İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİ'NİN KARARLARI IŞIĞINDA ÖLÜME BAĞLI TASARRUFUN İPTALİ BAKIMINDAN HUKUKA VE AHLAKA AYKIRILIK KAVRAMLARI

Öz

Hüküm ve sonuçlarını işlemi yapan kişinin ölümünden sonra doğuran ölüme bağlı tasarruflar, şekli anlamda ve maddi anlamda olmak üzere ikiye ayrılarak incelenmektedir. Hukuka ve ahlaka aykırılık kavramları, maddi anlamda ölüme bağlı tasarruflara özgü bir incelemeyi gerektirir. Nitekim hukuka veya ahlaka aykırılık ya ölüme bağlı tasarrufun içeriğinde ya da bağlı olduğu koşul ve/veya yüklemede kendisini gösterir. Maddi anlamda bir ölüme bağlı tasarrufun iptali bakımından hukuka ya da ahlaka aykırılık kavramları belirsizlik arz edebilir. İsviçre hukukunda, hukuka aykırı bir ölüme bağlı tasarrufun gerçekleştirilmesinin imkânsız olması nedeniyle kesin hükümsüzlük sonucunun ortaya çıkacağı görüşü ile özellikle mirasbırakanın güven ilişkisi içinde olduğu kişi lehine yaptığı ölüme bağlı tasarrufun ahlaka aykırılık kapsamında değerlendirilip değerlen-dirilmeyeceği meselesine ilişkin görüşler önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, İsviçre Federal Mahkemesi’nin kararları ekseninde, maddi anlamda ölü-me bağlı tasarruflar bakımından hukuka ve ahlaka aykırılık kavramlarının değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

• Ölüme Bağlı Tasarruf
• Hukuka Aykırılık
• Ahlaka Aykırılık
• Koşul
• Yükleme

THE CONCEPTS OF ILLEGALITY AND IMMORALITY REGARDING THE ANNULMENT OF DISPOSITIONS MORTIS CAUSA IN THE LIGHT OF SWISS FEDERAL COURT’S DECISIONS

Öz

Dispositions mortis causa are examined in two ways: in terms of form, and in terms of substance. The concepts of illegality and immorality necessitate a specific examination of dispositions upon death in terms of substance. Indeed, illegality or immorality can manifest itself in either the content of the disposition or the conditions and/or burdens attached to it. However, the concepts of illegality or immorality can be ambiguous in terms of annulling a disposition upon death. In Swiss law, it is significant that a bequest contrary to law cannot be executed and therefore results in absolute nullity, as is the question of whether a bequest made by the testator in favour of a trusted individual should be considered contrary to morality. This study aims to evaluate the concepts of illegality and immorality in relation to material dispositions upon death, based on Swiss Federal Court decisions.

Anahtar Kelimeler

• Dispositions mortis causa
• Illegality
• Immorality
• Condition
• Burden

Kaynakça

1. ABT Daniel: Die Ungültigkeitsklage im schweizerischen Erbrecht, Helbing & Lichtenhahn, Basel 2002.
2. ANTALYA Gökhan/SAĞLAM İpek: Miras Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
3. ATLI Banu: Ölüme Bağlı Tasarrufların Hükümsüzlüğü ve Hükümden Düşmesi, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2017.
4. BAŞOĞLU Başak: “Miras Hukuku Özelinde haksız Etkileme Kavramı ve Buna Bağlanabilecek Sonuçlar”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2018/1, s. 387-421. BAUMANN Lorenz: “Von grauen und farbigen Brunnen Die Rechtsfolgen unmöglicher Auflagen“, successio 2010, s. 241-247.
5. BERGAMELLI Manuel: HUBERT-FROIDEVAUX Anouchka: Commentaire du droit des successions, Art. 482, SHK - Stämpflis Handkommentar, (édite par: Antoine Eigenmann, Nicolas Rouiller), Stämpfli Verlag AG, Bern 2023.
6. BESSENICH Balthasar: “Gestaltungsmittel in Verfügungen von Todes wegen”, AJP 2016, s. 1085-1094.
7. BREITSCHMID Peter: “Bundesgericht, II. Zivilkammer, 28.1.1999, Y. c. Q-Stiftung, 5C. 140/1998”, AJP 1999, s. 882-885.
8. BREITSCHMID Peter/ EGGEL Martin/ EITEL Paul/ FANKHAUSER Roland/ GEISER Thomas/ JUNGO Alexandra: Erbrecht, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich 2023.

