GENOVESE V. MALTA İÇTİHADI IŞIĞINDA EVLİLİK DIŞI DOĞAN ÇOCUKLARIN VATANDAŞLIĞI: AİHS M. 8 VE M. 14 ÇERÇEVESİNDE TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU M. 7’NİN İNCELENMESİ

Öz

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 11 Ekim 2011’de, Malta vatandaşı babadan evlilik dışı doğan bir çocuğun babasına bağlı olarak Malta vatandaşlığını kazanamamasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin özel ve aile hayatına saygı hakkı (m. 8) ve ayrımcılık yasağı (m. 14) maddelerini ihlâl ettiğine hükmetmiştir. Mahkeme bu kararda, özel hayat kavramını geniş yorumlamış ve vatandaşlığın reddedilmesinin başvuranın sosyal kimliği üzerinde olumsuz bir etki yarattığına hükmetmiştir. Zira vatandaşlık, kişinin sosyal kimliğini oluşturan unsurlardan olup özel hayat kapsamında korunmalıdır. Her ne kadar vatandaşlık AİHS’de bir hak olarak belirtilmemiş ise de bu kararda başvurana soy bağı esasıyla vatandaşlığın verilmemesi AİHS’in m. 8 ve m. 14 hükümleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve bu hükümlerin ihlâl edildiği kanaatine varılmıştır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 7 hükmünde de evlilik birliği içinde ve dışında doğan çocukların Türk vatandaşlığını kazanıp kazanmayacağı hususu düzenlenmiş olup bu çalışmada, özellikle de baba ile soy bağının tesisine ilişkin hükmün Genovese içtihadı ışığında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Soy bağı esası
• Türk vatandaşlığının soy bağı yoluyla kazanılması
• özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı
• evlilik birliği dışında doğan çocuk
• ayrımcılık yasağı

CITIZENSHIP OF CHILDREN BORN OUT OF WEDLOCK IN LIGHT OF THE GENOVESE V. MALTA CASE: AN ANALYSIS OF ARTICLE 7 OF THE TURKISH CITIZENSHIP LAW WITHIN THE FRAMEWORK OF ARTICLES 8 AND 14 OF THE ECHR

Öz

On 11 October 2011, the ECtHR held that the inability of a child born out of wedlock to a Maltese father to acquire Maltese citizenship through paternal descent constituted a violation of the ECHR, specifically Article 8 in conjunction with Article 14. In this judgment, the court interpreted the concept of private life broadly and ruled that the refusal of citizenship had a negative impact on the applicant’s social identity. After all, citizenship constitutes an integral element of an individual’s social identity and, as such, falls within the scope of the right to respect for private life. Article 7 of Turkish Citizenship Law governs the acquisition of Turkish citizenship by children born both within and out of wedlock; this study specifically seeks to evaluate the provision relating to the establishment of paternal filiation in light of the case law developed in Genovese v. Malta.

Anahtar Kelimeler

• jus sanguinis
• Acquisition of Turkish citizenship by descent
• The right to respect for private and family life
• Child Born Out of Wedlock
• Prohibition of Discrimination

Kaynakça

1. ATAMAN FİGANMEŞE, İnci: “Hukukî İşlemle’ Tesis Edilmiş Statülerin Tanınmasında Bağlama Kurallarının Rolü”, Public and Private International Law Bulletin, C. 45, S. 2, 2025, s. 360-385.
2. AVŞAR, Melis: “Sınır Aşan Taşıyıcı Annelik Yoluyla Dünyaya Gelen Çocukların Vatandaşlığı”, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 15, S. 3, 2025, s. 68-114.
3. AYBAY, Rona/DARDAĞAN, Esra: Uluslararası Düzeyde Yasaların Çatışması (Kanunlar İhtilafı), 2. Bası, İstanbul 2008.
4. BALKAR BOZKURT, Süheylâ: “Uluslararası Özel Hukukta Bitmeyen Tartışma: Atıf (Renvoi) Teorisi, Uygulaması ve Değerlendirilmesi”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 13, S. 2, 2014, s. 795-861.
5. BARAN ÇELİK, Neşe: “Aile Hukukuna İlişkin Uyuşmazlıklarda Atfın Uygulanması ile İlgili Bazı Meseleler”, Uluslararası Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı, Nuran KOYUNCU (Ed.), 2024, s. 2-19, (Atıf).
6. BARAN ÇELİK, Neşe: Milletlerarası Özel Hukukta Soybağının Kurulması, Ankara, 2021, (Soybağı).
7. BARAN ÇELİK, Neşe, “Güncel Gelişmeler Işığında Türk Vatandaşlığının İstisnai Haller Kapsamında Kazanılması”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, C. 130, 2017, s. 357-418, (İstisnai Haller).
8. BURDURLU AHLAT, Özlem: “Türk Vatandaşlığının Evlat Edinilme ile Kazanılmasının Şartları ve Evlat Edinenin veya Vasinin Evlat Edinilen Adına Vatandaşlığı Kazanma Başvurusunda Bulunmasının Değerlendirilmesi”, Public and Private International Law Bulletin, C. 45, S. 1, 2025, s. 64-88.

