TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE

Gülnaz Karatay

doi:10.17942/sted.767797

TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE

Öz

Savaş, göç, doğal felaketler ve soykırım gibi tarihsel/toplumsal travmaların, hayatta kalanlar üzerinde çok boyutlu sarsıcı etkiler oluşturmaktadır. Ancak, doğrudan travmaya doğrudan maruz kalmasalar bile, sonraki nesiller de, ebevynlerinin deneyimlerini farklı biçimlerde absorbe etmekte ve stres-cevap sistemleri savunmasız hale gelebilmektedirler. Toplumsal travmaların bulaşıcı niteliğine işaret eden bu durum “sekonder travmatizasyon” ya da “travmanın kuşaklararası aktarımı” gibi kavramlarla ifade edilmektedir. Son yirmi yılda travmanın sonraki kuşaklara aktarım biçimlerine ilişkin artan bir ilgi ve modelleme çalışmaları bulunmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar, retrospektif yöntemin bazı dezavantajlarına rağmen, toplumsal/tarihsel travmaların, sonraki kuşakları, psikodinamik, çevresel, kültürel ve epigenetik mekanizmalar aracılığıyla etkilemeye devam ettiğini ortaya koymaktadır. Özellikle travma aktarım süreçlerinde aile içi iletişim tarzlarının önemli bir işlev gördüğü ve post-travmatik büyümeyi başaramayan ailelerde kuşak etkisinin daha ağır deneyimlenebildiği ifade edilmektedir. Travmanın kuşaklararası aktarımını konu edinen derleme türündeki bu makalede, travmanın kuşaklararası aktarım biçimlerine ilişkin literatür gözden geçirilerek olguyla ilgili bir perspektif oluşturulması ve bu paralelde toplumsal travmaların maliyetinin daha iyi anlaşılmasına katkı sunulması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Toledo P. Transgeneratıonal Trauma: Autonomy, Anger and Somatızatıon Between Children of Traumatızed and Non– Traumatızed Parents, Unpublished Phd Thesis, Bahçeşehir University, 2014 Istanbul.
2. Danieli Y. International Handbook of Multigenerational Legacies of Trauma, 1998. Accessed May 1, 2020 at http://www.ptsd.va.gov/professional/newsletters/research-quarterly/V8N1.pdf
3. Dekel R, Goldblatt H. Is there intergenerational transmission of trauma? The case of combat veterans’ children. Am J Orthopsychiatry. 2008;78:281-289.
4. Bombay A, Matheson K, Anisman H. Intergenerational Trauma: Convergence of Multiple Processes among First Nations peoples in Canada Journal of Aboriginal Health, J Aborig Health. 2009;5(3):6–47.
5. O’Neill L, Fraser T, Kitchenham A, McDonald V. Hidden burdens: A review of intergenerational, historical and complex trauma, implications for indigenous families. Journal of Child & Adolescent Trauma. 2016;11(2):173–186.
6. Lee J, Kwak YS, Kim YJ, Kim EJ, Park EJ, Shin Y, et al. Transgenerational Transmission of Trauma: Psychiatric Evaluation of Offspring of Former “Comfort Women,” Survivors of the Japanese Military Sexual Slavery during World War II. Psychiatry Investigation. 2019;16(3):249-253.
7. Dalgaard NT, Todd BK, Daniel SI, Montgomery E. The transmission of trauma in refugee families: associations between intra-family trauma communication style, children’s attachment security and psychosocial adjustment. Attach Hum Dev. 2016;18:69-89.
8. Vaage AB, Thomsen P, Rousseau C, Wentzel-Larsen T, Thong T, Hauff E. Paternal predictors of the mental health of children of Vietnamese refugees. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health. 2011; 5(1): 2.

