ANAHTAR TESLİMİ GÖTÜRÜ BEDELLE AKDEDİLEN YAPIM İŞİ İHALE SÖZLEŞMELERİNİN UYARLANMASI

Yıl 2025, Cilt: 33 Sayı: 4, 2167 - 2218, 31.12.2025

Efe Bilke

https://doi.org/10.15337/suhfd.1664540

Öz

İdareler ihtiyaç duydukları yapım işleri için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca ihaleye çıkmakta ve ihaleyi kazanan istekliyle sözleşme akdetmektedirler. Kural olarak yüklenicinin ihalede teklif ettiği bedelle sözleşmeyi yerine getirmesi gerekmektedir. Ancak sonradan gerçekleşen değişiklikler belirlenen bedelle işin tamamlanmasını hakkaniyete aykırı hâle getirebilmektedirler. Böyle durumlarda sözleşmelerin uyarlanması gündeme gelmektedir. Götürü bedelle akdedilen eser sözleşmelerinin uyarlanması 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 480/II’de düzenlenmiştir. Kamu ihale sözleşmelerinin ifa ve sona erme rejimini düzenleyen 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’ndaysa konuya ilişkin bir hüküm yoktur. 4735 sayılı Kanun madde 36 uyarınca Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde TBK’ye gidilecektir. Dolayısıyla mesele, TBK madde 480/II çerçevesinde çözüme kavuşturulacaktır. Ancak kamu ihale mevzuatında uyarlamaya dair doğrudan hüküm bu-lunmamakla beraber, uyarlama yapılırken göz önünde bulundurulması gereken düzenlemeler mevcuttur. İşbu nedenle mesele kamu ihale mevzuatı da dikkate alınarak bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmalıdır. Aksi hâlde konunun kamu hukuku boyutu ve kendine has hususiyetleri göz ardı edilmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kamu İhale Sözleşmesi , Anahtar Teslimi Götürü Bedel , Eser Sözleşmesi , Malî Dengenin Bozulması , Uyarlama

ADAPTATION OF TURNKEY LUMP SUM PUBLIC PROCUREMENT CONTRATS REGARDING CONSTRUCTION WORKS

Öz

Administrations go out to tender for the construction works they need in accordance with the Public Procurement Law No. 4734 and conclude a contract with the tenderer who wins the auction. As a rule, the contractor is obliged to fulfill the contract at the price offered in the auction. However, subsequent changes may make it unfair to complete the work at the price determined. In such cases, the adaptation of contracts is brought to the agenda. The adaptation of construction contracts concluded with a lump sum price is stipulated in Article 480/II of the Turkish Code of Obligations No. 6098. The Public Procurement Contracts Law No. 4735, which regulates the performance and termination regime of public procurement contracts, does not have a provision on the subject. Pursuant to Article 36 of Law No. 4735, in cases where there is no provision in the Law, the TCO shall be applied. Therefore, the issue will be resolved within the framework of Article 480/II of the TCO. However, although there is no direct provision on adaptation in the public procurement legislation, there are some provisions that should be taken into consideration when making adaptation. Thus, the issue should be addressed from a holistic perspective, taking into account the public procurement legislation. Otherwise, the public law dimension and the unique characteristics of the issue will be disregarded.

Anahtar Kelimeler

Public Procurement Contract , Turnkey Lump Sum Price , Construction Contract , Disruption of Financial Balance , Adaptation

