Kapak Resmi
ISSN: 2667-7083 e-ISSN: 2687-3796

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER
Dergimizin etik ilkeleri ve yayın politikası, Committee on Publication Ethics (COPE) ve Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler 
a) İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
b) Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
ç) Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
e) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,
ç) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak,
d) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
e) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
f) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
g) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
h) Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar vermek,
ı) Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak.
i) Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak.
j) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
k) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
l) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,

Araştırma Etiği İlkeleri
• İnsan katılımcılar üzerinde gerçekleştirilen tüm araştırmalar, Helsinki Bildirgesinde yer alan etik ilkelere uygun olarak yürütülmelidir. 
• Hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen deneysel çalışmalar, etik sorumluluk ve hayvan refahı ilkeleri çerçevesinde, ilgili etik kurul onayı alınarak ve araştırmanın planlanması, yürütülmesi ile raporlanmasında ARRIVE yönergelerine uygunluk gözetilerek gerçekleştirilmelidir.
• Araştırmaların planlanması, metodolojik kurgusunun oluşturulması, etik açıdan değerlendirilmesi ve uygulama süreçlerinin yürütülmesinde bilimsel dürüstlük, bütünlük, kalite ve şeffaflık temel ilkeler olarak benimsenmelidir. Araştırma sürecinin her aşaması kayıt altına alınmalı ve gerektiğinde denetime açık olmalıdır.
• Araştırma ekibi ile katılımcılar, çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi, veri toplama araçları, verilerin nasıl analiz edileceği ve elde edilen bulguların olası kullanım alanları hakkında açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmelidir. Katılımcılara araştırmaya katılımın gerektirdiği yükümlülükler, olası riskler ve beklenen katkılar net biçimde açıklanmalıdır.
• Katılımcılardan elde edilen kişisel veriler gizli tutulmalı; kimlik bilgilerinin ifşa edilmesini önleyecek teknik ve idari tedbirler alınmalıdır. Anonimlik ve mahremiyet ilkeleri gözetilmeli; veri koruma mevzuatına (örneğin kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemelere) uygun hareket edilmelidir. Araştırma tasarımı, katılımcıların özerkliğini, insan onurunu ve temel haklarını koruyacak şekilde yapılandırılmalıdır.
• Araştırmaya katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmalıdır. Katılımcılar herhangi bir baskı, yönlendirme ya da çıkar beklentisi altında bırakılmamalıdır. Katılımcılar istedikleri aşamada herhangi bir yaptırımla karşılaşmadan çalışmadan çekilme hakkına sahip olmalıdır.
• Araştırma sürecinde katılımcıların fiziksel, psikolojik, sosyal veya ekonomik açıdan zarar görmemesi için gerekli tüm önlemler alınmalıdır. Risk analizi yapılmalı ve olası zararlar en aza indirilecek şekilde araştırma planlanmalıdır. Çocuklar, kısıtlı bireyler veya zihinsel yeterliliği sınırlı kişiler söz konusu olduğunda, yasal temsilcilerinden izin alınmalı ve ilgili etik kurul onayları sağlanmalıdır.
• Araştırmacılar bilimsel bağımsızlıklarını korumalı ve çalışmanın tasarımını, analizini veya sonuçlarını etkileyebilecek her türlü çıkar çatışmasını açıkça beyan etmelidir. Finansal destek, sponsorluk veya kurumsal bağlantılar şeffaf biçimde belirtilmelidir.
• Araştırma herhangi bir kamu kurumu, özel kuruluş veya üniversite bünyesinde yürütülecekse, ilgili kurumdan resmi izin alınmalı ve gerekiyorsa etik kurul onayı temin edilmelidir. 