9. Shrira A. Parental PTSD, health behaviors and successful aging among offspring of Holocaust survivors. Psychiatry Research. 2019; 271: 265.
10. Forrest‐Perkins K . A critical look at intergenerational trauma and substance misuse: Implications for prevention. SAMHSA’s Center for the Application of Prevention Technologies; Webinar held on. Accessed March 18, 2020 at https://www.samhsa.gov/capt/sites/default/files/resources/intergenerational-trauma-transcript.pdf
11. Kellerman NP. Psychopathology in children of Holocaust survivors: a review of the research literature. Isr J Psychiatry Relat Sci. 2001;38:36. 12. Ramo‐Fernández L, Schneider A, Wilker S, Kolassa IT. Epigenetic alterations associated with war trauma and childhood maltreatment. Behavioral Sciences and the Law. 2015; 33(5): 701-721.
13. Chaumette B, Kebir O, Mam Lam Fook C, Bourgin J, Godsil BP3, Gaillard R, Jay TM, Krebs MO. Stress and psychotic transition: A literature review Encephale. 2016: 42(4):367-73 2016 Aug;42(4):367-73. doi: 10.1016/j.encep.2015.10.001.
14. Isobel S, Goodyear M, Furness T, Foster K. Preventing intergenerational trauma transmission: A critical interpretive synthesis. J Clin Nurs. 2019: 28(7-8);1100-1113.
15. Yehuda R, Lehrner A. Intergenerational transmission of trauma effects: putative role of epigenetic mechanisms. World Psychiatry. 2018; 17(3): 243–257. 16. Salberg J. The texture of traumatic attachment: presence and ghostly absence in transgenerational transmission. Psychoanal Q. 2015;84(1):21–46.
17. Karatay G, Günderci A, Demir MC, Gürarslan Baş N, Çevik Y. The Psychotraumatıc Effects Of 'Dersim 38' On The Second And Thırd Generatıon. Academic Research International. 2017; 8(2): 78-88.
18. Ramo‐Fernández L, Schneider A, Wilker S, Kolassa IT. Epigenetic alterations associated with war trauma and childhood maltreatment. Behavioral Sciences and the Law. 2015; 33(5): 701-721.
19. Pervanidou P, Makris G, Chrousos G, Agorastos A. Early Life Stress and Pediatric Posttraumatic Stress Disorder. Brain Sci. 2020; 10:169-1-16.
20. Charmandari E, Tsigos C, Chrousos G. Endocrinology of the stress response. Annu. Rev. Physiol. 2005: 67; 259–284.
21. Karenian H, Livaditis M, Karenian S. Zafiriadis K, Bochtsou V, Xenitidis K. Collective trauma transmission and traumatic reactions among descendants of Armenian refugees. Int J Soc Psychiatry. 2011;57:327‐37.
22.Kuhlman KR, Geiss EG, Vargas I, Lopez-Duran N. HPA-Axis Activation as a Key Moderator of Childhood Trauma Exposure and Adolescent Mental Health. J Abnorm Child Psychol. 2018;46(1):149-157.
23. Laub D. Traumatic shutdown of narrative and symbolization: a death instinct derivative? In Lost in Transmission, ed. G. Fromm. London: Karnac Books; 2012. 24. Yahyavi ST, Zarghami M, Naghshvar F et al. Relationship of cortisol, nor-epinephrine, and epinephrine levels with war-induced posttraumatic stressdisorder in fathers and their offspring. Rev Bras Psiquiatr. 2015;37:93-8.
25. McLaughlin KA, Sheridan MA, Lambert HK. Childhood adversity and neural development: deprivation and threat as distinct dimensions of early experience. Neuroscience and Biobehavioural Review. 2014; 47: 578-591.
26. McLean S. The effect of trauma on the brain development of children. Evidence-based principles for supporting the recovery of children in care. Accessed May 1, 2020 at https://aifs.gov.au/cfca/publications/effect-trauma-brain-development-children

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Gülnaz Karatay ^*
0000-0002-6488-0890
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

14 Ekim 2020

Gönderilme Tarihi

10 Temmuz 2020

Kabul Tarihi

13 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 29 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.17942/sted.767797

IZ

https://izlik.org/JA55XB93ZF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karatay, G. (2020). TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 29(5), 373-379. https://doi.org/10.17942/sted.767797

AMA

1.Karatay G. TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE. STED. 2020;29(5):373-379. doi:10.17942/sted.767797

Chicago

Karatay, Gülnaz. 2020. “TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 29 (5): 373-79. https://doi.org/10.17942/sted.767797.

EndNote

Karatay G (01 Ekim 2020) TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 29 5 373–379.

IEEE

[1]G. Karatay, “TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE”, STED, c. 29, sy 5, ss. 373–379, Eki. 2020, doi: 10.17942/sted.767797.

ISNAD

Karatay, Gülnaz. “TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 29/5 (01 Ekim 2020): 373-379. https://doi.org/10.17942/sted.767797.

JAMA

1.Karatay G. TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE. STED. 2020;29:373–379.

MLA

Karatay, Gülnaz. “TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, c. 29, sy 5, Ekim 2020, ss. 373-9, doi:10.17942/sted.767797.

Vancouver

1.Gülnaz Karatay. TARİHSEL/ TOPLUMSAL TRAVMALAR VE KUŞAKLARARASI AKTARIMI BİÇİMLERİ ÜZERİNE. STED. 01 Ekim 2020;29(5):373-9. doi:10.17942/sted.767797