Derleme

Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair

Cilt: 33 Sayı: 6 8 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair

Öz

Veganizm, hayvansal içerikli hiçbir ürünün kullanılmaması ile karakterize bir yaşam tarzı olarak bilinmektedir. Bu ürünlerin başında besinler yer almaktadır. Vegan beslenme, tamamen bitki bazlı besinlerin tüketimine dayalı ve oldukça kısıtlı olan bir beslenme türüdür. Başta sağlık ve etik değerler olmak üzere dini, kültürel ve sosyal birçok tercih nedeni bulunmaktadır. İngiltere, Hindistan ve Avustralya veganlığın en yaygın olduğu ülkeler arasındadır. Vegan beslenenlerin omnivorlara kıyasla insülin direnci, tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, kemik hastalıkları, obezite ve metabolik sendrom gibi kronik sağlık sorunları açısından daha az riske sahip olduklarına dair çalışma sonuçları bulunmaktadır. Bu sonuçlar, vegan beslenmenin posa, mikro besin ögeleri, fitokimyasallar yönünden zengin, trans yağ ve doymuş yağ içeriği yönünden fakir olması ile ilişkilendirilmektedir. Öte yandan sağlığın sürdürülmesi ve beslenme yetersizliği oluşmaması için vücuda alınması elzem olan omega 3 yağ asiti, kalsiyum, demir, iyot, çinko ve B12 vitamini yönünden eksik olması da endişe vericidir. Ancak iyi planlanmış vegan diyette eksikliğin daha az sıklıkta görüleceği ve demir, kalsiyum, B12 vitamini yönünden veganların desteklenmesi gerektiği bildirilmektedir. İyi planlanmış vegan diyetin karakteristik özellikleri arasında diyette çeşitliliğin sağlanması, yağ kaynağı olarak tekli doymuş yağ asiti ve bitkisel omega-3 yağ kaynaklarının tercih edilmesi, tuz ve enerji yoğunluğu (şeker ve yağ) yüksek, işlenmiş besinlerden uzak durulması gerektiği yer almaktadır. Dolayısıyla vegan bireyler genel sağlık ve beslenme durumları açısından sıkı takip edilmelidir. Vegan bireylerin tek tip beslenmelerinin önüne diyetisyenler tarafından geçilmeli, eksikliği yüksek olasılıkla ortaya çıkabilecek besin ögelerinin kaynaklarına odaklanılmalıdır. Bu sayede veganların iyi planlanmış diyet ile olumsuz sağlık risklerinden kaçınmaları sağlanmış olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Leitzmann C. Vegetarian nutrition: past, present, future. The American Journal of Clinical Nutrition. 2014;100(suppl_1):496S-502S.
  2. Fuhrman J, Ferreri DM. Fueling the vegetarian (vegan) athlete. Current Sports Medicine Reports. 2010;9(4):233-41.
  3. Larson-Meyer DE. Vegetarian and vegan diets for athletic training and performance. Sports Science Exchange. 2018;29(188):1-7.
  4. Petti A, Palmieri B, Vadalà M, Laurino C. Vegetarianism and veganism: not only benefits but also gaps. A review. Progress in Nutrition. 2017;19(3):229-42.
  5. Richter M, Boeing H, Grünewald-Funk D, Heseker H, Kroke A, Leschik-Bonnet E, et al. Vegan diet. Position of the German Nutrition Society (DGE) Ernährungs Umschau. 2016;63(04):92-102.
  6. Ion RA. Reasons why people turn to vegetarian diet. Economics of Agriculture. 2007;54(297-2016-4035):353-8.
  7. Davey GK, Spencer EA, Appleby PN, Allen NE, Knox KH, Key TJ. EPIC–Oxford: Lifestyle characteristics and nutrient intakes in a cohort of 33 883 meat-eaters and 31 546 non meat-eaters in the UK. Public Health Nutrition. 2003;6(3):259-68.
  8. Dewell A, Weidner G, Sumner MD, Chi CS, Ornish D. A very-low-fat vegan diet increases intake of protective dietary factors and decreases intake of pathogenic dietary factors. Journal of the American Dietetic Association. 2008;108(2):347-56.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

8 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2023

Kabul Tarihi

7 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 33 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Bayındır Gümüş, A., & Keser, A. (2025). Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 33(6), 470-479. https://doi.org/10.17942/sted.1370556
AMA
1.Bayındır Gümüş A, Keser A. Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair. STED. 2025;33(6):470-479. doi:10.17942/sted.1370556
Chicago
Bayındır Gümüş, Aylin, ve Alev Keser. 2025. “Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 33 (6): 470-79. https://doi.org/10.17942/sted.1370556.
EndNote
Bayındır Gümüş A, Keser A (01 Ocak 2025) Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 33 6 470–479.
IEEE
[1]A. Bayındır Gümüş ve A. Keser, “Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair”, STED, c. 33, sy 6, ss. 470–479, Oca. 2025, doi: 10.17942/sted.1370556.
ISNAD
Bayındır Gümüş, Aylin - Keser, Alev. “Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 33/6 (01 Ocak 2025): 470-479. https://doi.org/10.17942/sted.1370556.
JAMA
1.Bayındır Gümüş A, Keser A. Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair. STED. 2025;33:470–479.
MLA
Bayındır Gümüş, Aylin, ve Alev Keser. “Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, c. 33, sy 6, Ocak 2025, ss. 470-9, doi:10.17942/sted.1370556.
Vancouver
1.Aylin Bayındır Gümüş, Alev Keser. Çağımızın Yaygınlaşan Akımı: Veganizm ve Vegan Beslenmeye Dair. STED. 01 Ocak 2025;33(6):470-9. doi:10.17942/sted.1370556