Kaynakça

• ARAL, Fahrettin/Ayrancı, Hasan: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, 14. Baskı, Ankara 2021.
• ATAMER, Yeşim: “Revize Edilmiş Türk Borçlar Kanunu Tasarısı’na ilişkin Değerlendirme ve Teklifler”, Hukuki Perspektifler Dergisi, S. 6, 2006, 8-37.
• BAYGIN, Cem: Türk Hukukuna Göre İstisna Sözleşmesinde Ücret ve Tabi Olduğu Hükümler, 1. Baskı, İstanbul 1999.
• BAYSAL, Başak: Sözleşmenin Uyarlanması BK. m. 138 Aşırı İfa Güçlüğü, 3. Baskı, İstanbul 2019.
• BAYSAL, Başak: “6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 480. Maddesinin Değerlendirilmesi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. 69, S. 1-2, 2011.
• BİLGEN, Pertev: Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay İçtihatlarına Göre İdarî Sözleşmelerin Kriterleri, 1. Baskı, İstanbul 1970.
• BÜYÜKAY, Yusuf: Eser Sözleşmesi, 3. Baskı, Ankara 2019.
• DEMİRBAŞ, Harun: Yenilik Doğuran Haklar, 1. Baskı, İstanbul 2007.
• DEMİRBOĞA, Dursun Ali: Kamu İhale Sözleşmesinin Feshi, 1.Baskı, Ankara 2013.
• DOĞANYİĞİT, Sadettin: Açıklamalı-İçtihatlı-Sorun Çözümlü Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, 20. Baskı, Ankara 2023.
• DURMUŞ, Rukiye Feray: Yenilik Doğuran Davalar, 1. Baskı, İstanbul 2021.
• EREN, Fikret: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 9. Baskı, Ankara 2021.
• ERGÜNE, Mehmet Serkan: “Eser Sözleşmesinde Götürü Bedele Bağlanan Sonuçların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Açısından İncelenmesi”, içinde Prof. Dr. Hasan Erman’a Armağan, İstanbul 2015.
• ERMAN, Hasan: İstisna Sözleşmesinde Beklenilmeyen Haller (BK. 365/2), 1. Baskı, İstanbul 1979.
• FEYZİOĞLU, Turhan: İdare Hukukunda Emprevizyon Nazariyesi, 1. Baskı, Ankara 1947.
• GÖNEN, Doruk: İnşaat Sözleşmelerinin Uyarlanmasına İlişkin Sorunlar, İnal, Emrehan/ Baysal, Başak (Editörler), İnşaat Hukuku ve Uygulaması, 1. Baskı, İstanbul 2017, 349-51. (Uyarlama)
• GÖNEN, Doruk: İnşaat Sözleşmesinde Bedel, 1. Baskı, İstanbul 2016. (Bedel)
• GÖZLER, Kemal, İdare Hukuku, 3. Baskı, C. 2, Bursa 2019.
• GÖZÜBÜYÜK, Abdullah Pulat: Mücbir Sebepler ve Beklenmeyen Haller, 1. Baskı, Ankara 1977.
• GUETTIER, Christophe, Droit des contrats administratifs, 2. Baskı, Paris 2008.
• GÜMÜŞ, Mustafa Alper: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 5. Baskı, İstanbul 2020.
• GÜRPINAR, Damla: Eser Sözleşmelerinde Ücretin Artırılması ve Eksiltilmesi, 1. Baskı, İzmir 2006.
• HOEPFFNER, Hélène: Droit des contrats administratifs, 3. Baskı, Paris 2022.
• KAPLAN, İbrahim: İnşaat Sözleşmeleri Hukuku ve Endüstri Yatırım Sözleşmeleri, 2. Baskı, Ankara 2019.
• KILIÇOĞLU, Ahmet M.: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 22. Baskı, Ankara 2018.
• KULP, Zehra Betül: Aşırı İfa Güçlüğü (TBK. md. 138), Yayımlanmamış Yüksel Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2015.
• LAUBADÈRE, André de/FRANCK, Moderne/DELVOLVÉ, Pierre: Traité des contrats administratifs, C. 2, Paris 1984. LICHÈRE, François: Droit des contrats publics, 3. Baskı, Paris 2020.
• OĞUZMAN, M. Kemal/ÖZ, M. Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı 2020.
• ÖZDEMİR, Hayrunnisa: Eser Sözleşmesinde İş Sahibinin Ücret Ödeme Borcu, 1. Baskı, İstanbul 2018.
• ÖZER, Tolga: “Eser Sözleşmelerinde Götürü Bedel ve Bu Bedelin Uyarlanması”, Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 1, S. 2, 2019, 185-212.
• PICHONNAZ, Pascal, La modification des circonstances et l’adaptation du contrat, Pichonnaz, Pascal/Werro, Franz (Editörler), La pratique contractuelle 2 Symposium en droit des contrats, Zurich: 2011, 21-54.
• RICHER, Laurent/LICHÈRE, François: Droit des contrats administratifs, 11. Baskı, Paris 2019.
• RÖSLER, Hannes, “Hardship in German Codified Private Law-In Comparative Perspective to English, French and International Contract Law”, European Review of Private Law, C. 15, S. 4, 2007, 483-513.
• SUBRA, David/TESSIER, Emmanuel: Le droit des contrats administratifs, 1. Baskı, Paris 2019.
• TANDOĞAN, Halûk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, 4. Baskı, C. 2, İstanbul 1989.
• TİLE, Latif: Uyarlama Sebebi Olarak Aşırı İfa Güçlüğü, 1. Baskı, Ankara 2021.
• TUNÇOMAĞ, Kenan: Türk Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C. 2, İstanbul 1977.
• YAVUZ, Cevdet/ACAR, Faruk/ÖZEN, Burak: Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 11. Baskı, C. 1, İstanbul 2022.
• ZEVKLİLER, Aydın/GÖKYAYLA, K. Emre: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, 20. Baskı, İstanbul 2020.