Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi
Öz
Sosyoloji biliminin temel kuramlarından olan İşlevselcilik, ilk olarak Comte, Spencer ve Durkheim'in ve Antropolog Bronislaw Malinovski'nin çalışmalarında yer almaya başlamıştır. Amerikan Sosyoloji geleneğinde bütüncül toplum anlayışını ön plana çıkararak işlevselciliği bir sistemler analizi biçiminde değerlendirilmesi gerektiğini düşünen T. Parsons, işlevselci kurama çok ciddi katkılar sağlamıştır. T. Parsons’ın işlevselci kuram anlayışının temelinde işlev, denge, sistem, yapı ve aktör gibi kavramlar yer alır. Bu kavramlar, birbiri ile bağlantılı olarak her biri kendi işlevini yerine getiren kurumlardan oluşan sistem ve bunların içerdiği alt sistemlerden meydana gelen yapıların bir denge içerisinde varlığını sağlayıp çeşitli mekanizmalar aracılığıyla kendi devamlılığını sağlaması şeklinde kurgulanmıştır. Parsons, işlevsel gerekliliklerin sağlanmasının bütünleşme fonksiyonu aracılığı ile mümkün olacağını öngörmekteydi. Parsons bütünleşme kavramı ile ilişkilendirdiği aslında "gerilim yönetimi" kavramıdır. Parsons'un gerilim yönetimi ile sosyolojik duruşunu teyit ederken, kavramla toplumsal düzene dair bir göndermeyi de içermektedir.
İşlevselci kuram, örgütleri nesnel olgu olarak kabul etmekte örgütü çevresiyle olan karşılıklı ilişkileri düzeyinde incelemektedir. Parsons örgüt kuramlarının temel amacının “örgütün faaliyet gösterdiği ortama uyumunu, örgüt içi yapılar, süreçler ve karar verme ve son olarak örgütün sosyal sistemin bütünlüğü içinde yer alan diğer örgütlerle uyumunu” incelemek olduğunu ifade etmiştir.
Bu çalışmada Parsons'un işlevselci kuramdaki yeri, Parsons'un işlevselci yaklaşımının örgüt kuramındaki karşılığı, Parsons'un işlevselci kuramdan hareketle temellendirdiği gerilim yönetimi kavramının örgüt kuramlarına uzantıları incelenmektedir. Örgüt teorisi açısından Parsons'un işlevselciliği ve bu çerçevede Parsons'un öne çıkardığı işlevsel bütünleşme açısından gerilim yönetimi anlayışının sınırlarını belirlemek amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abrahamson, M. (1978). İşlevselcilik.(çev: N. Çelebi). Konya: Sebat Ofset.
- Akbulut, Ö. (2005). Siyaset ve Yönetim İlişkisi Kuramsal ve Eleştirel Bir Yaklaşım, TODAİE, Ankara.
- Çelik, C. ( 2007). "Niklas Luhmann’da Sosyal Sistem Olarak Toplum Ve Modern Toplumun Karmaşıklığı Sorunu", Bilimname XII, 2007/1, 51-74.
- Giddens, A. (1999). Toplumun Kuruluşu, (çev: Hüseyin Özel), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
- Durkheim, E. (2006). Toplumsal İşbölümü. (çev: Özer Ozankaya). İstanbul: Cem Yayınevi.
- Furseth, I.; Pepstad, P. (2011). Din Sosyolojisine Giriş, (çev. İ. Çapcıoğlu, H. Aydınalp), Ankara: Birleşik Dağıtım Kitabevi.
- Fıchter, J. (2004). Sosyoloji Nedir, (çev. Nilgün Çelebi), 7. Baskı, Ankara: Anı Yayınları
- Moore, E.W. ( 1997). "İşlevselcilik", Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi, ( ed.T.Bottomore, R.Nispet), Ankara: Ayraç Kitabevi,
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ahmet Yıldırım
*
0000-0002-1208-071X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2020
Gönderilme Tarihi
3 Ekim 2019
Kabul Tarihi
30 Aralık 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Sayı: 51