İntihal Denetimi
SUFBD’e gönderilen tüm makaleler, iThenticate intihal yazılım programı ile taranır. İntihal bakımından problemli makaleler derhal geri iade edilir.
Yayınlanan bir makaledeki şüpheli bir intihal durumunda:
• İntihal durumunu bildiren kişi, izlenecek süreç hakkında bilgilendirilir.
• Makalelerin benzerlikleri karşılaştırılır.
• SUFBD’in editörleri bilgilendirilir ve bu konudaki yorumları istenir.
• İntihal vakası için kanıt olarak gösterilecek belgelerle birlikte, ilgili sorumlu yazarla iletişim kurulur ve konu hakkındaki yanıtı istenir.
• Yazar(lar) intihal konusunda suçlu bulunursa, intihal edilen orijinal makalenin yayınlandığı derginin editörü ve intihal yapılan makalenin yazar(lar)ı bilgilendirilir.
• Makalenin online versiyonu geri çekilir.
• SUFBD intihal vakasına karışan yazarların makale önerilerini üç yıl geri çevirir.

ETİK KURUL İZNİ
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda, etik kurul izniyle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve karar numarası) makale metninde açıkça belirtilmelidir. Olgu sunumlarında ise bilgilendirilmiş gönüllü onam formunun alındığına dair bilginin makalede yer alması gerekmektedir.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.

Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney ve görüşme teknikleri gibi yöntemlerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel yaklaşımlarla yürütülen tüm araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal veya veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı çalışmalar,
• İnsanlar üzerinde gerçekleştirilen klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan bilimsel araştırmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması ve bu izinlerin makale metninde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

NOT: İnsanlar ve hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, Helsinki Bildirgesi ve ARRIVE yönergelerine uygun şekilde yürütülmeli ve ilgili etik kuruldan onay alınmalıdır.

Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editör ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.

Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar/ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE İlkelerini (1,2,3,4,5,6) dikkate alınır.

Çıkar çatışmaları
Dergimiz; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder. Dergimiz, olası çıkar çatışmalarına ilişkin COPE ilkeleri (1,2) doğrultusunda hareket eder.

Yazar Değişikliği
Yalnızca makale kabul edilmeden önce işleme alınır. Yazarlar, makalelerini göndermeden önce yazarların listesini ve sırasını dikkatlice gözden geçirmeleri ve orijinal gönderim sırasında kesin yazar listesini sağlamaları gerekir. Dergimiz, ilgili değişikliklere ilişkin COPE ilkeleri (1,2,3,4,5) doğrultusunda hareket eder.

Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.

Katılımcıların Kişisel Verilerinin Korunması
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler, yasal düzenlemelere ve etik kurallara uygun bir şekilde korunmaktadır.

Etik İhlal Bildirimleri
Okurlar, dergimizde yayınlanan bir makalede önemli bir hata ya da yanlışlık fark ettiklerinde ya da editoryal içerik ile ilgili (intihal, yinelenen makaleler vb.) herhangi bir şikâyetleri olduğunda mrustemoglul@sirnak.edu.tr adresine e-posta göndererek bildirimde bulunabilir. Dergimiz, şikayetlerle ilgili COPE İlkelerini (1-2) dikkate alınır.

YAYIN ETİĞİ
Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi kapsamında editörler, hakemler, yazarlar ve yayıncı yayın etiği bakımından aşağıdaki kurallara uyarlar.

Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları;
• Editörler Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi’nin bilimsel niteliğinin artırılması ve çeşitli bilimsel platformlarda taranmasına ve endekslenmesine gayret göstermekle yükümlüdür.
• Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi’ne gönderilen makaleler, yayın kalitesine (çalışmanın önemi, orijinalliği, geçerliliği ve anlaşılırlığı), dergi amaçlarına ve etik kurallara dayanılarak değerlendirirler.
• Makale yazarlarının bireysel özelliklerinden (cinsiyetine, cinsel yönelimlerine, politik düşüncelerine, etnik kökenine, din ve ırkına) bağımsız karar verirler.
• Ayrıcalıklı bilgi ya da fikirleri gizli tutar ve onları kişisel çıkarları için kullanmazlar.
• Editörler makale içeriklerinde insan ve hayvanlar üzerinde yapılmış çalışmalar olması durumunda insan ve hayvan haklarını korumakla sorumludur. Etik kurul raporu alınması gereken çalışmalarda etik kurul onayı gönderilmemesi durumunda makaleyi reddetmekle sorumludur.
• Hakemlerin makaleyi zamanında, tarafsız ve bilimsel olarak değerlendirmesi için gereken uyarıları ve tedbirleri alması gerekmektedir.
• Editörler, hakem havuzunun sürekli güncellenmesi ve genişlemesi konusunda çalışmalar yapmalıdırlar.
• Editörler, gönderi dosyalarını kontrol etmeli, makale dosyası dışındaki dosyaların eksiksiz olduğundan emin olduktan sonra hakem ataması yapmalıdırlar. Yazarın, derginin istediği tüm ek beyanları imzalı bir şekilde yükleyip yüklemediği kontrol edilmelidir.
• Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi’ne gönderilen çalışmaların intihal ve etik ilkeler bakımından uygunluğunu kontrol ederler.
• Editörler; yazım kurallarında yer alan makale taslağına uygun hazırlanan çalışmaları ön kontrol aşamasına alır, ön kontrolde uygun görülen çalışmalar değerlendirilmek üzere hakemlere gönderilmektedir. 
• Makaleler yazar adı belirtilmeksizin, çift kör hakemlik inceleme sürecine uygun olarak değerlendirilmek üzere hakemlere gönderilmektedir. Hakemlerden gelen değerlendirmeler ve öneriler, hakem bilgileri paylaşılmaksızın, yazarlara gönderilmektedir.
• Makalelerin alanında uzman en az iki hakem tarafından incelenmesine öncülük ederler. 
• Editör ve alan editörü önemli bir gerekçe olmadığı sürece olumlu yöndeki hakem görüşlerini dikkate alması gerekir.
• Bağlantı içinde oldukları yazar ya da kurumlarla ilişkili makaleleri, herhangi bir çıkar ilişkisi ya da çatışması nedeniyle değerlendirmez ve bu nedenle baş editörden uygun başka bir editörün makaleyi ele almasını isterler.
• Önerilen ya da yayınlanmış bir makale ile ilgili etik kaygılar ortaya çıktığında duyarlı önlemler alır. Etik olmayan yayın davranışları yıllar sonra bile ortaya çıksa, onlar tekrar soruştururlar. 
• Çıkar ilişkisinin algılandığı yazarlardan açıklama isteyebilirler. 
• Yazarlardan gelen talep ve görüşlere geri bildirimler ile dönüş yapması gerekmektedir.

Hakemlerin Etik Görev ve Sorumlulukları;
• Değerlendirmeleri ile hem karar vermeleri için editörlere hem de makalelerini geliştirmeleri için yazarlara yardım ederler.
• Yetkin olmadıkları konularla ilgili makalelerin incelemelerini reddeder, ilgili konu hakkında daha yetkin olduğunu bildikleri hakemle iletişime geçilmesi konusunda editörleri bilgilendirirler.
• İnceledikleri ve incelemek için davet edildikleri ya da inceleme davetini reddettikleri makaleleri gizli tutarlar.
• Makalede bulunması gereken ilgili önemli alıntıları yazara tanımlar, literatürdeki önemli bir ifade için ilgili atfa dikkat çekerler.
• İnceledikleri makale ile herhangi bir makale arasında keşfettikleri önemli benzerlikleri editöre bildirirler.
• Hakemler makaleyi çıkar çatışması ve/veya ilişkisi olması durumunda makaleyi değerlendirmemekle sorumludur.
• Hakemler kendilerine gönderilen çalışmayı değerlendirme süreci tamamlanıncaya ve yayına verilinceye kadar herhangi bir amaç için kullanamaz.
• Ayrıcalıklı bilgiler ya da fikirleri gizli tutar ve onları kişisel çıkarları için kullanmazlar. Davet edildikleri ya da inceleme davetini reddettikleri makaleler için de bu gizlilik kuralını gözden kaçırmazlar.
• Makaleyi değerlendirmeyi kabul eden hakem(ler), kendilerine tanınan süre içerisinde etik kurallara dikkat ederek makaleyi değerlendirmekle sorumludur.
• Hakemler makaleyi değerlendirirken nazik ve yapıcı bir dil kullanmalıdır. Hakaret içeren, iftira ve düşmanlık belirten yorum ve ifadelerden kaçınmalıdır.

