Sporcuların Gözünden Psikoloji: Bir Metafor Çalışması
Öz
Bu araştırma, sporcuların "spor psikolojisi" kavramına ilişkin zihinsel temsillerini metafor analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, en az üç yıldır aktif olarak aynı branşta spor yapan ve 18 yaşından büyük olan 239 sporcu oluşturmaktadır. Veriler, çevrimiçi form aracılığıyla toplanmış; katılımcılardan "Spor psikolojisi … gibidir. Çünkü …" kalıbını tamamlamaları istenmiştir. Geçerli metaforik ifade üretemeyen ya da kalıbı yanlış kullanan 25 katılımcının verisi çıkarıldıktan sonra elde edilen 214 geçerli metaforik ifade içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; 69 farklı metafor belirlenmiş ve bu metaforlar yedi tematik kategori altında toplanmıştır. Araştırma bulguları, sporcuların spor psikolojisini en yüksek oranda "Yönlendirici ve Harekete Geçirici" (%24.3), "Yaşamsal Zorunluluk" (%17.3) ve "Denge ve İstikrar" (%14.5) kategorileriyle kavramsallaştırdığını ortaya koymaktadır. Bunu sırasıyla "Temel Yapıtaşı" (%13.6), "Yansıtma ve Farkındalık" (%12.6), "İyileştirici ve Destekleyici" (%10.3) ve "Mücadele ve Güç" (%7.5) kategorileri izlemektedir. Bulgular, sporcuların spor psikolojisini salt bir destek aracı olarak değil; performansı yönlendiren, psikolojik dengeyi koruyan, iyileştiren ve güçlendiren bütüncül bir sistem olarak kavramsallaştırdığını göstermektedir. Üretilen metaforların büyük çoğunluğunun olumlu çağrışımlar taşıması, psikolojik yardım arama davranışına ilişkin damgalanma algısının azaldığına işaret etmektedir. Araştırma, spor psikolojisi hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve müdahale programlarının tasarımında sporcuların zihinsel temsillerinin dikkate alınması gerektiğine dair önemli uygulamalı çıkarımlar sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
- Andersen, M. B. (2000). Doing sport psychology. Human Kinetics.
- Anthony, D. R., Gucciardi, D. F., & Gordon, S. (2016). A meta-study of qualitative research on mental toughness development. International review of sport and exercise psychology, 9(1), 160-190. https://doi.org/10.1080/1750984X.2016.1146787
- Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of personality and social psychology, 84(4), 822. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822
- Castaldelli-Maia, J. M., Gallinaro, J. G. d. M. e., Falcão, R. S., Gouttebarge, V., Hitchcock, M. E., Hainline, B., Reardon, C. L., & Stull, T. (2019). Mental health symptoms and disorders in elite athletes: a systematic review on cultural influencers and barriers to athletes seeking treatment. British journal of sports medicine, 53(11), 707-721. https://doi.org/10.1136/bjsports-2019-100710
- Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and psychological measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
- Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
- Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The psychology of optimal experience. In. Harper & Row. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
16 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
4 Haziran 2026
Kabul Tarihi
13 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2