesi ve bu analizler
sonucu genel bir yargıya varma yöntemidir. Verilerin elde edilmesinde, Web of
Science, ERIC, Sport Discus, ULAKBİM ve Science Direct veri tabanları anahtar
kelimeler ile taranarak önceden oluşturulan dahil etme kriterleri kapsamında
araştırmalara ulaşılmıştır. Elde edilen araştırmalar özelliklerine göre
kategorize edilerek moderatör analizleri uygulanmıştır. Pearson r ve örneklem
sayısı gibi değerler kaydedilerek her araştırma için etki büyüklükleri
hesaplanmıştır. Verilerin analizinde Comprehensive Meta-Analysis (CMA) yazılımı
kullanılmıştır. Elde edilen toplam 14 araştırma makalesi içerisinde 18 etki
büyüklüğüne ulaşılmış, 15 etki büyüklüğü üzerinden analizler yapılmıştır
(n=4090 sporcu). Analizler sonucunda, araştırma kapsamına alınan çalışmalar
arasında heterojenite olduğu belirlenmiştir (Q=73.588, p<.05, I2=80.975). Bu
nedenle analizler rastgele etkiler modeline göre değerlendirilmiştir. Tüm etki
büyüklükleri birlikte analiz edildiğinde, antrenörden algılanan özerklik
desteği ve sporcuların özerk güdülenmesi arasında anlamlı pozitif bir ilişkinin
olduğu tespit edilmiştir (r=.34, z=9.20, p<.05). Moderatör değişkenleri olan
spor türü, spor seviyesi ve kıta değişkenlerinin her düzeyi kendi içerisinde
değerlendirildiğinde de anlamlı pozitif bir ilişkinin olduğu ortaya çıkmıştır.
Ayrıca, bu ilişkinin spor türü (QGA=1.783, p=.410), spor seviyesi (QGA=1.291,
p=.524) ve araştırmanın yapıldığı kıta (QGA=0.353, p=.838) değişkenlerine göre
farklılık göstermediği belirlenmiştir. Sonuç olarak antrenörden algılanan
özerklik desteği ve sporcuların özerk güdülenmesi arasında orta düzeyde,
pozitif ve anlamlı bir ilişkinin olduğu ve bu ilişkinin moderatör değişkenlere
göre farklılık göstermediği söylenebilir. Araştırma bulguları doğrultusunda
antrenörlere bazı öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Amorose, A. J., Anderson-Butcher, D., Newman, T. J., Fraina, M., & Iachini, A. (2016). High school athletes’ self-determined motivation: The independent and interactive effects of coach, father, and mother autonomy support. Psychology of Sport and Exercise, 26, 1-8.
- Amorose, A.J. ve Anderson-Butcher, D. (2007). Autonomy-supportive coaching and self-determined motivation in high school and college athletes: A test of self-determination theory. Psychology of Sport and Exercise, 8(5), 654-670.
- Başol, G., Doğuyurt, M. F., & Demir, S. (2016). A content analysis and methodological evaluation of meta-analyses on Turkish samples Türkiye örnekleminde meta analiz çalışmalarının içerik analizi ve metodolojik değerlendirilmesi. Journal of Human Sciences, 13(1), 713-744.
- Black, A. E., & Deci, E. L. (2000). The effects of instructors' autonomy support and students' autonomous motivation on learning organic chemistry: A self‐determination theory perspective. Science education, 84(6), 740-756.
- Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J.P., & Rothstein, H. R. (2013). Meta-analize giriş, (Trans. S. Dinçer). Ankara: Anı Yayıncılık.
- Borenstein, M., Hedges, L.V., Higgins, J.P.T., & Rothstein, H.R. (2009). Introduction to metaanalysis. West Sussex-UK: John Wiley & Sons Ltd.
- Carpentier, J., & Mageau, G. A. (2013). When change-oriented feedback enhances motivation, well-being and performance: A look at autonomy-supportive feedback in sport. Psychology of Sport and Exercise, 14(3), 423-435.
- Chan, D. K. C., Dimmock, J. A., Donovan, R. J., Hardcastle, S. A. R. A. H., Lentillon-Kaestner, V., & Hagger, M. S. (2015). Self-determined motivation in sport predicts anti-doping motivation and intention: A perspective from the trans-contextual model. Journal of Science and Medicine in Sport, 18(3), 315-322.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Spor Hekimliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İhsan Sarı
*
0000-0002-9090-8447
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
29 Ağustos 2018
Kabul Tarihi
23 Ocak 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 17 Sayı: 2
Cited By
BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLERİ, ÖĞRENCİLER VE AİLELERİN BAKIŞ AÇISI İLE SAĞLIKLA İLGİLİ FİZİKSEL UYGUNLUK KARNESİ: YENİ BİR UYGULAMA
Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.33689/spormetre.589153Antrenör Kaynaklı Destekleyici ve Kısıtlayıcı Güdüsel İklimin Sporcuların Tükenmişlik ve Ahlaki Karar Alma Tutumları ile İlişkisi
Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.17644/sbd.537450BOKS ANTRENÖRLERİNİN PERSPEKTİFİNDEN SPORCULAR VE EBEVEYNLERİN BOKSA YÖNELİK TUTUMLARI
Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.33689/spormetre.810892Spor Bilimleri Fakültesinde Okuyan Öğrencilere Uygulanan 4 haftalık DNS Egzersizlerinin Yüzme Süreleri ve Core Stabilizasyonuna Etkisi
Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi
https://doi.org/10.56639/jsar.1515663"Antrenör Orkestra Şefi Gibidir": Sporcu Ebevynlerinin Antrenöre Yönelik Algılarının Metafor Yöntemiyle İncelenmesi
The Online Journal of Recreation and Sports
https://doi.org/10.22282/tojras.1771241