Yazarların Etik Görev ve Sorumlulukları;
• Orijinal araştırmalarının bulgularını ayrıntılı ve doğru bir biçimde sunar, doğru referanslarla objektif olarak tartışır ve sonuçlandırırlar. Derleme makale önerilerinin nesnel ve kapsamlı olmasına dikkat ederler. Hileli ya da kasıtlı yanlış beyanlardan ve intihalden uzak dururlar.
• Makalelerinde başkalarının çalışmalarını ya da sözlerini kullandıkları taktirde, kesinlikle alıntı yapar, çalışmanın niteliğini belirleme konusunda etkili olan yayınlara atıfta bulunurlar.
• Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi’ne makalelerini önererek, makalelerini aynı anda birden fazla dergiye yayınlanması için göndermediklerini beyan etmiş sayılırlar.
• Atıfta bulunurken Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi yazım kurallarına uyar.
• Gönderdikleri makalelerinde bir hata olduğunu keşfettiklerinde, editörlere derhal bilgi verir, makaleyi düzeltmek ya da geri çekmek için onlarla iş birliği yaparlar.
• Makaleleri ile ilgili her türlü çıkar çatışması için editörleri bilgilendirirler.
• Makale önerilerinde çalışmanın destek kaynaklarından tümünün, makalenin teşekkür kısmında belirtilmesi gerekir.
• Tüm yazarlar, makalenin tüm bölümlerinden sorumludur.
• Tüm yazarlar, sunulan makalenin son halini, sunumdan önce görmeli ve onaylamalıdır.
• Makalede bulunan metin, şekil, tablo ve dokümanlar, diğer şahıslara ait olan Telif Haklarını ihlal etmemelidir.
• Yazarlardan değerlendirme sürecinde makaleleri ile ilgili ham veri talebi yapılabilir. Böyle bir durumda, yazarlar beklenen bilgi ve belgeleri sunmak için hazır bulunmalıdırlar.
• Değerlendirme süreci başlamış bir makaleye yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkarma gibi işlemlere ihtiyaç duyulduğu takdirde dergi yönetimine tüm yazarların onayı ile başvuruda yapılabilir. Dergi yönetimi başvuruyu inceleyip kararı sorumlu yazara bildirir.
• Yazarlar, sunulan makale üzerinde hakem süreci devam ederken keyfi olarak makaleyi geri çekmemelidirler. Geri çekmek istediklerinde, SUFBD baş editörüne gerekli açıklamayı yapan bir mektup göndermek suretiyle onay alarak çekebilirler.
• Kabul edilen makaleler, Dergimizde basılmadan önce, redaksiyon (ön onay) için yazarlar tarafından incelenip belirtilen süre içerisinde gerekli görülen düzeltmeler yapılıp, basım onayı verilmelidir. Makale basıldıktan sonra, herhangi bir değişiklik talebinde bulunan yazarlar basım tarihinden sonraki ilk 3 gün içerisinde Editörler ile iletişime geçmelidir.

Yayıncının Etik Görev ve Sorumlulukları;
• Etik olmayan yayıncılık davranışını gözden geçirir.
• İddia edilen ve kanıtlanmış bilimsel suiistimal, sahte yayın ya da intihal durumlarında, editör ile yakın iş birliği içinde durumu açıklığa kavuşturmak ve ilgili makaleyi değiştirmek için tüm uygun önlemleri alır. Önlemler, yazım hatalarının düzeltmelerinin yayımlanmasını, ciddi bir durumda ilgili makalenin geri çekilmesini içerir.
• Editörlerle birlikte araştırma suiistimallerinin meydana gelmesini önlemek için doğru adımlar atar, hiçbir koşulda bu tür suiistimalleri teşvik etmez ya da gerçekleşmesine bilerek izin vermez.

Son Güncelleme Zamanı: 08 November 2026