9. ÇABRİ Sezer: Miras Hukuku Şerhi (TMK m. 495-574), C. I, İstanbul 2018. DURAL Mustafa/ ÖZ Turgut: Türk Özel Hukuku, C. IV, Miras Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul 2024.
10. EREN Fikret/ YÜCER AKTÜRK İpek: Türk Miras Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2024.
11. FANKHAUSER Roland: Erbrecht Art. 457-640 ZGB, CHK - Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, (Hrsg. Ruth Arnet, Peter Breitschmid, Alexandra Jungo), Schulthess Juristische Medien AG , Zürich 2023.
12. GILLARD Nicolas: Commentaire du droit des successions, Art. 519, SHK - Stämpflis Handkommentar, (édite par: Antoine Eigenmann, Nicolas Rouiller), Stämpfli Verlag AG, Bern 2023.
13. HASENBÖHLER Franz: „Sittenwidrige Verfügungen von Todes wegen“, Basler Juristische Mitteilungen (BJM) 1980, s. 1-20.
14. HRUBESCH-MILLAUER Stephanie: Erbrecht Art. 457-640 ZGB, CHK - Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich 2023.
15. HRUBESCH-MILLAUER Stephanie/ WITTWER Julia, “Erbrechtliche Verfügungsmöglichkeiten bei Pflegebedürftigkeit, Krankheit oder Altersschwäche der verfügenden Person”, Pflegerecht 2013, s. 194-207.
16. İNAN Ali Naim/ ERTAŞ Şeref/ ALBAŞ Hakan: Miras Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024. İNCE AKMAN Nurten: Vasiyetname Yapma Özgürlüğünün Sınırları, Filiz Kitabevi, İstanbul 2023.
17. KILIÇOĞLU Ahmet: Miras Hukuku, Turhan Kitabevi, Ankara 2015.
18. KOCAYUSUFPAŞAOĞLU Necip: Miras Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul 1978.
19. OĞUZMAN Kemal: Miras Hukuku Dersleri, Fakülteler Matbaası, İstanbul 1978.
20. ÖZTAN Bilge: Miras Hukuku, Turhan Kitabevi, Ankara 2016. SEILER Benedikt: Die erbrechtliche Ungültigkeit, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich 2017.
21. SEILER Benedikt/ SUTTER-SOMM Thomas/ AMMANN Dario: Das Erbrecht - Die Ungültigkeit der Verfügungen - Art. 519-521 ZGB, BK - Berner Kommentar, (Hrsg. Regina E. Aebi-Müller, Christoph Müller), Stämpfli Verlag AG, Bern 2023.
22. SEROZAN Rona/ ENGİN Baki İlkay: Miras Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
23. STEINAUER Paul-Henri: Le droit des successions, Stämpfli Verlag, Bern 2015.
24. STUDHALTER Philipp: ZGB Kommentar Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Art. 482, OFK - Orell Füssli Kommentar (Navigator.ch), (Hrsg. Jolanta Kren Kostkiewicz, Stephan Wolf, Marc Amstutz, Roland Fankhauser), Orell Füssli Verlag AG, Zürich 2021.
25. TURAN Gamze: Ölüme Bağlı Tasarrufların Hükümsüzlüğü, Turan Kitabevi, Ankara 2009.
26. YILDIRIM Fadıl: Türk Miras Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2025.
27. WEIMAR Peter: Die gesetzlichen Erben; Die Verfügungsfähigkeit, Die Verfügungsfreiheit, Die Verfügungsarten, Die Verfügungsformen, Art. 457-516 ZGB, Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Das Erbrecht, Die Erben, Die gesetzlichen Erben, Die Verfügungen von Todes wegen, BK - Berner Kommentar, (Hrsg. Heinz Hausheer, Hans Peter Walter), Stämpfli Verlag, Bern 2009.