9. CLAYTON-HELM, Lauren: “Out with the Old and in with the New: Bringing the Law of Domicile into the Twenty-First Century”, Journal of International and Comparative Law, C. 7, S. 1, 2020, s. 199-228.
10. DARDAĞAN KİBAR, Esra: “Uluslararası Özel Hukukta Soybağı ve Velayate İlişkin Sorunlar”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (Ata SAKMAR’a Armağan), 2011, s. 541-561.
11. De GROOT, Rene/VONK, Olivier: “Nationality, Statelessness and ECHR’s Article 8: Comments on Genovese v. Malta” European Journal of Migration and Law, C. 14, 2012, s. 317-325.
12. DOĞAN, Vahit/YILMAZ, Alper Çağrı/İZMİRLİ AYHAN, Lale: Türk Vatandaşlık Hukuku, 20. Bası, Ankara 2025.
13. ECEMİŞ, Sercan, “Yabancı Taşıyıcı Anneden Doğan Çocuğun Türk Vatandaşlığını Kazanabilmesine İlişkin Bir Değerlendirme”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 73, S. 2, 2024, s. 1069-1137.
14. ERDEM, Bahadır B.: Türk Vatandaşlık Hukuku, 7. Bası, İstanbul 2019.
15. ERSBOLL, Eva: “Nationality and Identity Issues- A Danish Perspective” German Law Journal, C. 15, S. 5, 2014, s. 835-866.
16. ERTEN, Rifat/ACIR, Birsen/TAŞVEREN, Sema, “Gen (DNA) Testinin İspat Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 45, S. 1, 1996, s. 573-588.
17. FOSTER, Michelle/LAMBERT, Hélène: “Statelessness as a Human Rights Issue: A Concept Whose Time Has Come”, International Journal of Refugee Law, C. 28, S. 4, 2016, s. 564-584.
18. GÜNGÖR, Gülin: Tâbiiyet Hukuku, 12. Bası, Ankara 2024.
19. HILL, Jonathan/ NÍ SHÚİLLEABHÁİN, Máire: Clarkson &Hill’s Conflict of Laws, 5th ed., New York 2016.
20. KALAFATOĞLU, Mehmet Polat: “Türk Vatandaşlığının Kazanılmasında Soybağı Esası ve Soybağının Ortadan Kalkmasının Türk Vatandaşlığı Üzerindeki Olası Etkileri”, Public and Private International Law Bulletin, C. 41, S. 2, 2021, s. 517-557.
21. KARAAĞAÇ, Ömür: “Uluslararası Koruma ve Geçici Koruma Statüsü Sahiplerinin Türk Vatandaşlığını Kazanmaları”, Avrupa ve Uluslararası Göç Hukuku, Gülüm BAYRAKTAROĞLU ÖZÇELİK/Elçin AKTAN (Ed.), Ankara 2022, s. 285-311.
22. MARCHADIER, Fabien: “L’Attribution de la Nationalité à l’Épreuve de la Convention Européenne des Droits de l’Homme Réflexions à Partir de l’Arrêt Genovese c/ Malte”, Revue Critique de Droit International Privé, C. 1, S. 1, 2012, s. 61-78.
23. NOMER, Ergin: Türk Vatandaşlık Hukuku, 32. Bası, İstanbul 2024.
24. PAPAUX VAN DELDEN, Marie-Laure, “Familles et Convention Européenne des Droits de l’homme: Incidences en Droit de la Filiation”, Le Droit Civil Dans Le Contexte International: Journée de droit civil, Baddeley et al. (Ed.), Genève 2012, s. 1-55.
25. PARABHAT, Devyani/HAMBLY, Jessica: “Bettering the Best Interests of the Child Determination: Of Checklists and Balancing Exercises”, International Journal of Children’s Righs, C. 25, 2017, s. 754-778.
26. RENTIENS, Louise: “Citizenship Deprivation under the European Convention-System: A Case Study of Belgium”, Statelessness & Citizenship Review, C. 1, S. 2, 2019, s. 263-282.
27. ROAGNA, Ivana: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Kapsamında Özel Hayata ve Aile Hayatına Saygı Gösterilmesi Hakkının Korunması, Strazburg 2012, (Türkçeye Çeviren: ALKIŞ SCHÄLING, Ayşe Gül).
28. SEVİĞ, Muammer Raşit: Devletler Hususî Hukuku, İstanbul 1983.
29. SCHRIJER BİNGÖL, Bilge: “Vatandaşlık Hakkının Kapsamı ve Egemenlik İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 22, S. 1, 2018, s. 199-262.
30. SPIRO, Peter J.: “Nationality and Statelessness under International Law”, American Journal of International Law, C. 110, S. 1, 2016, s. 148-151.
31. TUNÇAĞIL GÜMÜŞLÜ, Gülce: “Vatandaşlığa İlişkin Bazı Meseleler Hakkında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları”, Public and Private International Law Bulletin, C. 41, S. 1, 2021, s. 99-127.
32. TURHAN, Turgut/TANRIBİLİR, Feriha Bilge: Vatandaşlık Hukuku, 4. Bası, Ankara 2017. UNAT, İlhan: Türk Vatandaşlık Hukuku, Ankara 1966.
33. ÜNSAL, Hande: “Çocuk Vatansızlığı”, İzmir Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 3, S. 5, 2022, s. 69-126.
34. ÜNSAL, Hande: “Doğum Anında Vatandaşlığın Kazanılmasında Ius Soli Esası”, Public and Private International Law Bulletin, C. 43, S. 2, 2023, s. 517-579.
35. Van WAAS, Laura: “Fighting Statelessness and Discriminatory Nationality Laws in Europe”, European Journal of Migration and Law, C. 14, 2012, s. 243-260.
36. VINK, Maarten P./De GROOT, Gerard Renè: “Birthright Citizenship: Trends and Regulations in Europe”, http://ssrn.com/abstract=1714975.